Co znajdziesz w artykule?
Trafny wybór odmiany zwiększa potencjał plonowania kukurydzy, a więc i szanse na powodzenie uprawy. Nie należy więc takiej decyzji podejmować pochopnie. Szukając odpowiedniej kreacji do wysiewu, należy kierować się takimi kryteriami jak: kierunek wykorzystania, plenność, wczesność, tolerancja na warunki środowiskowe oraz podatność na choroby i szkodniki.
Dobór odmiany kukurydzy do warunków klimatycznych
Ostatnie sezony charakteryzowała bardzo zmienna pogoda, która przyczynia się do zwiększenia poziomu stresu środowiskowego dla kukurydzy. Ogranicza to jej potencjał plonowania oraz pogarsza cechy jakościowe. Trafny dobór odmiany do konkretnego stanowiska i warunków klimatycznych w danym rejonie ma ogromne znaczenie i decyduje o powodzeniu uprawy. Jednym z wyzwań współczesnej hodowli roślin jest więc uzyskanie kreacji wysoko i przede wszystkim stabilnie plonujących w zróżnicowanych warunkach siedliskowo-klimatycznych.
Wigor początkowy – dlaczego ma znaczenie?
Już od momentu siewu kukurydza jest narażona na niekorzystne czynniki związane z niskimi temperaturami powietrza i lokalnymi przymrozkami. Odmiany z lepszym początkowym wigorem lepiej tolerują te anomalia pogodowe oraz szybciej się rozwijają. Rośliny są bardziej wyrównane i nie obserwuje się braków w obsadzie.
Kwitnienie i wykształcenie ziaren – kluczowy moment dla plonu
Kwitnienie i wykształcanie ziaren to okres, kiedy zapotrzebowanie na wodę jest najwyższe. Istotne jest, by do tego czasu roślina rozwinęła silny system korzeniowy, co pozwoli jej efektywnie pobierać wodę nawet z głębszych warstw gleby. Brak opadów, w tym okresowe susze oraz upały, uniemożliwiają często pokrycie zapotrzebowania roślin. Skutkuje to słabszym zawiązywaniem kolb (osłabienie żywotności pyłku) i gorszym ich zaziarnieniem, co w efekcie przyczynia się do zmniejszenia plonu ziarna.
Wyleganie i wyłamywanie – jak ograniczyć straty?
Szczególne znaczenie w sytuacji przedłużających się zbiorów oraz deszczowej pogody w okresie jesiennym ma uzyskanie odmian tolerancyjnych na wyleganie łodygowe i korzeniowe. Rośliny z rozbudowanym systemem korzeniowym oraz z mocnymi i zdrowymi łodygami są mniej narażone na wyłamania i wyleganie spowodowane silnym wiatrem.
Choroby kukurydzy – na co uważać?
W uprawie kukurydzy na ziarno najistotniejszą chorobą pochodzenia grzybowego jest fuzaryjna zgorzel łodyg. Przyczynia się ona między innymi do wylegania dojrzewających roślin. Stopień podatności odmian na fuzariozy jest uwarunkowany genetycznie. Warto to uwzględnić, szczególnie gdy przewidujemy późniejszy zbiór. Opanowanie kolb przez grzyby z rodzaju Fusarium przeważnie jest równoznaczne ze zwiększoną ilością mikotoksyn w paszy.
Stay Green ważny również w odmianach ziarnowych
Istotną cechą odmian kukurydzy z przeznaczeniem na ziarno jest także silny efekt Stay Green. Utrzymanie przez dłuższy okres zieloności roślin pozwala na efektywniejsze dostarczanie składników pokarmowych. Tym samym możemy uzyskać wyższy plon ziarna oraz korzystniejsze oddawanie wody i dosychanie, gdyż roślina dłużej i aktywniej pobiera wodę z ziaren.
FAO kukurydzy – jak dobrać wczesność odmiany?
