W pierwszej części nocy silne burze od Olsztyna po Kielce
W nocy a zwłaszcza pierwszej połowie silne burze wystąpią jeszcze na Podlasiu, Mazurach, Warmii—wschodzie, Mazowszu oraz lokalnie w woj. Lubelskim i Podkarpackim oraz Świętokrzyskim. Po północy burze odsuną się na Litwę, Białoruś i niebo się rozpogodzi.
Nad ranem chmur przybędzie na Pomorzu Zachodnim i tam pojawią się chmury z przelotnymi opadami deszczu. Podczas burz miejscami spadnie 30 mm deszczu a podczas rannej konwekcji na Pomorzu suma opadów nie przekroczy 5 mm.
Na termometrach przeważnie od 11 do 14 stopni Celsjusza.
20 lipca z ładną pogodą na wschodzie i południu kraju
Temperatura
Tam gdzie opady nie dotrą słupki rtęci zdążą wzrosnąć do 21-23 stopni Celsjusza. Najzimniej będzie od Pomorza Zachodniego po okolicę Piły w Wielkopolsce i Chojnic na Pomorzu Gdańskim—tutaj zaledwie 17-19 stopni Celsjusza a po opadach spadek w pobliże 14-15 stopni.
Opady
Od samego rana przelotnie popadywać ma na Pomorzu Zachodnim. Następnie chmury te mają wędrować w stronę Kaszub, Kujaw, Wielkopolski i Ziemi Lubuskiej. Dotrą tam około przedpołudnia/ południa. Do południa słonecznie i sucho od Warmii po Mazowsze, Łódzkie, Dolny Śląsk a po południu przelotne opady dotrą i tutaj. Miejscami zwłaszcza na północy zagrzmi. Sumy opadów osiągną maksymalnie 5-13 mm.
Wiatr na Kaszubach i wybrzeżu środkowym oraz wschodnim powieje słabo.
Nad resztą kraju powieje silniej z zachodu a najmocniejszy wiatr wystąpi od Kurpi po zachodnie Mazowsze oraz północ Łódzkiego- tu chwilami porywy osiągną prędkość 40-65 km/h.
Zbiory soi w Brazylii:Krajowa Kompania Zaopatrzenia (Conab) w swoim najnowszym, dziesiątym już badaniu upraw, oficjalnie potwierdziła zakończenie historycznych zbiorów soi w Brazylii. W sezonie gospodarczym 2025/26 kraj ten umocnił swoją pozycję globalnego lidera, osiągając rekordowy wolumen produkcji. Oficjalne dane krajowe znajdują pełne odzwierciedlenie w najnowszym, lipcowym raporcie WASDE opublikowanym przez Departament Rolnictwa USA (USDA).
Zgodnie z najnowszym raportem Conab, krajowa produkcja soi w Brazylii w roku gospodarczym 2025/26 osiągnęła spektakularny poziom 180,6 mln ton (wzrost o 5% r/r). Analitycy USDA w bilansie szacunkowym dla kończącego się sezonu przyjęli zbliżoną, zaokrągloną wartość 180,0 mln ton. Do tak znakomitego wyniku przyczyniły się przede wszystkim trzy czynniki: zwiększenie powierzchni uprawnej o 2,7%, powszechne wdrożenie nowoczesnych technologii produkcji przez tamtejszych farmerów oraz wyjątkowo korzystne warunki pogodowe, które sprzyjały wegetacji i sprawnemu przeprowadzeniu żniw.
Bilans handlowy i zapasy końcowe soi
Tak wysoka produkcja przełoży się na potężną aktywność eksportową oraz przetwórczą. Według Conab krajowe przetwórstwo soi skorygowano w górę do poziomu 62,57 mln ton, a eksport ma osiągnąć gigantyczny pułap 116,3 mln ton. Z kolei według najnowszych szacunków USDA dla sezonu 2025/26, brazylijski eksport wyniesie 115,0 mln ton, przetwórstwo (Domestic Crush) sięgnie 61,5 mln ton, a zapasy końcowe ukształtują się na poziomie 37,69 mln ton.
Warto zauważyć, że wchodząc w nowy sezon 2026/27, USDA prognozuje dalszy wzrost presji podażowej ze strony Ameryki Południowej. W lipcowej rewizji amerykański departament utrzymał prognozę zbiorów soi w Brazylii na nowy sezon na poziomie aż 186,0 mln ton, podnosząc jednocześnie prognozę brazylijskiego eksportu ze 117,5 mln ton (szacunek z czerwca) do 118,0 mln ton.
Porównanie danych Conab i USDA dla sezonu 2025/26
Wskaźnik (w mln ton)
Dane krajowe Conab (lipiec)
Szacunki USDA (lipiec)
Produkcja soi w Brazylii
180,6
180,0
Eksport soi z Brazylii
116,3
115,0
Krajowe przetwórstwo (Crush)
62,57
61,50
Rekordowa produkcji zbóż i oleistych ogółem
Brazylia rośnie w siłę nie tylko na rynku soi. Prognozy Conab wskazują, że całkowita krajowa produkcja wszystkich zbóż i nasion oleistych (obejmująca m.in. soję, kukurydzę, ryż i pszenicę) wzrośnie o 2,1% rok do roku, osiągając rekordowy poziom 360,1 mln ton. Jest to wynik o 7,8 mln ton wyższy niż w ubiegłym sezonie i o 1,5 mln ton wyższy w porównaniu z prognozą formułowaną jeszcze w czerwcu. Wynika to bezpośrednio ze wzrostu całkowitego areału zasiewów do poziomu 83,5 mln hektarów, przy zachowaniu stabilnej, wysokiej średniej wydajności krajowej wynoszącej 4,311 t z hektara.
Zróżnicowana sytuacja w kukurydzy
Łączną produkcję trzech upraw kukurydzy w obecnym cyklu szacuje się na 141,7 mln ton, co stanowi symboliczny wzrost o 0,4%. Zapasy przeniesienia kukurydzy na dzień 31 stycznia 2027 roku mają wynieść 14,5 mln ton. Podczas gdy pierwsza uprawa (zbierana niemal w całości) przyniosła solidne 29,6 mln ton, uwaga rynków skupia się obecnie na drugiej uprawie (tzw. safrinha).
Zbiory drugiej uprawy kukurydzy osiągnęły poziom 39%, co jest wynikiem nieco wolniejszym od średniej pięcioletniej dla tego okresu, przy łącznej prognozie zbiorów na poziomie 109,43 mln ton. Warunki pogodowe w kraju były mocno zróżnicowane geograficznie. Główny stan produkcyjny – Mato Grosso – cieszył się znakomitym klimatem przez cały cykl rozwojowy. Z kolei w stanach Goiás, Minas Gerais oraz Piauí dotkliwe, trwające w kwietniu i maju susze negatywnie odbiły się na ostatecznej produktywności. Trzecie zbiory kukurydzy szacowane są na 2,7 mln ton, przy czym niedobory opadów dały się we znaki plantatorom z rejonów Sergipe i Alagoas.
Spadki w uprawach ryżu i pszenicy: Podczas gdy soja święci triumfy, ryż i pszenica notują ujemne dynamiki. Zbiory ryżu zakończyły się wynikiem 11,1 mln ton (aż o 13% mniej niż przed rokiem), co jest pokłosiem mniejszego obszaru zasiewów. Z kolei pszenica – kluczowa uprawa ozima – znajduje się w końcowej fazie siewów, lecz Conab szacuje spadek produkcji aż o 24% (do poziomu 6 mln ton) ze względu na redukcję areału oraz spodziewane niższe plonowanie.
Perspektywa globalna dla soi (WASDE)
Z punktu widzenia globalnego bilansu USDA, gigantyczna podaż z Ameryki Południowej ma kluczowe znaczenie dla rynków światowych. Prognoza światowych zapasów końcowych soi (Ending Stocks) na nowy sezon 2026/27 została w lipcu skorygowana w dół do poziomu 124,17 mln ton (z 124,88 mln ton szacowanych w czerwcu). Mimo tej drobnej korekty, rynek pozostaje pod silną presją wysokich zapasów, w których sama Brazylia na koniec sezonu 2026/27 ma zmagazynować 36,89 mln ton soi, stając się obok Chin głównym dysponentem światowych rezerw tego surowca.
Źródła: Oficjalne dane National Supply Company (Conab) oraz raport USDA WASDE (lipiec 2026).
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) od lat budzi skrajne emocje, a wizja objęcia nim produkcji żywności paraliżuje rynki rolne. Choć w kuluarach Brukseli niektóre kraje głośno domagają się „zielonego podatku” od hektara, Warszawa mówi stanowcze: NIE. Publikujemy kulisy korespondencji między resortem klimatu a Krajową Radą Izb Rolniczych.
