Rzepak, słonecznik i soja – to te trzy kluczowe gatunki definiują obecny obraz unijnego rynku nasion oleistych. Najnowsze dane Komisji Europejskiej opublikowane pod koniec października 2026 roku wskazują na mocno zróżnicowane perspektywy dla poszczególnych upraw. Mimo że europejscy rolnicy zdecydowali się na odmienne strategie obszarowe, to letnia pogoda i wahania plonowania przesądziły o ostatecznym kształcie bilansu.
Łączna produkcja nasion oleistych w UE-27 w sezonie 2026/27 ma wynieść 31 037 tys. ton, co oznacza niewielki spadek r/r (z poziomu 31 375 tys. t). Wewnętrzna struktura podaży ulega jednak istotnym zmianom.
Czytaj również:
Rzepak: Większy areał, ale plony pod presją
Unijny rzepak zanotował w tym sezonie zauważalną ekspansję obszarową – powierzchnia zasiewów wzrosła do 6 359 tys. ha, przewyższając średnią 5-letnią o ponad 8%. Jednak trudniejsze warunki pogodowe obniżyły średnie plony z hektara do ok. 3,0 t/ha (-6,4% vs średnia). W efekcie zbiory zamknęły się na 19 282 tys. ton (spadek z 20 170 tys. t w poprzednim sezonie). Uszczuplona podaż krajowa oraz niższy prognozowany import (6 417 tys. t) zmuszą przetwórców do redukcji tłoczenia z 25,9 mln t do 24,75 mln t oraz do naruszenia unijnych zapasów końcowych, które skurczą się do 722 tys. ton.
Słonecznik: Wyraźne odbicie i filar przetwórstwa
Na drugim biegunie znajduje się słonecznik, który okazał się najjaśniejszym punktem tegorocznego zestawienia. Dzięki wzrostowi powierzchni upraw do 4 896 tys. ha oraz stabilnemu plonowaniu na poziomie ok. 2,0 t/ha, zbiory słonecznika w UE wzrosły aż do 9 602 tys. ton (skok o ponad 1,1 mln ton r/r). Tak dobra dostępność surowca pozwala unijnym tłoczniom na zwiększenie przerobu tego gatunku do 8 772 tys. ton (+15% r/r), co częściowo rekompensuje mniejszą podaż rzepaku.
Soja: Pogłębienie luki białkowej
Z kolei soja zalicza wyjątkowo trudny sezon. Nałożył się na to zarówno mniejszy areał (959 tys. ha, czyli -7,1% do średniej 5-letniej), jak i mocne tąpnięcie plonów do poziomu 2,2 t/ha (-17,8% vs średnia). Ostatecznie produkcja soi w UE spadła do zaledwie 2 152 tys. ton (wobec 2 733 tys. t rok wcześniej). Ten ponad 21-procentowy spadek zbiorów wymusza zwiększenie sprowadzania surowca z zewnątrz – unijny import ziarna soi wzrośnie do 14 487 tys. ton, aby zaspokoić potrzeby sektora paszowego.
Podsumowanie
Całkowite zapasy końcowe nasion oleistych w UE ulegną zacieśnieniu do poziomu 2,86 mln ton. Zdolność przetwórcza europejskich tłoczni opiera się w tym sezonie na elastycznym przestawianiu mocy na słonecznik, podczas gdy rynek rzepaku pozostaje napięty, a zależność od zewnętrznych dostaw soi utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie.
Czytaj również:
Analiza Agro Profil na podstawie danych KE
