Coraz więcej gospodarstw rolniczych decyduje się na magazynowanie RSM we własnym zakresie. Odpowiednio dobrany zbiornik pozwala zwiększyć niezależność od terminów dostaw, usprawnić organizację nawożenia oraz ograniczyć problemy logistyczne. Na rynku dostępne są zarówno niewielkie zbiorniki o pojemności kilku tysięcy litrów, jak i rozwiązania mieszczące ponad 200 tys. litrów nawozu. Jak dobrać pojemność do gospodarstwa i na co zwrócić uwagę przy magazynowaniu RSM?
Co to jest RSM?
RSM, czyli roztwór saletrzano-mocznikowy, od lat jest jednym z najważniejszych płynnych nawozów azotowych stosowanych w polskim rolnictwie. Jego popularność wynika przede wszystkim z wysokiej koncentracji azotu, łatwości dozowania oraz możliwości wykorzystania zarówno w nawożeniu przedsiewnym, jak i pogłównym.
RSM zawiera azot w trzech formach: Azotanowej, amonowej i amidowej. Poszczególne rodzaje nawozu różnią się przede wszystkim zawartością azotu. W ofercie producentów dostępne są m.in. RSM 28, RSM 30 i RSM 32. Liczba w nazwie wskazuje procentową zawartość azotu w nawozie – RSM 28 zawiera 28% N, natomiast RSM 32 – 32% N.
Różna jest również temperatura krystalizacji. Dla RSM 32 wynosi ona 0°C, dla RSM 30 około -9°C, a dla RSM 28 około -17°C. Ma to duże znaczenie przy wyborze nawozu przeznaczonego do dłuższego magazynowania.
RSM 32 ile azotu, a ile RSM 28?
Pytania RSM 32 ile azotu oraz RSM 28 ile azotu często pojawiają się przy obliczaniu dawek i wielkości zapasu potrzebnego w gospodarstwie. RSM 32 zawiera 32% azotu w masie nawozu, co oznacza, że w jednej tonie znajduje się 320 kg N. W przypadku RSM 28 jedna tona dostarcza 280 kg azotu.
Trzeba przy tym uważać na różnicę między kilogramami a litrami. RSM ma większą gęstość niż woda, dlatego 1000 litrów nawozu nie odpowiada jednej tonie. Ma to znaczenie zarówno przy ustalaniu dawki, jak i przy planowaniu pojemności zbiornika.
1 tona RSM – ile to litrów?
Przeliczając 1 tonę RSM na litry, trzeba uwzględnić gęstość konkretnego roztworu. Dla RSM 32 wynosi ona w przybliżeniu 1,32 kg/l, dlatego tona tego nawozu zajmuje około 758 litrów. RSM 28 ma niższą gęstość, około 1,28 kg/l, więc jedna tona odpowiada w przybliżeniu 781 litrom.
W praktyce ma to duże znaczenie podczas wyboru zbiornika. Przykładowo zbiornik o pojemności 22 tys. litrów wypełniony RSM 32 zawiera około 29 ton nawozu, natomiast 28 tys. litrów to około 37 ton. Takie wartości pokazują również, jak duże obciążenie musi przenieść podłoże pod zbiornikiem.
RSM – ile na hektar?
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie ile RSM stosować na hektar. Dawka powinna wynikać z zapotrzebowania roślin na azot, stanowiska, spodziewanego plonu, zasobności gleby, wcześniejszego nawożenia oraz rodzaju stosowanego RSM. Inna ilość cieczy będzie potrzebna przy RSM 28, a inna przy RSM 32, jeśli celem jest dostarczenie takiej samej ilości azotu.
Przykładowo, chcąc dostarczyć 100 kg N/ha za pomocą RSM 32, potrzeba 312,5 kg nawozu. Przy gęstości około 1,32 kg/l daje to około 237 litrów RSM 32 na hektar. Nie oznacza to jednak, że 237 l/ha jest zalecaną dawką dla każdej uprawy – to wyłącznie przykład pokazujący sposób przeliczania nawozu na podstawie planowanej dawki azotu.