Temat redukcji emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie wraca na wokandę regularnie niczym bumerang. Dla jednych to konieczny krok w stronę neutralności klimatycznej, dla innych – gwóźdź do trumny europejskiej konkurencyjności i bezpieczeństwa żywnościowego. Niepokój branży zmaterializował się w oficjalnym zapytaniu Krajowej Rady Izb Rolniczych (KRIR), która postanowiła pociągnąć do tablicy Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) w sprawie ewentualnych prac nad włączeniem struktur rolniczych do systemu ETS.
Odpowiedź resortu, podpisana przez wiceministra Krzysztofa Bolestę, przynosi chwilową ulgę, ale też jasno pokazuje, że na unijnej mapie politycznej zaczynają rysować się wyraźne fronty walki o przyszłość wspólnotowego rolnictwa.
Bruksela milczy, ale niektórzy już ostrzą zęby
Z oficjalnego pisma rządu wynika kluczowy, uspokajający komunikat: obecnie na forum Unii Europejskiej nie są prowadzone żadne formalne prace zmierzające do objęcia sektora rolniczego systemem ETS. To ważna deklaracja, która ucina spekulacje o nagłych, drastycznych zmianach podatkowo-emisyjnych w nadchodzących miesiącach.
Diabeł tkwi jednak w szczegółach. Resort klimatu wprost przyznaje, że w Europie istnieje silne lobby naciskające na ekspansję systemu. „Należy jednak zaznaczyć, że są państwa, które opowiadają się za dalszym rozwojem ETS, w tym rozszerzeniem go na sektory takie jak rolnictwo” – czytamy w dokumencie.
Polska plasuje się w tym sporze na pozycji twardego hamulcowego. Ministerstwo zadeklarowało, że wszelkie próby narzucenia rolnikom obciążeń emisyjnych będą przez nasz kraj jednoznacznie negowane ze względu na ryzyko drastycznego wzrostu kosztów produkcji, utratę konkurencyjności oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego.
Co z ciągnikami i paliwem? ETS2 pod lupą
Wielu producentów rolnych z niepokojem patrzy na nadchodzący system ETS2, mający objąć budynki oraz transport drogowy. Inwestycje w tym obszarze budzą spore obawy. W tym miejscu ministerstwo spieszy z kluczowym wyjaśnieniem: paliwa stosowane w pojazdach rolniczych są kategorycznie wyłączone z zakresu systemu ETS2. Prace polskiej dyplomacji – jak podkreśla resort – miały również realnie wpłynąć na opóźnienie wdrożenia całego mechanizmu.
Cel: Całkowity demontaż ETS2?
Najciekawszy element strategii MKiŚ dotyczy jednak najbliższej przyszłości i planowanej rewizji unijnego systemu handlu emisjami. Warszawa nie zamierza poprzestać na obronie samego rolnictwa – planuje pójść o krok dalej. Resort zapowiedział, że podczas unijnych negocjacji Polska będzie dążyć do całkowitego odejścia od systemu ETS2 lub, w scenariuszu kompromisowym, wprowadzenia pełnej dobrowolności jego stosowania przez poszczególne państwa członkowskie.
Podsumowanie: Ekologiczne ambicje kontra twarda ekonomia
Doświadczenia z dotychczasowym funkcjonowaniem ETS pokazują, że system ten drastycznie podnosi koszty funkcjonowania unijnych przedsiębiorców oraz rolników w stosunku do reszty świata, która nie podlega tak restrykcyjnym rygorom klimatycznym. Narzucanie Europie jednostronnych, ekstremalnych obciążeń rodzi fatalne skutki gospodarcze. Przemysł, nie dając rady unieść kosztów uprawnień emisyjnych, stopniowo przenosi produkcję do tańszych regionów świata, gdzie nikt o ETS nie słyszał.
Z kolei rolnictwo, pozbawione równej konkurencji z globalnym importem, pod presją unijnych kosztów powoli upada. Deklaracja polskiego rządu o blokowaniu ewentualnych pomysłów na „rolniczy ETS” to ważny krok, ale przed naszą dyplomacją wciąż stoi gigantyczne wyzwanie, by uświadomić Brukseli, że bez ochrony własnych producentów Unia Europejska zamiast „zielona” stanie się po prostu uzależniona od importu z krajów trzecich.
[RAMKA / WYRÓŻNIENIE W TEKŚCIE]
TERMIN KLUCZOWY: ETS (Emissions Trading System)
Dla sektora rolniczego unijny skrót ETS to synonim nadchodzących zmian w polityce kosztowej gospodarstw. Choć najczęściej mówimy o nim ogólnie, w unijnej strategii kryją się pod nim trzy różne pojęcia, które warto rozróżniać:
Klasyczny ETS (ETS1): Działający od lat system obejmujący m.in. największe zakłady przemysłowe, elektrownie oraz produkcję nawozów sztucznych. To on pośrednio decyduje o cenach prądu czy gazu na rynku. Obecnie rolnictwo jako bezpośrednia produkcja polowa lub hodowlana nie jest do niego włączone.
ETS2: Nowy system handlu emisjami, który ma objąć sektory budownictwa oraz transportu drogowego. Polskie ministerstwo oficjalnie potwierdziło, że paliwa rolnicze zostały kategorycznie wyłączone z jego zakresu.
„Agri-ETS”: Pojawiający się w kuluarowych dyskusjach niektórych państw UE pomysł stworzenia osobnego systemu opłat emisyjnych dedykowanego wyłącznie rolnictwu. To właśnie tym inicjatywom Polska zapowiedziała twarde i bezkompromisowe „NIE”.
Źródło:
Odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska (pismo znak: DPN-WZE.4220.81.2026.KD z dnia 14 lipca 2026 r.) na wniosek z XII posiedzenia Krajowej Rady Izb Rolniczych VII kadencji.
Osoby szukające informacji o modelu Massey Ferguson 155 najczęściej chcą wiedzieć, jaką moc oferuje ten klasyczny ciągnik. To maszyna produkowana w latach 1969 do 1976, która mimo upływu czasu nadal pracuje w wielu gospodarstwach. Dzięki prostej konstrukcji i trwałemu silnikowi jest ceniona przez użytkowników poszukujących niezawodnego sprzętu.
Ile koni ma Massey Ferguson 155?
Massey Ferguson 155 dysponuje mocą 54 KM, co odpowiada około 40,3 kW. Taka wartość sprawia, że ciągnik dobrze radzi sobie z podstawowymi pracami polowymi, transportem oraz obsługą maszyn napędzanych wałkiem WOM. Jednostka napędowa osiąga maksymalną moc przy 2000 obr./min, a maksymalny moment obrotowy wynosi 208 Nm. Dane te pokazują, że konstruktorzy postawili nie tylko na moc, ale również na elastyczność podczas pracy przy niższych obrotach.
Jaki silnik zastosowano w tym modelu?
Sercem ciągnika jest czterocylindrowy silnik Perkins AD4.203 o pojemności 3330 cm³. Jednostka wyposażona została w mechaniczny układ wtryskowy oraz chłodzenie cieczą, co przekłada się na prostą obsługę i wysoką trwałość.
Silniki Perkins z tego okresu zdobyły opinię oszczędnych oraz odpornych na intensywną eksploatację. Brak skomplikowanej elektroniki sprawia, że wiele napraw można wykonać stosunkowo niewielkim kosztem, a dostępność części zamiennych nadal pozostaje dobra.
Czy 54 KM wystarcza do pracy w gospodarstwie?
Moc 54 KM pozwala na wykonywanie wielu codziennych zadań. Massey Ferguson 155 dobrze współpracuje z pługami, bronami, kosiarkami, rozsiewaczami nawozów czy prasami o odpowiednich wymaganiach.
Dużą zaletą jest wysoki moment obrotowy dostępny przy stosunkowo niskich obrotach silnika. Dzięki temu ciągnik nie wymaga częstej zmiany przełożeń podczas pracy pod obciążeniem, co poprawia komfort operatora oraz ogranicza zużycie paliwa.
Skrzynia biegów i napęd
Model wyposażono w mechaniczną przekładnię oferującą 12 biegów do przodu oraz 4 biegi wsteczne. Napęd trafia na tylną oś w układzie 2×4, a maksymalna prędkość jazdy wynosi około 25 km/h.
Takie rozwiązanie było charakterystyczne dla ciągników z tego okresu. Prosta budowa przekładni oraz mechaniczna blokada tylnego mechanizmu różnicowego zwiększały niezawodność i ułatwiały eksploatację nawet w trudniejszych warunkach polowych.
Dlaczego Massey Ferguson 155 nadal cieszy się popularnością?
Choć od zakończenia produkcji minęło już wiele lat, Massey Ferguson 155 nadal spotykany jest w mniejszych gospodarstwach oraz wśród osób zajmujących się pracami pomocniczymi. Decyduje o tym przede wszystkim sprawdzona konstrukcja, łatwość serwisowania oraz rozsądne koszty utrzymania.
