Czubatka polska to jedna z najbardziej charakterystycznych ras kur ozdobnych, której historia sięga wielu stuleci. Dawniej ptaki te były częstym widokiem w otoczeniu polskich dworów szlacheckich, jednak z czasem niemal o nich zapomniano. Dzisiaj czubatki ponownie budzą zainteresowanie hodowców, którzy doceniają ich wygląd i historyczne pochodzenie. Co ciekawe, mimo ozdobnego charakteru rasa ta zachowała również pewne walory użytkowe.
Czubatka polska. Historia rasy sięga kilkuset lat
Historia czubatki polskiej jest ściśle związana z tradycją hodowli drobiu na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Przez wiele stuleci kury z charakterystycznym czubem na głowie były obecne w gospodarstwach, szczególnie tych należących do zamożniejszych właścicieli, dlatego niekiedy kurami szlacheckimi.
O wielowiekowej obecności tych ptaków świadczą zachowane źródła pisane. W publikacji Przegląd czubatych ras kur ozdobnych, zamieszczonej w czasopiśmie Wiadomości Zootechniczne w 2018 roku, autorzy przywołują między innymi opracowanie J.K. Haura z 1693 roku poświęcone doborowi polskich kur czubatych. Wspominają również o późniejszych materiałach, w tym publikacji W. Malsburga oraz książce S. Pietruskiego z 1866 roku.
Niektóre opracowania wskazują, że początki tych kur mogą sięgać nawet średniowiecza, a według jednej z teorii utrzymywano je na wschodnich terenach dawnej Rzeczypospolitej. Mimo tak długiej historii rasa z czasem straciła znaczenie – szczególnie w Polsce przez wiele lat pozostawała zapomniana, podczas gdy jej hodowlę kontynuowano poza granicami kraju. Działania na rzecz przywrócenia czubatki polskiej do rodzimej hodowli podjął między innymi Klub Czubatki Polskiej, skupiający miłośników drobiu o staropolskim rodowodzie.
Dlaczego czubatka polska jest nazywana kurą padewską?
Nazewnictwo tej rasy od dawna budzi kontrowersje, ponieważ przez wiele stuleci w Europie określenie kury polskie stosowano do różnych ptaków posiadających czub na głowie, niezależnie od ich szczegółowych cech. Zmiana nastąpiła w 1869 roku podczas kongresu hodowców w Dreźnie, gdzie postanowiono uporządkować nazewnictwo poszczególnych ras, a kury czubate zaczęto określać mianem padewskich.
Decyzja ta nie zakończyła jednak sporów o pochodzenie i prawidłową nazwę rasy, a w krajach anglojęzycznych nadal funkcjonuje określenie Polish Crested, wyraźnie nawiązujące do Polski. Z kolei nazwa padewska utrwaliła się przede wszystkim w obszarze niemieckojęzycznym. Warto wiedzieć, że czubatka polska i kura padewska to nazwy historycznie powiązane, chociaż sposób ich stosowania może się różnić w zależności od tradycji hodowlanej i przyjętego wzorca.
Jak wygląda czubatka polska? Charakterystyka rasy
Najbardziej rozpoznawalną cechą czubatki polskiej jest duży, zaokrąglony czub, utworzony z licznych piór wyrastających na szczycie głowy. Jego obecność wiąże się z charakterystyczną wypukłością kości czaszki, na której osadzone jest obfite upierzenie. Wygląd czuba różni się w zależności od płci, a u kogutów tworzą go przede wszystkim długie, wąskie, lancetowate pióra, natomiast u kur są one krótsze i szersze, dzięki temu czub kur ma bardziej zwarty, kulisty kształt.
Kolejnym wyróżnikiem rasy jest pełna broda, która łączy się z bujnymi wąsami. Pióra porastające tę część głowy są na tyle obfite, że zakrywają niewielkie dzwonki i zausznice, a czubatka polska nie posiada typowego grzebienia, co dodatkowo podkreśla jej nietypowy wygląd. Ptaki mają średniej wielkości głowę i czerwoną, częściowo opierzoną twarz, a kolor oczu może być brązowy lub pomarańczowy, zależnie od odmiany barwnej.
Sylwetka czubatki jest stosunkowo delikatna, choć dobrze proporcjonalna. Tułów ma podłużny, walcowaty kształt, jest szeroki w okolicy ramion i stopniowo zwęża się ku ogonowi, pierś pozostaje pełna i zaokrąglona, natomiast ogon powinien być dobrze rozwinięty i wyraźnie rozpięty. Charakterystyczną cechą są również sinoniebieskie skoki, czyli nieopierzone części nóg znajdujące się poniżej stawu skokowego.
Odmiany barwne czubatki polskiej. Nie wszystkie wyglądają tak samo
Choć najbardziej charakterystycznym elementem wyglądu pozostaje czub, czubatka polska występuje w wielu odmianach kolorystycznych. Różnorodność upierzenia sprawia, że poszczególne ptaki mogą wyraźnie różnić się między sobą.