Takie obliczenia są przydatne również podczas wyboru zbiornika. Jeśli gospodarstwo zna powierzchnię nawożonych upraw i planowane zużycie RSM na hektar, może oszacować zapotrzebowanie na cały sezon i dopiero na tej podstawie dobrać pojemność magazynową.
Ile RSM na pszenicę, pszenżyto i kukurydzę?
W pierwszej kolejności należy określić dawkę azotu potrzebną konkretnej uprawie, uwzględniając m.in. stanowisko, zakładany plon i azot dostarczony z innych źródeł, a następnie przeliczyć ją na ilość stosowanego roztworu.
Ma to szczególne znaczenie przy RSM 28 i RSM 32, ponieważ ta sama objętość obu nawozów dostarczy różną ilość azotu. Pszenica, pszenżyto i kukurydza różnią się również przebiegiem pobierania azotu i technologią nawożenia. Zamiast więc przyjmować stałą liczbę litrów RSM na hektar, dawkę należy dopasować do konkretnego pola i uprawy.
RSM – kiedy stosować?
RSM może być wykorzystywany zarówno przedsiewnie, jak i pogłównie, dzięki czemu znajduje zastosowanie w wielu uprawach. Stosuje się go m.in. w zbożach, rzepaku, kukurydzy, burakach, ziemniakach i na użytkach zielonych. Płynna forma nawozu dobrze współpracuje również z rozwiązaniami wykorzystywanymi w rolnictwie precyzyjnym. Wszystko zależy jednak od gatunku rośliny, fazy jej rozwoju, planowanej dawki azotu i warunków pogodowych. Przy aplikacji pogłównej trzeba ograniczać ryzyko uszkodzenia roślin, dobierając właściwą technikę aplikacji oraz warunki wykonania zabiegu.
RSM czy saletra – co wybrać?
Porównanie RSM czy saletra nie sprowadza się wyłącznie do zawartości azotu. RSM jest nawozem płynnym, co ułatwia precyzyjne dawkowanie i pozwala szybko obsługiwać duże powierzchnie, ale wymaga odpowiedniego sprzętu do aplikacji oraz infrastruktury magazynowej. Saletra jest nawozem granulowanym i wymaga innego systemu magazynowania oraz rozsiewania.
Wybór powinien więc uwzględniać nie tylko cenę kilograma azotu, ale również skalę gospodarstwa, posiadany park maszynowy, koszty logistyki i możliwość magazynowania większych partii nawozu.
Czy RSM można mieszać z wodą?
RSM można rozcieńczać wodą, ale trzeba pamiętać, że dodanie wody zmniejsza stężenie azotu w jednostce objętości cieczy. Po rozcieńczeniu należy więc ponownie uwzględnić rzeczywistą koncentrację nawozu podczas ustalania dawki.
Rozcieńczania nie powinno się jednak traktować jako uniwersalnego sposobu rozwiązującego problemy związane z aplikacją RSM. Technologia zabiegu powinna być dostosowana do uprawy, fazy rozwojowej roślin, rodzaju RSM oraz zaleceń producenta.
Własny zapas RSM zmienia logistykę gospodarstwa
Płynna forma nawozu oznacza, że trzeba odpowiednio zorganizować jego logistykę. RSM nie można po prostu pozostawić w przypadkowym pojemniku. Zbiornik musi być szczelny, odporny na działanie nawozu i wyposażony w rozwiązania pozwalające na bezpieczne napełnianie, magazynowanie oraz pobieranie cieczy.
Producent RSM wskazuje, że nawóz powinien być przechowywany w zamkniętych zbiornikach z odpowietrzeniem, wykonanych ze stali, tworzywa sztucznego lub odpowiednio zabezpieczonego betonu. Nie powinno się stosować metali kolorowych ani ich stopów, a pompy i rurociągi muszą być wykonane z materiałów odpornych na działanie nawozu.
Własny zbiornik przede wszystkim zmienia logistykę. Dla gospodarstwa zużywającego niewielkie ilości nawozu jego zakup nie zawsze będzie ekonomicznie uzasadniony. Inaczej wygląda sytuacja tam, gdzie RSM jest stosowany na kilkuset hektarach i każdego sezonu potrzeba kilkudziesięciu, a nawet kilkuset ton nawozu.