Silnik o mocy 54 KM zapewnia wystarczające osiągi do wielu zastosowań, a prosta budowa sprawia, że ciągnik pozostaje atrakcyjną propozycją dla rolników poszukujących trwałej maszyny, która bez problemu poradzi sobie z codziennymi obowiązkami.
Przygotowanie siana do belowania wymaga odpowiedniego momentu. Zbyt wilgotny materiał może prowadzić do rozwoju pleśni, przegrzewania się bel oraz pogorszenia jakości paszy. Z kolei zbyt długie pozostawienie siana na polu zwiększa ryzyko strat spowodowanych opadami i osypywaniem się najcenniejszych części roślin. Dlatego przed uruchomieniem prasy warto upewnić się, że siano osiągnęło odpowiednią wilgotność.
Dlaczego odpowiednia wilgotność jest tak ważna?
Belowanie zbyt mokrego siana może mieć poważne konsekwencje. Nadmiar wilgoci sprzyja rozwojowi grzybów i pleśni, które obniżają wartość paszy oraz mogą być niebezpieczne dla zwierząt.
W skrajnych przypadkach wewnątrz bel dochodzi do intensywnych procesów fermentacyjnych. Powodują one wzrost temperatury, co może prowadzić nawet do samozapłonu źle wysuszonego siana.
Prosty test, który można wykonać na polu
Nie każdy rolnik korzysta z elektronicznych mierników wilgotności. Na szczęście istnieje prosty sposób, który pozwala szybko ocenić, czy siano jest gotowe do belowania.
Wystarczy pobrać garść siana spod pokosu i mocno skręcić ją trzy razy.
Jeżeli źdźbła łatwo się łamią, a zwinięta garść zaczyna się rozpadać lub rozsypywać, oznacza to, że materiał jest odpowiednio suchy i można rozpocząć belowanie.
Jeżeli natomiast siano pozostaje elastyczne i nie pęka podczas skręcania, warto pozostawić je jeszcze na polu do dalszego dosychania.
Test pozwala uniknąć kosztownych błędów
Ta prosta metoda zajmuje zaledwie kilkanaście sekund i może uchronić przed wieloma problemami podczas przechowywania paszy.
Regularne sprawdzanie kilku miejsc na polu daje znacznie lepszy obraz sytuacji niż ocena wyłącznie wierzchniej warstwy pokosu. Dolna część często schnie wolniej, dlatego warto pobierać próbki właśnie stamtąd.
Pogoda nadal pozostaje najważniejszym czynnikiem
Nawet jeśli siano wydaje się suche, przed rozpoczęciem belowania warto zwrócić uwagę na prognozę pogody. Wysoka wilgotność powietrza, poranna rosa lub zapowiadane opady mogą sprawić, że materiał ponownie wchłonie część wilgoci.
Najlepsze warunki do prasowania występują zwykle w godzinach popołudniowych, kiedy słońce zdąży odparować resztki rosy. Połączenie obserwacji pogody z prostym testem skręcania pozwala znacznie trafniej ocenić właściwy moment rozpoczęcia belowania i ograniczyć ryzyko problemów podczas przechowywania siana.
Wśród miłośników domowych przetworów od lat trwa dyskusja o tym, jaka zalewa najlepiej sprawdza się podczas kiszenia ogórków. Jedni nie wyobrażają sobie przygotowywania słoików bez gorącej wody, inni od pokoleń stosują wyłącznie zimną. Która metoda daje lepszy efekt? Wszystko zależy od tego, jaki rezultat chcemy osiągnąć i jak przebiega proces fermentacji.
Dlaczego temperatura zalewy ma znaczenie?
Kiszenie to naturalny proces fermentacji mlekowej, za który odpowiadają bakterie obecne na warzywach i dodatkach. Ich zadaniem jest przekształcenie cukrów w kwas mlekowy, który konserwuje ogórki i nadaje im charakterystyczny smak.
Temperatura zalewy wpływa na tempo rozpoczęcia fermentacji. Zbyt gorąca może ograniczyć liczbę pożytecznych bakterii znajdujących się na powierzchni ogórków, natomiast zimna pozwala mikroorganizmom rozwijać się w bardziej naturalny sposób.
Nie oznacza to jednak, że jedna metoda jest błędna. Obie mają swoich zwolenników i mogą przynieść bardzo dobre efekty.
Zalewanie zimną wodą
To rozwiązanie uznawane jest za najbardziej tradycyjne. Do przygotowania zalewy wykorzystuje się zimną, przegotowaną lub dobrej jakości wodę oraz sól.
Zaletą tej metody jest spokojniejszy przebieg fermentacji. Ogórki często zachowują większą jędrność i bardziej wyrazisty smak. Bakterie kwasu mlekowego rozpoczynają pracę stopniowo, dzięki czemu proces kiszenia przebiega naturalnie.
Ta metoda sprawdza się szczególnie wtedy, gdy słoiki będą przechowywane w chłodnym miejscu przez wiele miesięcy.
Kiedy warto użyć gorącej zalewy?
Niektórzy zalewają ogórki wodą o temperaturze około 70 do 90 stopni. Nie chodzi jednak o wrzątek prosto z garnka, który mógłby uszkodzić warzywa.
Ciepła zalewa pozwala szybciej rozpuścić sól i może przyspieszyć początek fermentacji. Część osób uważa również, że ogranicza rozwój niepożądanych drobnoustrojów znajdujących się na powierzchni przypraw.
Trzeba jednak pamiętać, że zbyt wysoka temperatura może sprawić, że ogórki staną się mniej chrupiące, zwłaszcza jeśli były wcześniej przechowywane w cieple.
Czy wrzątek to dobry pomysł?
Wiele osób utożsamia gorącą zalewę z wrzątkiem, ale to nie to samo. Zalewanie świeżych ogórków wrzącą wodą nie jest zalecane podczas tradycyjnego kiszenia.
Bardzo wysoka temperatura może uszkodzić strukturę warzyw oraz ograniczyć aktywność bakterii odpowiedzialnych za fermentację. Efektem bywają miękkie ogórki i mniej intensywny smak.
Jeżeli ktoś decyduje się na ciepłą zalewę, lepiej odczekać kilka minut po zagotowaniu wody, aby jej temperatura nie była maksymalnie wysoka.
Co wpływa na chrupkość ogórków?
Sama temperatura zalewy nie decyduje o końcowym efekcie. Równie ważne są inne elementy przygotowania przetworów.
Największe znaczenie mają świeże, twarde ogórki, odpowiednia ilość soli, czyste słoiki oraz dodatki takie jak liście chrzanu, dębu, wiśni lub czarnej porzeczki. Istotne jest również to, aby ogórki były całkowicie zanurzone w zalewie przez cały okres fermentacji.
Ogromną rolę odgrywa także jakość wody. Zbyt mocno chlorowana może utrudniać rozwój bakterii kwasu mlekowego.
Która metoda jest lepsza?
Nie ma jednej odpowiedzi, która zadowoli wszystkich. Jeśli zależy nam na tradycyjnym kiszeniu i głębokim smaku, zimna zalewa jest najczęściej wybieranym rozwiązaniem. Fermentacja przebiega wolniej, ale w bardzo naturalny sposób.
Osoby chcące nieco przyspieszyć początek kiszenia mogą sięgnąć po ciepłą, lecz nie wrzącą zalewę. Najważniejsze jest zachowanie odpowiednich proporcji soli oraz zapewnienie warzywom właściwych warunków do fermentacji.
To właśnie jakość składników, świeżość ogórków i cierpliwość mają znacznie większy wpływ na końcowy smak niż sam wybór między zimną a ciepłą wodą. Dzięki temu nawet niewielka zmiana w sposobie przygotowania może sprawić, że domowe kiszonki będą wyjątkowo aromatyczne, jędrne i pełne naturalnego smaku.
Za nami już wiele dni z silnymi wiatrami czy to w okresie wiosennym czy letnim. Przed nami praktycznie cały tydzień silnych wiatrów zupełnie nietypowych dla naszego klimatu mając na uwadze poprzednie wietrzne epizody.
Do piątku codziennie w którymś regionie kraju ma być deszczowo
Według prognoz o typową pogodę na żniwa w tym tygodniu będzie ciężko. Pojawią się miejsca, gdzie będą pełne suche dni zwłaszcza na zachodzie, południu i w centrum kraju ale temperatura nie będzie sprzyjać szybkiemu dosuszaniu słomy po ostatnich opadach. Wiatr ma być silny, chwilami porywisty w porywach do 60 km/h a jutro czyli w niedzielę od okolic Łodzi i Opoczna po Opolskie i Dolny Śląsk istnieje ryzyko gwałtownych burz z wiatrem do nawet 100 km/h oraz gradem do 2 cm.
