WPR po 2027 roku? Zreformowana Wspólna Polityka Rolna po 2027 roku pędzi naprzód, ale budzi ogromne kontrowersje w branży. Podczas gdy unijni ministrowie w Luksemburgu ogłosili częściowe porozumienie, organizacje rolnicze Copa-Cogeca alarmują: uzgadnianie zasad bez znajomości budżetu to „stawianie wozu przed końmi”. Opublikowane przez organizację wyliczenia nie pozostawiają złudzeń – unijne plany oznaczają głębokie cięcia finansowe w całej Europie.
Unijna Rada ds. Rolnictwa pod przewodnictwem prezydencji irlandzkiej przyjęła tzw. częściowe podejście ogólne do projektu rozporządzenia regulującego WPR. Wypracowany kompromis formalnie otwiera drogę do dalszych, trudnych negocjacji z Parlamentem Europejskim.
Sukcesy i postulaty polskiej delegacji
Przewodniczący polskiej delegacji minister rolnictwa Stefan Krajewski oraz podsekretarz stanu Adam Nowak ocenili ustalenia dotyczące przyszłości WPR jako ważny etap prac. Kluczowym osiągnięciem dla Polski jest przedłużenie możliwości stosowania przejściowego wsparcia krajowego, co ma umożliwić m.in. dalsze kontynuowanie dopłat do tytoniu oraz wsparcie mniejszych, wyspecjalizowanych sektorów.
Strona polska podczas obrad silnie akcentowała konieczność wprowadzenia zmian w WPR:
- Większa elastyczność i mniej biurokracji: Państwa członkowskie powinny mieć swobodę w kształtowaniu działań rolnośrodowiskowych bez narzucania odgórnych, sztywnych systemów produkcji.
- Wsparcie dla spółdzielni: Większe wsparcie dochodowe w nowej WPR powinno trafiać do rolników współpracujących w ramach grup, organizacji producentów i spółdzielni rolniczych.
- Zastrzeżenia do zasady DNSH (Do No Significant Harm): Polska sprzeciwia się rygorystycznemu stosowaniu zasady „nie czyń poważnych szkód” przy inwestycjach gospodarstw, co w ramach WPR mogłoby zablokować m.in. dotacje na zakup maszyn zasilanych paliwem kopalnym i obniżyć konkurencyjność rolników.
- Uczciwy handel międzynarodowy: MRiRW apeluje o kompleksową analizę unijnych umów handlowych (m.in. Mercosur), wzmocnienie monitoringu importu produktów wrażliwych (drób, wołowina, wieprzowina, cukier, miód, jaja, tytoń) oraz ujednolicenie wymogów produkcyjnych i dobrostanowych dla żywności importowanej z państw trzecich.
Dodatkowo polska delegacja wywalczyła w obszarze rybołówstwa znaczne zwiększenie kwot połowowych na Morzu Bałtyckim na 2027 rok – o 49% w przypadku śledzia centralnego oraz o 44% w przypadku szprota.
Copa-Cogeca: Finansowanie WPR stoi pod znakiem zapytania
Podczas gdy ministrowie podkreślają postępy w negocjacjach, organizacje reprezentujące europejskich rolników i spółdzielnie rolnicze (Copa-Cogeca) podchodzą do porozumienia ws. WPR z dużą rezerwą. Choć doceniają one postępy techniczne (m.in. w definicjach aktywnych rolników czy hektarów kwalifikowalnych), zdecydowanie krytykują brak rozstrzygnięć finansowych.
– Gdziekolwiek poza Brukselą taka sytuacja zostałaby uznana za całkowicie absurdalną, ponieważ wyraźnie stawiamy wóz przed końmi – komentują przedstawiciele Copa-Cogeca.
Główne obawy środowiska rolniczego i branży wobec nadchodzącej WPR dotyczą:
- Groźby cięć budżetowych: Włączenie WPR do ogólnych ram finansowych UE grozi spadkiem środków na rolnictwo o ponad 20% w większości państw członkowskich.
- Braku gwarancji finansowych: Sektor domaga się zachowania spójnego i wspólnotowego charakteru WPR, uwzględnienia inflacji w budżecie oraz gwarancji dotrzymania obietnic Komisji Europejskiej (np. 10% celu na rzecz obszarów wiejskich).
- Zaostrzenia rygorów i kar: Podobnie jak polski resort rolnictwa, Copa-Cogeca krytykuje nowe wymogi w zakresie zarządzania gospodarstwami, zasadę DNSH oraz rozbudowany system kontroli i sankcji w ramach WPR.
Polska straci ponad 6,8 mld euro? Z przedstawionej przez Copa-Cogeca mapy szacowanych cięć budżetowych wynika, że proponowane zmiany w WPR uderzą finansowo we wszystkie kraje członkowskie. Dla Polski wyliczenia te oznaczają spadek wsparcia o 6,8 mld EUR, co stanowi cięcie rzędu 22-23% w porównaniu do budżetu na lata 2021–2027. Największe straty w ujęciu bezwzględnym poniosą Francja (-15,4 mld EUR), Niemcy (-10,1 mld EUR) oraz Hiszpania (-9,9 mld EUR).
Źródło: Copa-Cogeca
Walka o ostateczny kształt WPR przenosi się do Parlamentu Europejskiego
Zarówno polskie Ministerstwo Rolnictwa, jak i europejskie organizacje rolnicze wskazują, że uzgodnione przez Radę UE stanowisko to dopiero początek drogi do uchwalenia nowej WPR. Kluczowa odpowiedzialność za wypracowanie ostatecznych zapisów rozporządzenia spoczywa teraz na Parlamencie Europejskim. Nadchodzące negocjacje trójstronne (trilog) między Komisją, Radą i Parlamentem będą musiały przynieść głębokie korekty, które zapewnią rolnikom stabilność, przewidywalność oraz realne środki finansowe w ramach WPR na dalszą produkcję i rozwój.
Opracowanie Agro Profil na podstawie: MRiRW, Copa-Cogeca