W opracowaniu naukowym z 2018 roku wymieniono następujące odmiany:
- złocistą czarno-łuskowaną,
- srebrzystą czarno-łuskowaną,
- wielbłądzią, określaną również jako chamois,
- czarną,
- białą,
- niebieską,
- jastrzębiatą,
- wielobarwną, znaną jako tollbunt.
Szczególnie efektownie prezentują się ptaki o upierzeniu łuskowanym, u których poszczególne pióra tworzą wyraźny, kontrastowy wzór. Zróżnicowanie kolorystyczne jest jednym z powodów, dla których rasa przyciąga uwagę miłośników drobiu ozdobnego.
Ile waży kura czubatka polska?
Czubatka polska należy do kur średniej wielkości, o stosunkowo lekkiej i delikatnej budowie ciała. Nie jest to rasa typowo mięsna, dlatego jej masa pozostaje wyraźnie niższa niż w przypadku ciężkich ras użytkowych. Przyjmuje się, że dorosła kura osiąga masę od 1,5 do 2 kg, natomiast kogut waży od 2 do 2,5 kg. Różnice wynikają między innymi z płci i indywidualnych cech osobników, a przy ocenie ptaków hodowlanych ważne są również proporcje sylwetki, prawidłowa budowa głowy oraz kształt ogona.
Ile jaj znosi czubatka polska? Nieśność i masa jaj
Pomimo ozdobnego charakteru czubatka polska może być utrzymywana również w celu pozyskiwania jaj. Jaja mają masę około 50 g i charakteryzują się białą skorupką i są mniejsze od wielu jaj pochodzących z intensywnej produkcji towarowej. Trzeba także pamiętać, że rasa nie dorównuje wydajnością współczesnym mieszańcom nieśnym, selekcjonowanym przede wszystkim pod kątem produkcji. Zgodnie z danymi naukowymi czubatka polska znosi około 120 jaj rocznie, co oznacza średnio dziesięć jaj miesięcznie, choć rzeczywista częstotliwość znoszenia może zmieniać się w poszczególnych okresach roku.
W przypadku czubatki polskiej produkcja jaj stanowi więc dodatkową korzyść, podczas gdy podstawowym powodem jej utrzymywania pozostają walory ozdobne i zainteresowanie zachowaniem historycznej rasy.
Czubatka polska, a białoczuba polska. To nie są identyczne kury
Wśród kur ozdobnych można spotkać również białoczubę polską, określaną w literaturze anglojęzycznej jako White Crested Polish. Pomimo podobieństwa nazw są to dwie odrębnie opisywane rasy, a najłatwiej odróżnić je po upierzeniu głowy – białoczuba polska ma charakterystyczny biały czub, niezależnie od podstawowego koloru piór na pozostałych częściach ciała, a u czubatki polskiej kolorystyka czuba jest związana z odmianą barwną.
Istotną różnicą jest także obecność brody i wąsów u czubatki polskiej, które tworzą charakterystyczną, obfitą ozdobę głowy, która stanowi jeden z najważniejszych elementów wyglądu rasy. Białoczuby są również nieco bardziej nieśne i mogą znosić około 140 jaj rocznie, podczas gdy u czubatki polskiej jest to około 120 jaj.
Nie należy też utożsamiać czubatki polskiej z czubatką dworską, ponieważ ta druga została wyselekcjonowana w Polsce na początku XXI wieku jako rasa ogólnoużytkowa, posiadająca między innymi mniejszy czub i grzebień różyczkowy.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze czubatki polskiej do hodowli?
Osoby zainteresowane utrzymywaniem czubatki polskiej powinny zwracać uwagę przede wszystkim na cechy charakterystyczne rasy. W przypadku ptaków ozdobnych wygląd ma szczególne znaczenie, dlatego prawidłowa budowa czuba, brody i sylwetki jest istotna podczas oceny osobników przeznaczonych do dalszej hodowli.
Czub powinien być obfity i odpowiednio uformowany. Jednocześnie warto sprawdzić, czy pióra nie ograniczają nadmiernie pola widzenia, ponieważ zbyt rozbudowane upierzenie wokół oczu może bowiem utrudniać ptakom orientację w otoczeniu.
Ważne są również proporcje ciała – czubatka polska powinna zachowywać delikatną sylwetkę z pełną piersią, dobrze rozwiniętym ogonem oraz charakterystycznym upierzeniem głowy, a ogon nie powinien być ani zbyt płaski, ani przesadnie pionowy.
Przy zakupie warto także ustalić pochodzenie ptaków i upewnić się, że sprzedawane osobniki rzeczywiście należą do czubatki polskiej, a nie innej rasy czubatej – ma to szczególne znaczenie dla hodowców zainteresowanych zachowaniem charakterystycznych cech tej historycznej rasy. Choć czubatka polska nie należy do najbardziej wydajnych niosek, jej wyjątkowy wygląd, różnorodność odmian barwnych oraz wielowiekowa tradycja hodowli sprawiają, że nadal zajmuje szczególne miejsce wśród europejskich ras drobiu ozdobnego.
Źródło: Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy (PIB) w Krakowie
.JPG){kind=link}