W środku tygodnia na Kaszubach pojawią się lokalne spadki temperatury do 6-8 stopni Celsjusza. O ile 30 lat temu nazwalibyśmy tą sytuację normalnym latem o tyle teraz w odczuciu będzie nam zimno.
Szanse na co najmniej 4 dniowy suchy okres w pogodzie rosną od przyszłego weekendu. Do tego czasu w niektórych regionach kraju uda się przeprowadzić tylko żniwa kradzione.
Na mapie poniżej zaznaczony jest obszar gwałtownych burz, które pojawią się w niedzielę między godziną 9:00 przed południem a 19:00 wieczorem.
Podczas jutrzejszych burz miejscami spadnie 30-40 mm w przeciągu 30-50 minut.
Heder FA z elastyczną listwą tnącą pracuje szybciej i kosi czyściej na nierównym terenie, co minimalizuje straty przy zbiorze wyległych lub poplątanych roślin. Fot. firmowe
Zbiór zbóż nie zawsze odbywa się w idealnych warunkach. Wyległy łan, kamienie, chwasty czy wysoka wilgotność materiału mogą utrudniać pracę kombajnu i zwiększać ryzyko strat. Kluczowe znaczenie ma wtedy odpowiednie przygotowanie maszyny i szybka reakcja operatora.
Wyległy łan – największe wyzwanie podczas żniw
Największe straty jakościowe i ilościowe podczas zbioru trudnych łanów powstają jeszcze przed wprowadzeniem materiału do wnętrza kombajnu. Koszenie roślin trwale położonych lub splątanych wymaga wyeliminowania pulsacyjnego podawania masy, które jest główną wadą klasycznych hederów ślimakowo-palcowych. Z tego powodu kluczowe znaczenie zyskuje konstrukcja stołu oraz systemy aktywnego kopiowania terenu.
W tym segmencie rynkowym marka John Deere wspiera pracę operatora dzięki hederom taśmowym z serii RDF HydraFlex oraz 700D.
Konstrukcje te wyposażone są w elastyczną belkę nożową HydraFlex, zdolną do pionowego ugięcia w zakresie do 190 mm. Rozwiązanie to pozwala na precyzyjne ścinanie łanu tuż przy powierzchni gruntu.
Dodatkowo operator ma do dyspozycji system Fore-Aft Tilt, umożliwiający hydrauliczny przechył kanału wciągającego o 17 stopni bezpośrednio z poziomu kabiny. Pozwala to na agresywne podbieranie leżących roślin bez konieczności zatrzymywania maszyny i ręcznej regulacji mechanizmów.
Claas
Firma Claas odpowiada zaawansowanymi technologicznie przyrządami Convio Flex, w których całkowity zakres pionowej pracy belki nożowej wynosi aż 225 mm. Pracą listwy zarządza hydropneumatyczny układ Active Float, stale kontrolujący nacisk hedera na podłoże, oferując m.in. automatyczny tryb pracy Auto Flex. Integralną częścią przyrządu Convio Flex jest specjalnie zaprojektowany nagarniacz, który unosi i podbija wyległe kłosy bezpośrednio przed kontaktem z listwą tnącą, co drastycznie ogranicza straty spowodowane osypywaniem się ziarna.
Do transportu materiału Claas stosuje kanał wciągający typu HP, pozwalający na hydrauliczną zmianę kąta cięcia od -8° do +11° pod pełnym obciążeniem. Do zbioru splątanych upraw producent dedykuje również przyrządy o zmiennej geometrii stołu Claas Vario, które umożliwiają płynny wysuw listwy nożowej.
Utwardzone noże podwójnego cięcia ze zsynchronizowanym podwójnym napędem nożowym umożliwiają czyste cięcie nawet przy dużej prędkości. Fot. firmowe
Wdrożenie nawet najbardziej zaawansowanego zespołu żniwnego wymaga od operatora zastosowania ścisłych procedur agrotechnicznych. Podczas pracy w łanie wyległym operator zobowiązany jest do bezwzględnego montażu podnośników łanu na bagnety oraz niskiego ustawienia motowideł przy jednoczesnym zwiększeniu kąta natarcia ich palców. Motowidła muszą być wysunięte przed kosę, a cały przyrząd żniwny pochylony do przodu.
Kluczowym błędem jest jazda zgodnie z kierunkiem wylegania roślin. Operator powinien prowadzić kombajn ukośnie lub poprzecznie do linii położenia łanu, drastycznie ograniczając prędkość roboczą oraz precyzyjnie synchronizując prędkość obrotową nagarniacza z prędkością postępową maszyny.
Kamienie na polu – jak chronić kombajn?
Praca z nisko prowadzonym przyrządem żniwnym niesie za sobą bezpośrednie ryzyko wciągnięcia kamieni do wnętrza kombajnu. Przedostanie się ciała obcego do sekcji młócącej skutkuje natychmiastowym, poważnym uszkodzeniem cepów, klepisk, a w konstrukcjach wielkogabarytowych – elementów wirnikowych lub rotorów. Z tego względu sprawność systemów ochronnych oraz rygorystyczne zachowanie operatora decydują o uniknięciu kosztownych przestojów awaryjnych.
W maszynach John Deere podstawową linią obrony jest system Contour-Master, który dba o równoległe prowadzenie hedera względem pofałdowań gruntu. Konstruktorzy zastosowali również mechaniczne bezpieczniki w postaci kutych bagnetów, które pękają pod wpływem uderzenia o twardą przeszkodę, chroniąc drogą listwę nożową.
W przypadku przedostania się kamienia poza kosę, oprócz standardowych chwytaczy mechanicznych, aktywuje się elektroakustyczny system wykrywania kamieni. Wykorzystuje on płytę rezonansową i czujniki piezoelektryczne – po wykryciu charakterystycznych drgań układ w ułamku sekundy rozłącza napęd gardzieli i otwiera klapę zrzutową. Wybrane modele wspiera również system Rock Stopper Pro, monitorujący nagłe, nienaturalne uniesienie walców zasilających.
Claas
Firma Claas opiera ochronę na automatycznym systemie kopiowania terenu Auto Contour oraz mechanicznym chwytaczu zlokalizowanym w podłodze kanału wciągającego.
Claas implementuje zaawansowaną technologię piezoelektryczną sprzężoną z dwutorowym filtrowaniem sygnału, która odróżnia wibracje wywołane kamieniem od standardowych drgań roboczych maszyny, dostosowując swoją czułość do typu podłączonego hedera.
W tradycyjnych modelach klawiszowych Claas Trion oraz Claas Lexion ochrona ta opiera się dodatkowo na grawitacyjnych szufladach kamieniowych, połączonych z modułową budową klepisk, co umożliwia sprawną wymianę uszkodzonych segmentów.
New Holland
W kombajnach rotorowych, ze względu na osiowy i wymuszony przepływ masy, ochrona musi mieć charakter permanentnie aktywny. New Holland w serii CR stosuje technologię Dynamic Feed Roll (DFR), czyli poprzeczny bęben zasilający, który siłą odśrodkową odrzuca kamienie do specjalnej rynny zbiorczej, zanim trafią one do rotora, co wspierane jest przez system czujników wibracyjnych ASP.
Case
Z kolei w maszynach Case IH Axial-Flow rolę tę powierzono bębnowi spiralnemu – Spiral Roller Trap – mechanicznie wtłaczającemu ciała obce do szuflady ochronnej.
Rola operatora w zakresie ochrony przed kamieniami opiera się na żelaznych zasadach eksploatacyjnych. Podczas manewrowania na nawrotach operator musi pamiętać, że podnośniki łanu działają jak grabie i mogą podbić kamień wprost pod kosę. Dlatego absolutnie zabrania się wykonywania skrętów kombajnem przy opuszczonym hederze.
Drugim kluczowym obowiązkiem jest systematyczne, mechaniczne opróżnianie chwytaczy kamieni, optymalnie podczas każdego wyładunku ziarna z zebranego zbiornika. Pozostawienie w chwytaczu sprasowanej ziemi i resztek roślinnych całkowicie blokuje przestrzeń roboczą, czyniąc systemy zabezpieczające bezużytecznymi.
Zbiór wilgotnego ziarna oraz praca w łanach silnie zachwaszczonych generują wysokie i zmienne opory mechaniczne. Mokra masa odznacza się tendencją do owijania się wokół bębnów i tworzenia zatorów, co grozi uślizgiem pasów napędowych i zablokowaniem całego układu młócącego.
Podstawowe ustawienia agrotechniczne w takich warunkach obejmują zwiększenie szczeliny klepiska w stosunku do standardowych nastawów dla suchego materiału oraz utrzymywanie umiarkowanych obrotów bębna młócącego, by zapobiec klinowaniu się wilgotnej biomasy.
