Stało się to, czego obawiali się producenci rolni w całej Europie. Mimo stanowczego sprzeciwu Polski oraz kilku innych kluczowych graczy, ambasadorowie państw Unii Europejskiej podjęli ostateczną decyzję o zawarciu umowy handlowej z blokiem Mercosur. Choć Komisja Europejska uspokaja, wprowadzając zaostrzone klauzule ochronne, nastroje w branży są alarmujące.

Przełomowe głosowanie w Brukseli

Po latach burzliwych negocjacji, protestów na ulicach europejskich miast i dyplomatycznych przepychanek, projekt umowy z Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem zyskał zielone światło. Decyzja zapadła podczas dzisiejszego posiedzenia ambasadorów krajów członkowskich.

Warto podkreślić, że Polska do końca pozostała wierna interesom rodzimych rolników, głosując przeciwko porozumieniu. W obozie sprzeciwu znalazły się także Francja, Irlandia, Węgry oraz Austria, natomiast Belgia wstrzymała się od głosu. To jednak nie wystarczyło, by zablokować determinację Komisji Europejskiej, która od lat dążyła do otwarcia rynków Ameryki Południowej.

Klauzula ochronna – tarcza czy tylko obietnica?

Kluczowym elementem, który zdominował ostatnie etapy negocjacji, była tzw. klauzula ochronna. Dzięki staraniom m.in. polskiej dyplomacji, mechanizm ten został przyjęty w bardziej restrykcyjnej formie, niż pierwotnie planowano.

• Na czym polega klauzula? Ma ona pozwalać na szybkie przywrócenie ceł lub ograniczenie importu, jeśli nadmierna ilość towarów z Mercosuru spowoduje poważne zakłócenia na unijnym rynku.
• Wątpliwości rolników: Specjaliści z branży oraz organizacje rolnicze zadają jednak fundamentalne pytanie: czy mechanizm ten zadziała wystarczająco szybko, by uratować polskie gospodarstwa przed zalewem taniej żywności?

Zagrożenia dla polskiego rynku: Mięso, cukier i drób

Podpisanie umowy z Mercosurem budzi uzasadnione obawy o konkurencyjność polskiej produkcji. Standardy produkcji żywności w Ameryce Południowej znacząco odbiegają od surowych wymogów Zielonego Ładu i dobrostanu zwierząt, które muszą spełniać rolnicy w UE.

1. Wołowina i drób: Brazylia i Argentyna to światowi potentaci w produkcji mięsa. Dzięki niższym kosztom produkcji i mniejszym restrykcjom środowiskowym, ich produkty mogą cenowo wypchnąć polskie mięso z unijnych stołów.
2. Rynek cukru: Eksport taniego cukru z Ameryki Łacińskiej stanowi bezpośrednie zagrożenie dla rentowności uprawy buraka cukrowego w Polsce.
3. Standardy jakości: Istnieje realna obawa o tzw. „podwójne standardy” – podczas gdy polski rolnik jest ograniczany w stosowaniu środków ochrony roślin, na nasz rynek trafią produkty z krajów, gdzie te same substancje są dozwolone.

Co dalej? Rola rządu i monitorowanie rynku

Decyzja na szczeblu unijnym zapadła, ale dla polskiego sektora agro to dopiero początek walki o przetrwanie w nowej rzeczywistości handlowej…

W piątek w Warszawie odbywa się protest rolników sprzeciwiających się podpisaniu umowy handlowej między Unią Europejską, a państwami Mercosur. Demonstracja zbiega się w czasie z decyzją zapadłą w Brukseli, która (mimo sprzeciwu kilku krajów, w tym Polski) otwiera drogę do finalizacji porozumienia.

W południe źródła unijne poinformowały, że podczas posiedzenia ambasadorów państw UE wyrażono zgodę na zawarcie umowy handlowej z blokiem Mercosur. Przeciw zagłosowały Polska, Francja, Irlandia, Węgry oraz Austria, natomiast Belgia wstrzymała się od głosu. Oznacza to, że przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen otrzymała mandat do podpisania porozumienia, które od miesięcy budzi sprzeciw rolników w wielu krajach Europy. Procedura pisemna, uruchomiona w celu formalnego potwierdzenia wyniku głosowania przez stolice państw UE, ma zakończyć się o godzinie 17.

