Dla wielu starszych rolników kombajn Vistula pozostaje symbolem początku nowoczesnych żniw w Polsce. Gdy pojawił się pod koniec lat 50, zmienił sposób zbioru zbóż w tysiącach gospodarstw. Wcześniej dominowały żniwiarki, snopowiązałki oraz młocarnie stacjonarne. Vistula pozwalała połączyć wszystkie etapy pracy w jednej maszynie.
W tamtych czasach był to ogromny postęp technologiczny. Kombajn produkowany w Płocku szybko stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych maszyn rolniczych w kraju. Rolnicy zwracali uwagę nie tylko na nowoczesny wygląd, ale przede wszystkim na wydajność, która jak na lata 60 robiła ogromne wrażenie.
Jaka była wydajność kombajnu Vistula?
Według danych technicznych kombajn Vistula osiągał wydajność na poziomie około 0,5 do 1,5 hektara na godzinę.
W praktyce wiele zależało od:
- plonu zboża
- warunków pogodowych
- doświadczenia operatora
- stanu technicznego maszyny
- rodzaju uprawy
Przy lżejszych zbożach i dobrych warunkach kombajn potrafił osiągać bardzo przyzwoite tempo pracy. Dla rolników przyzwyczajonych do tradycyjnego koszenia była to prawdziwa rewolucja.
Przepustowość młocarni robiła wrażenie
Zdolność przepustowa młocarni Vistuli wynosiła około 9000 kilogramów masy na godzinę.
Jak na realia początku lat 60 były to bardzo dobre parametry. Kombajn pozwalał znacznie szybciej zebrać zboże przed załamaniem pogody, co miało ogromne znaczenie szczególnie podczas deszczowych żniw.
Rolnicy doceniali przede wszystkim to, że:
- jedna maszyna zastępowała kilka urządzeń
- ograniczano liczbę pracowników potrzebnych do zbioru
- zboże trafiało od razu do worków albo zbiornika
- cały proces trwał znacznie krócej
W wielu gospodarstwach pojawienie się Vistuli oznaczało prawdziwy przełom organizacyjny.
Silnik o mocy 75 KM był nowoczesny jak na swoje czasy
Do napędzania kombajnu stosowano wysokoprężny silnik S 53 K produkowany w Starachowicach. Jednostka rozwijała około 75 KM przy 1750 obrotach na minutę.
W pierwszych latach była to naprawdę solidna moc. Dzięki niej kombajn mógł pracować z hederem o szerokości 3,3 metra i utrzymywać dobrą wydajność nawet podczas trudniejszych warunków żniwnych.
Operatorzy chwalili silnik za:
- dużą trwałość
- prostą konstrukcję
- niezłą elastyczność
- łatwiejsze naprawy niż w silnikach benzynowych
Choć dzisiaj 75 KM nie robi już wielkiego wrażenia, w latach 60 była to bardzo nowoczesna jednostka napędowa.
Vistula była prawdziwie nowoczesnym kombajnem
W porównaniu ze starszymi konstrukcjami Vistula wyróżniała się wieloma nowoczesnymi rozwiązaniami. Konstruktorzy z Płocka wprowadzili liczne zmiany poprawiające komfort pracy i wydajność maszyny.
Kombajn otrzymał między innymi:
- nowoczesny heder
- hydraulikę o wydajności 20 litrów na minutę
- metalowe palce nagarniacza
- podajnik ślimakowy
- bardziej zwartą konstrukcję
Szerokość zespołu żniwnego wynosiła 3,3 metra, co dobrze odpowiadało możliwościom młocarni.
W tamtym okresie Vistula była uznawana za bardzo nowoczesną maszynę nie tylko w Polsce, ale także za granicą.
Kombajn eksportowano do wielu krajów
Mało kto dziś pamięta, że Vistule trafiały również poza Polskę. Kombajny eksportowano między innymi do:
- Brazylii
- Grecji
- Francji
- Maroka
- Wenezueli
- Kuby
Powstały nawet specjalne wersje przystosowane do zbioru ryżu na terenach podmokłych. Pokazuje to, że konstrukcja z Płocka była ceniona także poza krajem.
Obsługa Vistuli wymagała doświadczenia
Choć kombajn był nowoczesny, jego obsługa nie należała do najłatwiejszych. Operator musiał dobrze znać maszynę i regularnie wykonywać czynności serwisowe.
Codzienna obsługa obejmowała między innymi:
- smarowanie licznych punktów
- kontrolę pasów klinowych
- sprawdzanie łańcuchów
- regulację młocarni
- czyszczenie sit
Wielu kombajnistów wspomina, że po całym dniu pracy trzeba było jeszcze długo przygotowywać maszynę na kolejny dzień żniw.
Mimo to Vistula zdobyła ogromną popularność, bo pozwalała wykonać pracę znacznie szybciej niż wcześniejsze metody zbioru.
Pojemność zbiornika i workownice były charakterystycznym rozwiązaniem
Pierwsze wersje Vistuli wyposażano w workownice. Ziarno trafiało bezpośrednio do worków, które następnie zsuwano po specjalnej rynnie.
Późniejsze modele otrzymały zbiornik na ziarno o pojemności około 1,3 metra sześciennego.
Dla wielu gospodarstw była to ogromna wygoda i kolejny krok w stronę nowoczesnego rolnictwa.
Vistula dziś jest prawdziwą legendą
Produkcję kombajnu zakończono w 1971 roku, ale maszyna przez wiele lat nadal pracowała na polskich polach. W wielu gospodarstwach Vistule użytkowano jeszcze w latach 80 i 90.
Dziś sprawne egzemplarze spotyka się głównie:
- na pokazach zabytkowych maszyn
- w muzeach techniki
- podczas lokalnych festynów
- u kolekcjonerów
Starsi rolnicy często wspominają Vistulę z ogromnym sentymentem. Dla wielu była to pierwsza prawdziwie nowoczesna maszyna żniwna, która pozwalała zebrać zboże szybciej i znacznie sprawniej niż dawniej. Choć dzisiejsze kombajny osiągają wielokrotnie większą wydajność, Vistula pozostaje symbolem epoki, w której polskie rolnictwo zaczynało wielką mechanizację żniw.