Równie istotna jest modyfikacja pracy układu czyszczącego: operator musi zwiększyć obroty wentylatora, silniej skierować strumień powietrza pod sito główne oraz szerzej otworzyć sita górne i dolne. Do obowiązków eksploatacyjnych operatora należy także regularna kontrola stanu technicznego i napięcia pasów napędowych wentylatora, gdyż ich mikropoślizgi gwałtownie obniżają efektywność czyszczenia.
John Deere
W warunkach wysokiej wilgotności John Deere rekomenduje uniesienie bębna gardzieli, redukcję prędkości łańcucha podającego oraz obniżenie obrotów przyspieszacza FAST do wartości około 430 obr./min. Maszyny te konfiguruje się wówczas z użyciem okrągłych klepisk prętowych. Proces ten wspiera zaawansowany system automatyzacji Combine Advisor, który współdziała z cyfrowymi kamerami ActiveVision. System ten w czasie rzeczywistym analizuje stopień zanieczyszczenia i uszkodzenia nasion na przenośnikach, automatycznie korygując szczelinę klepiska, obroty bębna oraz nastawy sit bez ingerencji człowieka.
Claas
W kombajnach Claas Lexion oraz Trion podstawę technologiczną stanowi wielobębnowy układ APS Synflow Hybrid. Pierwszy bęben przyspieszający o średnicy 450 mm nadaje masie prędkość do 20 m/s, zapewniając jej równomierne rozprowadzenie przed wejściem do głównej komory. Zastosowanie cepów pod kątem 20 stopni nadaje procesowi charakter cierny, znacząco zmniejszając mechaniczne uszkodzenia nasion. Ponadto sekcja separatora posiada szczelinę rozszerzającą się w kierunku przepływu, co ułatwia transport lepkiej, mokrej słomy.
Fendt
Wspomniane rozwiązania technologiczne uzupełniają patenty innych firm ukierunkowane na stabilizację przepływu materiału. Fendt w kombajnach serii C oraz L zwiększa masę i bezwładność bębna młócącego poprzez montaż ośmiu ciężkich listew balastowych. Wysoka energia kinetyczna takiego układu pozwala na bezproblemowe rozbijanie dużych zatorów wilgotnej słomy bez spadku obrotów silnika.
New Holland
New Holland w modelach CX6 wdrożył z kolei bęben Ultra-Flow™ o schodkowej, segmentowej budowie. Zamiast pełnych cepów zastosowano tam przesunięte w fazie krótsze elementy, co sprawia, że uderzenie w masę nie następuje jednocześnie na całej szerokości. Wilgotna masa jest rozciągana płynnie, co zmniejsza wibracje i podnosi przepustowość o 10%. W sekcji czyszczącej New Holland stosuje system kaskadowy Triple-Clean™, wprowadzający dodatkowy stopień napowietrzania na środku podsiewacza, co odciąża sita i zwiększa wydajność o 15%.
Chwasty podczas żniw – jak ograniczyć problemy?
Zbiór przesuszonego zboża, w którym występuje intensywny, zielony podszyt chwastów, niesie ryzyko pękania suchych, kruchych nasion przy jednoczesnym zatykaniu sit przez drobno zmieloną zieloną biomasę. W takich warunkach operator musi natychmiast obniżyć obroty bębna młócącego i mocno otworzyć klepisko, realizując omłot w sposób maksymalnie łagodny.
Układ czyszczący musi pracować z wysokim wydatkiem powietrza, ale operator zobowiązany jest do stałej weryfikacji strat. Zbyt silny nadmuch może bowiem wydmuchiwać lekkie, suche ziarna z kombajnu.
Dzięki hydraulicznemu napędowi moment obrotowy może być automatycznie regulowany, aby sprostać trudnym warunkom zbiorów takim jak wyległe zboża. Fot. firmowe
Szczególnym punktem kontrolnym dla operatora jest stan rozdrabniacza słomy. Tępe noże powodują, że elastyczne, zielone chwasty owijają się wokół wirnika sieczkarni, co drastycznie przeciąża napęd i grozi pożarem lub zapchaniem wylotu. Operator przy pierwszych objawach spadku efektywności sieczkarni musi zmniejszyć prędkość jazdy i skontrolować ostrość elementów tnących.
W skrajnie suchych warunkach słoma staje się podatna na nadmierne rozdrobnienie w sekcji młócąco-separującej, co generuje wysokie zapylenie sit i niszczy strukturę materiału poszukiwanego przez producentów pras wielkogabarytowych.
John Deere
John Deere rozwiązał ten problem za pomocą rotora VariableStream. Operator z poziomu kabiny może hydraulicznie zmienić położenie pokryw transportowych, przestawiając przepływ słomy z siedmiu na pięć owinięć wokół rotora. Słoma szybciej opuszcza komorę, co zapobiega jej pocięciu na sieczkę i redukuje zapotrzebowanie na moc. Dodatkowo operator może zredukować obroty przyspieszacza.
Claas
W maszynach Claas ochronę słomy gwarantuje duża średnica bębnów układu APS Synflow, co ogranicza ostre kąty załamania przepływającej masy.
System automatyzacji Cemos Auto Separation na bieżąco monitoruje obciążenie i steruje obrotami rotorów Roto Plus oraz pozycją klap separacyjnych. W gospodarstwach stawiających na idealną jakość słomy niezastąpione są kombajny klawiszowe z serii APS Synflow Walker, realizujące separację w sposób mechaniczny. Przepływ ten wspomaga system MSS (Multifinger Separation System) – bęben z mimośrodowymi palcami wnikający w głąb dywanu słomy na wytrząsaczach, rozrywający go i zapewniający idealne napowietrzenie masy.
Profesjonalny zbiór zbóż wymaga od operatora zrozumienia, że parametry fizyczne łanu nie są stałe i ulegają drastycznym zmianom w ciągu doby pod wpływem temperatury i wilgotności powietrza. Praca na jednych, sztywnych nastawach przez cały dzień jest kardynalnym błędem sztuki operatorskiej.
Godziny poranne
W godzinach porannych, gdy na polu utrzymuje się rosa, materiał jest ciężki, ciągliwy i podatny na zapychanie elementów roboczych maszyny. Operator zobowiązany jest do ustawienia wyższych obrotów bębna młócącego, szerszego otwarcia klepiska oraz poruszania się z niską prędkością roboczą.
Godziny popołudniowe
W godzinach południowych, pod wpływem pełnego nasłonecznienia, wilgotność gwałtownie spada, a słoma staje się krucha. Operator musi zareagować obniżeniem obrotów bębna młócącego, aby zapobiec kruszeniu słomy i pękaniu ziarna, zwiększając jednocześnie wydajność nadmuchu wentylatora w celu efektywnego wydmuchania lekkiej sieczki z sit. Prędkość jazdy może zostać wówczas bezpiecznie zwiększona.
Godziny wieczorne
W godzinach wieczornych, wraz ze wzrostem wilgotności względnej powietrza, rośliny ponownie zyskują elastyczność i stają się trudne do omłotu. Operator musi powrócić do bardziej zachowawczych ustawień: podnieść obroty bębna młócącego, skorygować szczelinę klepiska i zredukować prędkość postępową kombajnu, aby uniknąć owijania się biomasy wokół elementów wirujących i zablokowania maszyny.
Nowoczesne systemy automatycznej adaptacji, takie jak John Deere Combine Advisor oraz Claas Cemos Automatic, dokonują tych korekt w sposób ciągły i niezauważalny dla operatora. Monitorując ciśnienia w układach hydraulicznych, stopień uślizgu pasów oraz jakość czyszczenia, systemy te odciążają operatora podczas wielogodzinnych żniw, gwarantując stałą, maksymalną efektywność ekonomiczną procesu zbioru.
Do dramatycznych scen doszło w Alpach Szwajcarskich, gdzie gwałtowna nawałnica doprowadziła do natychmiastowej śmierci 97 owiec. Co najgorsze, zwierzęta znalazły się w śmiertelnej pułapce przez… ochronę przed wilkami. Zobacz, jak fizyka w połączeniu z instynktem stada doprowadziła do tak masowej straty.
Do zdarzenia doszło w nocy z czwartku na piątek (16–17 lipca) na pastwisku Eggerhorn w dolinie Binntal. Zwierzęta przebywały na górskim wypasie, gdy w rejonie rozpętała się gwałtowna burza. Wyładowanie atmosferyczne uderzyło bezpośrednio w miejsce, w którym zgromadzone było stado owiec rasy czarnogłówka. Bilans okazał się porażający – zginęło 97 osobników. Ze względu na trudnodostępny, alpejski teren, martwe zwierzęta musiały być transportowane przy użyciu helikoptera.