Umowa przewiduje m.in. obniżenie ceł dla producentów rolnych z Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju. Komisja Europejska podkreśla, że negocjowane od ponad 25 lat porozumienie o wolnym handlu otworzy nowe rynki zbytu dla europejskich produktów wielu sektorów, w tym branży motoryzacyjnej.

W stolicy protestujący rolnicy zgromadzili się o godzinie 11 na Placu Defilad. Stamtąd wyruszyli Alejami Jerozolimskimi przez Rondo de Gaulle’a, ulicę Nowy Świat i Plac Trzech Krzyży w kierunku ulicy Wiejskiej, pod gmach Sejmu RP. Następnie planowany jest przemarsz ulicami Piękną i Alejami Ujazdowskimi przed Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, gdzie zgromadzenie może potrwać do godziny 15.

Organizatorzy apelowali do uczestników o niekorzystanie z pirotechniki. Na transparentach pojawiły się hasła takie jak: Precz Mercosur, Zielony Ład, Stop chemii z Mercosur, Von z Ursulą oraz UE = Tak, Mercosur = Nie. Protestowi towarzyszyły dźwięki wuwuzeli i ręcznych syren, a także skandowane okrzyki, w tym polski rolnik, polskie pole, polski chleb na polskim stole.

W piątek w Warszawie odbywa się protest rolników, którzy zapowiadają sprzeciw nie tylko wobec umowy handlowej między Unią Europejską, a Mercosurem, lecz także wobec dotychczasowej polityki rządu wobec wsi i rolnictwa. O planowane zgromadzenie oraz jego przebieg pytany był podczas konferencji prasowej w Stołecznym Centrum Bezpieczeństwa prezydent stolicy Rafał Trzaskowski.

Organizatorem protestu jest OPZZ Rolników, a jego przewodniczący Sławomir Izdebski zapowiadał wcześniej, że demonstracja ma zwrócić uwagę na zagrożenia wynikające z umowy z Mercosur oraz na problemy strukturalne polskiego rolnictwa.

Prezydent Warszawy podkreślał, że rozumie postulaty protestujących: – Rozumiem postulaty rolników, dlatego że rzeczywiście ta umowa między Unia Europejska a Mercosurem jest szkodliwa dla Unii Europejskiej. Rozumie to polski rząd i praktycznie wszystkie siły polityczne w kraju – mówił.

Jak zaznaczył, rząd podjął decyzję o sprzeciwie wobec umowy oraz o budowaniu koalicji państw, które mają ją zablokować.

W ocenie Trzaskowskiego kluczowym wyzwaniem są obecnie działania dyplomatyczne: – Z informacji, które do nas docierają, wynika, że problemem są Włosi, którzy rozważają wycofanie się z koalicji blokującej. Tu potrzebne są intensywne działania dyplomatyczne – wskazywał, wyrażając nadzieję, że zaangażuje się w nie także prezydent RP, ze względu na deklarowaną bliskość poglądów z premier Włoch Giorgią Meloni.

Jednocześnie prezydent stolicy wyraźnie zaznaczył, że forma protestu musi mieścić się w granicach prawa: – Rozumiem, że rolnicy chcą zademonstrować swoją determinację, natomiast wszystko musi się odbywać zgodnie z polskim prawem. Zgodnie z obowiązującymi przepisami istnieje zakaz wjazdu takiej liczby ciągników do centrum miasta – podkreślił.

Dodał, że nie chodzi o arbitralne decyzje władz miasta, lecz o egzekwowanie przepisów, co potwierdził również sąd, rozróżniając demonstrację od przejazdu pojazdów rolniczych przez miasto.

– Wszyscy mają prawo demonstrować, zwłaszcza gdy są przekonani o słuszności swoich racji. Natomiast wszystko powinno odbywać się z poszanowaniem prawa – akcentował Trzaskowski.