W doborze odmian należy zwrócić szczególną uwagę na liczbę FAO, czyli możliwość uzyskania dojrzałego ziarna w danym rejonie uprawy. Wybierając zbyt późną odmianę, należy się liczyć z wysokimi kosztami dosuszania wilgotnego ziarna. Natomiast wybór kreacji zbyt wczesnej to ryzyko osiągnięcia niezadowalającego plonu w porównaniu do możliwości danego regionu.
Wyniki PDO – które odmiany kukurydzy wybrać?
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rolników, Centralny Ośrodek Badań Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) wraz z Polskim Związkiem Producentów Kukurydzy (PZPK) przeprowadza rokrocznie szereg doświadczeń. Badania prowadzone są zarówno z kukurydzą na ziarno, jak i na kiszonkę w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO). Wyniki PDO dają odpowiedź na pytania dotyczące przede wszystkim plonowania.
Odmiany sprawdzone i zarejestrowane w naszych warunkach klimatycznych dają większą gwarancję powodzenia uprawy niż pochodzące ze Wspólnotowego katalogu odmian (CCA). Charakterystyki odmian niesprawdzonych w Polsce podawane przez ich dystrybutorów zwykle nie uwzględniają naszych warunków środowiskowych – np. częstych wiosennych przymrozków, niedoborów wody w okresie wegetacji czy występowania patogenów.
CCA testowane w kraju
Doświadczenia zlokalizowane są w różnych warunkach siedliskowych na terenie Polski. Podobnie jak odmiany zarejestrowane w Polsce, traktowane są odmiany z rejestrów krajów UE (tj. odmiany z katalogu wspólnotowego – CCA). Warunkiem włączenia odmian z CCA do całej sieci doświadczeń PDO są ich pozytywne wyniki we wcześniejszych dwuletnich badaniach rozpoznawczych prowadzonych w kilku miejscowościach. Lokalizacja doświadczeń z kukurydzą na ziarno była dobierana według poniższego klucza – większe zagęszczenie doświadczeń z odmianami wczesnymi było w rejonach północnych, a z odmianami średnio późnymi i późnymi w rejonach południowych. Środek kraju to większa liczba doświadczeń średnio wczesnych.
Kilkadziesiąt odmian w 2025 roku
W roku 2025 we współpracy z Polskim Związkiem Producentów Kukurydzy (PZPK) założono w 31 lokalizacjach doświadczenia z 71 odmianami ziarnowymi. Grupę wczesną stanowiły 24 doświadczenia (badanych było 17 odmian z Krajowego rejestru i dwie z CCA), średnio wczesną 24 doświadczenia (32 odmiany z KR i 10 z CCA), a średnio późną – 20 lokalizacji (6 odmian z KR i 4 z CCA).
Kukurydza ziarnowa 2025 – plony i wilgotność
Tegoroczne plony kukurydzy ziarnowej w doświadczeniach we wszystkich grupach wczesności okazały się niższe niż w 2024 roku. Natomiast wilgotność ziarna była dużo wyższa. Średni plon ziarna w grupie wczesnej wyniósł 115,4 dt z ha i był o 2,8 dt z ha niższy niż w 2025 roku. Wilgotność ziarna wyniosła 27,8%. Plon ziarna w grupie średnio wczesnej to 118,3 dt z ha (niższy od roku 2024 o 8,3 dt z ha) przy średniej wilgotności w czasie zbioru wynoszącej 28,6%. Średni plon ziarna odmian średnio późnych wyniósł 127,6 dt z ha przy wilgotności 30,6%. Plony w tej grupie były niższe od roku poprzedniego o 6 dt z ha.
Najważniejsze kryteria doboru odmian kukurydzy
Wybierając odmianę ziarnową kukurydzy, należy zwrócić uwagę na następujące aspekty:
- odmiana powinna mieć korzystny stosunek masy ziarna do masy reszty rośliny,
- odmiana powinna cechować się szybkim wysychaniem ziarna na polu (tzw. dry down),
- istotny jest duży udział masy ziarna w masie kolby (im większy, tym lepiej),
- najlepiej jeśli kolby są osadzone na jednym poziomie, ułatwia to zbiór kombajnowy,
- pożądaną cechą jest „stay green”, – odmiana powinna być odporna na choroby fuzaryjne.