Paradoks ochrony przed wilkami
Właściciel stada, Kilian Schnydrig, zwrócił uwagę na tragiczny zwrot akcji w całej sytuacji. Owce nie zginęły rozproszone na otwartej przestrzeni. Na noc zostały celowo spędzone i zamknięte ciasno w jednej zagrodzie. Miało to chronić je przed coraz częstszymi atakami wilków w tym regionie. Niestety, w obliczu burzy to, co miało dać im bezpieczeństwo, okazało się dla nich śmiertelną pułapką.
Dlaczego jeden piorun zabija całe stado?
Wielu hodowców zadaje sobie pytanie, jak jedno wyładowanie może uśmiercić tak dużą liczbę zwierząt. Eksperci wskazują na nałożenie się kilku czynników fizycznych i behawioralnych:
Napięcie krokowe: Piorun uderzający w ziemię lub pobliską skałę generuje potężny ładunek elektryczny, który rozchodzi się promieniście po powierzchni gruntu. Zwierzęta o dużym rozstawie nóg (przednich i tylnych) są idealnym przewodnikiem. Prąd wnika do organizmu jedną kończyną, przechodzi przez ciało (paraliżując serce) i wychodzi drugą.
Instynkt i wilgoć: Zamknięte w zagrodzie owce tłoczyły się blisko siebie, dotykając się ciałami. Zmoczona deszczem wełna drastycznie zmniejszyła opór elektryczny, przez co ładunek błyskawicznie przeskakiwał z jednego zwierzęcia na drugie.
Górskie podłoże: W wyższych partiach gór skalisty grunt słabo chłonie prąd. Ładunek nie wnika w głąb ziemi tak szybko jak na nizinach, lecz wędruje po powierzchni na znacznie większe odległości.
Choć przypadek ze Szwajcarii poraża skalą, historia zna jeszcze większe tragedie na otwartych przestrzeniach. W 2016 roku na norweskim płaskowyżu Hardangervidda jedno wyładowanie atmosferyczne zabiło w identyczny sposób aż 323 renifery. Zdarzenie to pokazuje, jak nieprzewidywalnym i trudnym do opanowania żywiołem pozostają letnie burze w rolnictwie i hodowli.
Zbliżają się kluczowe zmiany dla tysięcy emerytów i rencistów ubezpieczonych w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Od 1 stycznia 2027 roku wejdą w życie nowe przepisy zwiększające wysokość tzw. renty wdowiej. Dla wielu rolników na emeryturze oznacza to realny zastrzyk gotówki. Co ważne – aby otrzymać wyższe pieniądze, nie trzeba składać żadnych dodatkowych dokumentów. Kasa załatwi wszystko automatycznie.
Czym jest renta wdowia w KRUS i jak działa obecnie?
Renta wdowia to mechanizm finansowy, który pozwala na jednoczesne pobieranie co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych. Dotyczy to osób, które mają prawo do własnej emerytury rolniczej (lub renty z tytułu niezdolności do pracy) i jednocześnie nabyły prawo do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku.
Do końca 2026 roku obowiązuje reguła, według której uprawniony senior otrzymuje:
100% wyższego świadczenia,
15% drugiego, niższego świadczenia.
Taki podział od lat budził dyskusje w środowisku wiejskim, jako niewystarczający po stracie partnera, z którym wspólnie prowadziło się gospodarstwo rolne. Nadchodzący rok 2027 przynosi jednak wyczekiwany przełom.
Nowy wskaźnik od stycznia 2027 roku. Ile zyskają rolnicy?
Od 1 stycznia 2027 roku KRUS podniesie próg wypłaty drugiego, niższego świadczenia. Wskaźnik ten wzrośnie z dotychczasowych 15% do 25%.
Co to oznacza w praktyce dla portfela rolnika? Skala zysku zależy bezpośrednio od wysokości obu pobieranych świadczeń. Obowiązuje tu prosta zasada: im wyższa kwota stanowiła te 15%, tym większa będzie korzyść finansowa po przejściu na przelicznik 25%.
Konkretne liczby: W przypadku osób pobierających najniższe świadczenia, w efekcie nowelizacji kwota ta wzrośnie z dotychczasowych 296,77 zł do 494,62 zł. Oznacza to czysty zysk na poziomie 197,85 zł miesięcznie.
Indywidualne przeliczenie i sztywny limit górny
Musimy pamiętać, że każde świadczenie KRUS będzie przeliczane przez urzędników w sposób w pełni indywidualny. Istnieje jednak mechanizm bezpieczeństwa w postaci górnego limitu wypłat.
Maksymalna kwota renty wdowiej nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Obecnie ten limit wynosi 5 935,47 zł i – co istotne – od 1 stycznia 2027 roku nie ulega on zwiększeniu. Jeżeli po zsumowaniu (100% + nowe 25%) Twoje świadczenie przekroczyłoby tę barierę, KRUS wypłaci kwotę maksymalną, czyli dokładnie 5 935,47 zł.
Podwyżka z urzędu – nie musisz składać wniosku!
Dla wielu seniorów formalności urzędowe bywają barierą nie do przejścia. Mamy jednak bardzo dobrą wiadomość. Podwyżka renty wdowiej w 2027 roku zostanie przeprowadzona z urzędu.
Oznacza to, że:
Nie musisz wypełniać żadnych formularzy.
Nie musisz pilnować terminów w placówkach KRUS.
System teleinformatyczny Kasy automatycznie przeliczy wysokość Twojego przelewu lub przekazu pocztowego od stycznia 2027 roku.
Podsumowanie i propozycje linkowania wewnętrznego
Zmiana wskaźnika renty wdowiej do 25% to krok w kierunku poprawy sytuacji socjalnej starszych mieszkańców wsi. Choć limit górny pozostaje bez zmian, to najubożsi emerytowani rolnicy odczują realną różnicę w domowym budżecie.
Czy Waszym zdaniem podwyżka do 25% jest wystarczająca, biorąc pod uwagę obecne koszty życia na wsi? Zapraszamy do dyskusji w komentarzach pod artykułem!
W centrum wystawowym znajdują się ekspozycje wszystkich wydziałów Pronar – od recyklingu, maszyn komunalnych, agro, osi i układów jezdnych, wózków widłowych, tworzyw sztucznych, pneumatyki i hydrauliki, po koła tarczowe. Fot. firmowe
Przez 38 lat firma Pronar przeszła drogę od lokalnego przedsiębiorstwa z Podlasia do jednego z największych polskich producentów maszyn eksportowanych do ponad 90 krajów świata. O początkach firmy, rozwoju oraz przyszłości opowiada Sergiusz Martyniuk, prezes firmy Pronar.
Sergiusz Martyniuk
Prezes firmy Pronar
Od handlu maszynami do własnej produkcji
Produkcja i Narew. Te dwa słowa, 38 lat temu miały kluczowe znaczenie przy powstawaniu firmy Pronar. Skąd wziął się pomysł na założenie firmy i jak wyglądały pierwsze lata jej działalności?
– Początki Pronaru były bardzo mocno związane z Narwią i Podlasiem. W latach 80. XX w. wielu ludzi wyjeżdżało stąd za pracą, a ja uważałem, że właśnie tutaj można stworzyć nowoczesne przedsiębiorstwo, dające mieszkańcom stabilne zatrudnienie i perspektywy rozwoju.
Na początku zajmowaliśmy się sprzedażą maszyn rolniczych, ale bardzo szybko doszliśmy do wniosku, że przyszłość należy do produkcji. Polska wieś potrzebowała nowoczesnych i solidnych maszyn, dlatego zaczęliśmy rozwijać własne konstrukcje oraz inwestować w produkcję.
Pierwsze lata były bardzo trudne. Brakowało kapitału i zaplecza produkcyjnego, ale była determinacja, ciężka praca i przekonanie, że także na Podlasiu można stworzyć nowoczesną firmę opartą na polskim kapitale.
Dziś mogę powiedzieć, że największą siłą Pronaru byli i są ludzie – ich zaangażowanie, odpowiedzialność oraz pracowitość.
Pronar dziś – 9 fabryk i blisko 2500 pracowników
Przez niemal cztery dekady firma dynamicznie się rozwijała, znacząco zwiększając skalę działalności. Jaką firmą Pronar jest dzisiaj?
– Dziś Pronar to jedna z największych polskich firm produkcyjnych z całkowicie polskim kapitałem. Posiadamy 9 nowoczesnych fabryk zlokalizowanych na Podlasiu – w Narwi, Narewce, Siemiatyczach, Hajnówce i Strabli.
Łączna powierzchnia naszych hal produkcyjnych przekracza 24 hektary, a cały teren firmy to około 75 hektarów. W Pronarze pracuje dziś blisko 2500 osób, w tym ponad 200 inżynierów odpowiedzialnych za rozwój nowych technologii i rozwiązań konstrukcyjnych.
Przez lata konsekwentnie inwestowaliśmy w nowoczesne zaplecze produkcyjne. Dysponujemy dziś zrobotyzowanymi liniami produkcyjnymi, nowoczesnymi malarniami oraz własnym Centrum Badawczo- Rozwojowym.
Rolnictwo, przemysł i eksport do ponad 90 krajów
Marka Pronar jest doskonale rozpoznawalna w branży rolniczej, jednak jej działalność jest znacznie szersza. W jakich obszarach obecnie funkcjonuje firma i jak wygląda struktura jej produkcji?
– Rolnictwo pozostaje podstawowym i najważniejszym obszarem działalności Pronaru. Produkujemy m.in. przyczepy rolnicze, wozy przeładowcze, rozrzutniki, maszyny zielonkowe oraz wiele innych rozwiązań dla nowoczesnego rolnictwa. W kolejnych latach rozszerzaliśmy działalność o maszyny komunalne oraz recyklingowe. Dziś w naszej ofercie znajdują się m.in. pługi odśnieżne, zamiatarki, posypywarki, rozdrabniacze wolnoobrotowe, przesiewacze i przerzucarki kompostu.
Bardzo ważnym filarem działalności Pronaru jest również produkcja komponentów. Wytwarzamy m.in. osie, koła tarczowe, hydraulikę siłową, przewody hydrauliczne, elementy pneumatyki oraz wiązki elektryczne zarówno do własnych maszyn, jak i partnerów OEM.
Jedną z naszych najważniejszych inwestycji ostatnich lat jest Zakład Kół Tarczowych w Narwi – jedna z najnowocześniejszych fabryk tego typu na świecie. Uruchomiliśmy również nowoczesny Zakład Produkcji Wiązek Elektrycznych, co pozwoliło nam jeszcze bardziej zwiększyć niezależność technologiczną firmy.
Nasze wyroby trafiają dziś do ponad 90 krajów świata.
Centrum Wystawowe Pronar – miejsce technologii i pokazów
Podziwiając szeroką ofertę maszyn, na myśl przychodzi jedno miejsce, w którym przemysł spotyka się z biznesem, nauką i technologią. Centrum Wystawowe w Siemiatyczach, bo o nim mowa, doczekało się dużej rozbudowy. Czym teraz może zaskoczyć to miejsce odwiedzających?
– Centrum Wystawowe Pronar w Siemiatyczach od początku miało być miejscem, w którym można nie tylko oglądać maszyny, ale przede wszystkim zobaczyć je podczas pracy w rzeczywistych warunkach.
Po rozbudowie obiekt zyskał nowy wymiar. Powstały nowe hale wystawowe, nowoczesny plac pokazowy oraz poligon doświadczalny umożliwiający organizację dynamicznych pokazów maszyn. Łączna powierzchnia Centrum Wystawowego to dziś blisko 20 tysięcy metrów kwadratowych.
Organizujemy tam konferencje, szkolenia, pokazy technologiczne oraz spotkania branżowe. To miejsce pozwala nam prezentować nie tylko gotowe maszyny, ale również możliwości technologiczne i produkcyjne Pronaru.
Konsekwencja i ludzie fundamentem sukcesu
Zarządzanie tak potężną firmą to wielkie wyzwanie oraz odpowiedzialność. Co miało wpływ na taką determinację z Pana strony, a także na sukces, który osiągnął Pan przez te 38 lat?
– Myślę, że najważniejsza była konsekwencja oraz przekonanie, że rozwój wymaga ciągłej pracy i inwestowania. Przez te wszystkie lata staraliśmy się rozwijać firmę, budować nowe zakłady, wdrażać nowe technologie i zwiększać możliwości produkcyjne.
Ogromne znaczenie mieli i nadal mają ludzie. To dzięki ich zaangażowaniu i codziennej pracy udało się stworzyć firmę rozpoznawalną nie tylko w Polsce, ale również na wielu rynkach zagranicznych.
Od początku chcieliśmy także udowodnić, że nowoczesny przemysł można rozwijać tutaj, na Podlasiu. Pronar był i pozostaje firmą opartą w 100 procentach na polskim kapitale. Przez te 38 lat nie brakowało trudnych momentów, ale zawsze wychodziłem z założenia, że firma musi myśleć perspektywicznie i rozwijać się także wtedy, gdy warunki rynkowe nie są łatwe.
Najważniejsze inwestycje i kierunki rozwoju
Co na ten moment jest priorytetem dla firmy Pronar?
– Naszym priorytetem pozostaje dalszy rozwój produkcji oraz umacnianie pozycji Pronaru na rynkach międzynarodowych. Bardzo mocno inwestujemy dziś w rozwój Zakładu Kół Tarczowych w Narwi, który po ostatniej rozbudowie należy do najnowocześniejszych fabryk tego typu na świecie.
Jednym z najważniejszych kierunków rozwoju pozostaje również segment maszyn recyklingowych, ponieważ jest zapotrzebowanie na tego typu technologie na wielu rynkach świata.
Cały czas rozwijamy także segment agro, który pozostaje fundamentem działalności Pronaru. Dobrym przykładem są chociażby cysterny do transportu i dystrybucji wody pitnej, znajdujące zastosowanie także w sytuacjach kryzysowych i działaniach związanych z ochroną ludności.
Duży nacisk kładziemy również na rozwój nowych produktów, nowoczesnych technologii oraz dalszą ekspansję zagraniczną.
Przyszłość Pronaru – automatyzacja i nowe technologie
Jakie kierunki rozwoju przewiduje Pan dla firmy?
– Myślę, że w najbliższych latach przemysł będzie się bardzo mocno zmieniał i firmy produkcyjne będą musiały jeszcze szybciej reagować na potrzeby rynku. Dlatego chcemy rozwijać Pronar w sposób długofalowy i oparty przede wszystkim na własnych kompetencjach technologicznych.
Duże znaczenie będzie miała dalsza automatyzacja oraz robotyzacja produkcji. Nowoczesny przemysł wymaga dziś nie tylko wysokiej jakości produktów, ale również bardzo dużej efektywności i powtarzalności procesów produkcyjnych.
Widzimy także ogromny potencjał w rozwoju produktów odpowiadających na nowe potrzeby rynku – zarówno w obszarze rolnictwa, gospodarki komunalnej, jak i bezpieczeństwa infrastruktury czy ochrony ludności.
1989 rok 2026 rokFabryka Pronar w Narwi – siedziba główna firmy na zdjęciach z 1989 i 2026 roku. Fot. firmowe
Rolnictwo i lotnictwo na Podlasiu. Zobacz wideo
5 lipca 2026 roku odbyło się Podlaskie Święto Techniki i Lotnictwa – wyjątkowe wydarzenie organizowane przez Pronar, łączące świat nowoczesnych maszyn i lotnictwa. Na uczestników czekały pokazy lotnicze, zwiedzanie fabryki, prezentacje maszyn oraz wiele atrakcji dla całych rodzin. Zobacz wypowiedź Sergiusza Martyniuka, prezesa firmy Pronar:
Helmut Claas podpisuje model CLAAS LEXION 480 (10 000. egzemplarz serii LEXION) na targach maszyn rolniczych SIMA w Paryżu, 2001 r.
Helmut Claas, jak mało który przedsiębiorca swojego pokolenia, wywarł wpływ na nowoczesne technologie rolnicze w Niemczech. Pomimo licznych sukcesów, nigdy nie zapomniał o swoich korzeniach w rolnictwie: jego pasja do innowacji, odwaga biznesowa i silne więzi z lokalną społecznością są nadal podstawą działalności CLAAS. „Nie posiadamy sekretów; mamy jedynie dobre pomysły i zmotywowanych ludzi,” mawiał Helmut Claas.
Dorastanie pomiędzy halą produkcyjną a polami pszenicy
Kiedy 16 lipca 1926 roku w Harsewinkel urodził się Helmut Claas jako pierwszy syn Augusta i Pauli Claas, wciąż odczuwalne były skutki I wojny światowej. Od samego początku firma kształtowała życie rodzinne. Było więc rzeczą naturalną, że Helmut, jego siostra Irmgard i brat Reinhold dorastali wśród biur, hal fabrycznych i salonu. Podczas gdy ich ojciec August wraz z braćmi nadzorował produkcję, matka Paula zajmowała się stroną handlową firmy i, dzięki doskonałej znajomości języków obcych, kierowała handlem międzynarodowym.
Od najmłodszych lat dzieci miały okazję doświadczyć życia w fabryce, pracując przy warsztatowych stołach i iskrach spawalniczych. Jako najstarszy z rodzeństwa, Helmut był uważany za lidera rodzeństwa. Jego siostra Irmgard (później Baumhüter) wspominała: „Helmut był już od młodych lat odważny, zawsze próbował wszystkiego.” Życie na wsi także na niego wpłynęło: latem wyjeżdżali na farmy w okolicy, gdzie testowano maszyny. W 1936 roku, gdy dziesięcioletni Helmut właśnie przeniósł się z podstawówki w Harsewinkel do gimnazjum w Gütersloh, bracia Claas testowali pierwszy kombajn – maszynę, która miała zrewolucjonizować rolnictwo.
August i Helmut Claas z Bill Mann (partnerem handlowym firmy CLAAS w Wielkiej Brytanii) i jego żoną Vera w Saxh, 1948 r. Helmut Claas (z prawej) podczas podróży do Ameryki Południowej, 1950 r.
Innowacyjny duch techniczny
Na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych najpierw odbył praktykę zawodową w rodzinnej firmie. Uzyskał świadectwo kwalifikacji zawodowych jako monter maszyn z oceną „bardzo dobrą” – to właśnie te podstawy rzemiosła zapewniły mu równowagę przez całe życie.
Po praktykach rozpoczął naukę na kierunku inżynierii mechanicznej w Hanowerze, uzupełniając ją zagranicznymi pobytami w Paryżu i Wiedniu oraz pionierską wyprawą badawczą do Ameryki Południowej z ojcem. W 1957 roku Helmut Claas oficjalnie dołączył do firmy swoich rodziców. Od 1962 roku, jako dyrektor zarządzający razem z bratem Reinholdem, kierował losami przedsiębiorstwa – rodzinnego biznesu, który prowadził CLAAS przez okresy wzrostu i kryzysów.
Kiedy pod koniec lat 60. branżę dotknął kryzys rynkowy, Helmut Claas wykazał się wielką przedsiębiorczością, wziął na siebie osobistą odpowiedzialność i reagował na kryzys, wprowadzając innowacje techniczne. W 1970 roku kombajn zbożowy DOMINATOR okazał się ogromnym sukcesem. Potem pojawiło się wiele innych maszyn; na jego nazwisko zarejestrowano ponad 100 patentów.
August i Helmut Claas przy ciągniku CLAAS SF, 1955 r. Testy polowe kombajnu CLAAS DOMINATOR 100 na polu rzepaku, czerwiec 1971 r. Podróż Augusta i Helmuta Claas oraz dr. Bernharda Stückmann (biegłego księgowego) do Ameryki Południowej, 1950
Światowe premiery i przełomowe konstrukcje CLAAS
Helmut Claas dostrzegał trendy już na wczesnym etapie. W odpowiedzi na rosnącą uprawę kukurydzy, CLAAS w 1973 roku zaprezentował pierwszą samojezdną sieczkarnię JAGUAR. Jednak przedsiębiorca myślał holistycznie: idea używania maszyn wyłącznie sezonowo była dla niego uciążliwa.
„Jego wizją były pojazdy wielofunkcyjne,” wyjaśnił Nils Fredriksen, wieloletni główny inżynier CLAAS. „Helmut Claas zlecił mi rozwijanie tego projektu przy ścisłej tajemnicy w zakładach w Harsewinkel.”
Rezultat tej determinacji zaowocował w 1993 roku: pierwsza generacja ciągnika systemowego XERION.
Seria kombajnów LEXION, wprowadzona na rynek w 1996 roku i do dziś pozostająca flagową serią kombajnów zbożowych firmy, jest również postrzegana jako ogromny skok technologiczny. W gospodarstwie „Loermann’s Farm” w Harsewinkel eksperci branżowi podziwiali niesamowitą wydajność wynoszącą 60 ton zebranego zboża na godzinę. Nowa maszyna skorzystała na otwarciu rynków Europy Wschodniej, gdzie mogła w pełni wykazać swoje możliwości na rozległych polach.
Helmut Claas przed 20-tysięcznym kombajnem CLAAS JAGUAR 300-tysięczny kombajn zbożowy CLAAS, 1980 r. (August Claas i Helmut Claas wraz z dyrektorami zarządzającymi Dieterem Stock, Dirkiem Bruer i Willim Bender)
Dziedzictwo, które trwa przez pokolenia
Helmut Claas od lat 60. XX wieku miał marzenie, aby samodzielnie produkować ciągniki. Dzięki wytrwałości i wyraźnej wizji strategicznej realizował ten cel przez dziesięciolecia. Już na początku zrozumiał, że rozwijanie własnej wiedzy na temat ciągników będzie kluczowe dla rozwoju firmy, która wcześniej specjalizowała się w maszynach do zbioru. Aby umocnić pozycję swoich dealerów, CLAAS w 2003 roku przejął francuskiego producenta ciągników Renault Agriculture.
Do samego końca Helmut Claas pozostawał tym, kim był przez całe życie: inżynierem, przedsiębiorcą i pasjonatem rolnictwa. Do ostatnich dni można go było spotkać w jego biurze każdego dnia, omawiając rozwiązania techniczne z inżynierami i śledząc z zainteresowaniem nowe projekty. Nawet w podeszłym wieku z wielkim przekonaniem wspierał AXION TERRA TRAC – początkowo nietypową koncepcję ciągnika z półgąsienicowym podwoziem, którą dostrzegł już na wczesnym etapie i którą aktywnie wspierał z dużym zaangażowaniem.
Jednocześnie reprezentował wizjonerskie podejście do przygotowań do przekazania firmy z pokolenia na pokolenie, stopniowo przekazując obowiązki swojej córce Cathrinie Claas-Mühlhäuser, która objęła funkcję przewodniczącej Rady Nadzorczej w 2010 roku oraz przewodniczącej Komitetu Akcjonariuszy w 2020 roku.
Helmut Claas, 2013
Dr Klaus Hermann, długoletni kolega i były dyrektor Muzeum Maszyn Rolniczych w Niemczech na Uniwersytecie Hohenheim, trafnie podsumował życiowe dokonania Helmuta Claas po jego śmierci w 2021 roku:
„Tam, gdzie inni mieli zastrzeżenia, on podejmował jasne decyzje. Tak, to był Helmut Claas: skromny, pewny siebie i hojny, zdeterminowany i przyjazny – imponująca osobowość aż do ostatnich dni życia.”
Książka i wydarzenia z okazji 100. rocznicy
Z okazji setnych urodzin Helmuta Claas ukazała się nowa książka. „Innowacje dla przyszłych pokoleń” opowiada historię firmy CLAAS jako przedsiębiorstwa rodzinnego, które od ponad wieku ma swój wkład w rozwój rolnictwa. Opisuje ona innowacje i ducha przedsiębiorczości, ludzi i maszyny, odpowiedzialność i przyszłość, a także wartości, które definiowały firmę CLAAS na przestrzeni pokoleń. Książka ukaże się w sierpniu nakładem wydawnictwa Delius-Klasing-Verlag.
Helmut Claas odwiedza polowe testy zorganizowane przez dział rozwoju technicznego Helmut Claas przekazuje pierwszy ciągnik CLAAS w kolorze zielonym (CLAAS ARES 656 RZ) brytyjskiemu rolnikowi Jim Warnock, 2004 r.
CLAAS przygotował szereg wydarzeń rocznicowych
Oprócz wydania książki firma CLAAS planuje również inne działania, takie jak kampanię informacyjną w mediach społecznościowych, działania na terenie zakładu w Harsewinkel oraz wystawę poświęconą technologii zbioru pasz na Uniwersytecie w Hohenheim i w tamtejszym Niemieckim Muzeum Rolnictwa. Fundacja CLAAS również uczci tę rocznicę, zwiększając wsparcie dla młodych talentów w Europie i Stanach Zjednoczonych.
Ta strona korzysta z plików cookies. Służą do tego, by strona działała prawidłowo a także do analizowania ruchu na stronie, a także, by wyświetlać Ci lepiej dopasowane treści i reklamy. Stosujemy również cookies podmiotów trzecich. Dowiedz się więcej w Polityce prywatności i cookies.
Ta strona korzysta z plików cookie, aby poprawić wrażenia podczas poruszania się po witrynie. Niektóre z nich są przechowywane w przeglądarce, bo są niezbędne do działania podstawowych funkcji witryny. Używamy również plików cookie podmiotów trzecich, które pomagają nam analizować i rozumieć, w jaki sposób korzystasz z tej witryny. Te pliki cookie oraz pliki stosowane w celach reklamowych będą przechowywane w Twojej przeglądarce tylko za Twoją zgodą. Masz również możliwość rezygnacji z tych plików cookie. Jednak rezygnacja z niektórych z tych plików cookie może wpłynąć na wygodę przeglądania.
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Analityczne”.
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
To ciasteczko jest stosowane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent, aby udokumentować zgodę użytkownika na ciasteczka z kategorii "Funkcjonalne".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Niezbędne”.
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Inne”.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Wydajnościowe”.
viewed_cookie_policy
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent i służy do przechowywania informacji, czy użytkownik wyraził zgodę na korzystanie z plików cookie. Nie przechowuje żadnych danych osobowych.
Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.
Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzjący wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.
Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.