Największą zaletą jest możliwość rozdzielenia momentu zakupu od momentu zastosowania. Gospodarstwo może wcześniej zabezpieczyć zapas, a następnie pobierać RSM ze zbiornika zgodnie z aktualnymi potrzebami. Ma to szczególne znaczenie wiosną, kiedy zapotrzebowanie na nawóz gwałtownie rośnie, a na wykonanie zabiegu często pozostaje ograniczone okno czasowe.
Jaką pojemność zbiornika na RSM wybrać?
PMagazynowanie we własnym gospodarstwie może ułatwić organizację dostaw. Zamiast kilku mniejszych transportów można zamówić większą partię, a przy odpowiedniej pojemności zbiornika również dostawę całocysternową.
Nie oznacza to jednak, że im większy zbiornik, tym lepiej. Pojemność należy dobrać do rzeczywistego zużycia nawozu, możliwości finansowych oraz sposobu jego zakupu. Zbyt mały zbiornik będzie wymuszał częste dostawy i ograniczy korzyści logistyczne. Przewymiarowany oznacza natomiast większy koszt inwestycji, zamrożenie kapitału oraz konieczność zagospodarowania większej powierzchni.
Dobrym punktem wyjścia jest określenie rocznego zużycia RSM, wielkości pojedynczej dostawy, minimalnego zapasu, jaki gospodarstwo chce utrzymywać, oraz częstotliwości stosowania nawozu. Dopiero na tej podstawie warto porównywać konkretne zbiorniki.
Z czego powinien być wykonany zbiornik na RSM?
Podstawową zasadą jest przechowywanie płynnych nawozów mineralnych w zamkniętych opakowaniach lub szczelnych zbiornikach przystosowanych do tego celu. Nie należy przy tym automatycznie stosować wymagań dotyczących zbiorników na gnojowicę czy gnojówkę – RSM jest nawozem mineralnym, a nie naturalnym.
Zbiornik powinien być wykonany z materiału odpornego na działanie magazynowanego produktu, mieć odpowiednie zamknięcie i odpowietrzenie, a instalacja napełniająca i pobierająca również musi być kompatybilna z RSM.
W przypadku RSM 32 producent wskazuje m.in. stal, polietylen, polipropylen i PVC jako materiały odpowiednie do elementów instalacji. Szczególnego znaczenia nabiera temperatura – RSM 32 krystalizuje już przy 0°C, RSM 30 przy około -9°C, a RSM 28 przy około -17°C.
Sama krystalizacja nie oznacza utraty wartości nawozu, ale może utrudnić jego przepompowanie i wymagać czasu na ponowne rozpuszczenie kryształów. Przy planowaniu miejsca ustawienia zbiornika warto więc unikać lokalizacji szczególnie narażonych na wychłodzenie.
Podłoże pod zbiornik musi wytrzymać dziesiątki ton
W przypadku naziemnego zbiornika na RSM szczególnie istotne jest odpowiednie przygotowanie podłoża. Pełny zbiornik jest bardzo ciężki. 22 tys. litrów RSM 32 to około 29 ton, a 28 tys. litrów – około 37 ton. Podłoże musi być więc przygotowane nie tylko pod ciężar konstrukcji, ale przede wszystkim obciążenie wynikające z maksymalnego napełnienia.
Miejsce powinno być stabilne, równe i dostosowane do wymagań konkretnego producenta. Należy zapewnić dostęp do przyłączy, włazu i instalacji pompowej oraz przewidzieć odpowiednią przestrzeń dla autocysterny i maszyny pobierającej nawóz.
Pamiętaj o przepisach
Trzeba pamiętać, że formalności budowlane zależą od rodzaju i sposobu umiejscowienia konkretnego zbiornika. Przepisy przewidują określone procedury dla różnych obiektów gospodarczych, ale nie należy zakładać, że każdy naziemny zbiornik na RSM automatycznie podlega tej samej procedurze. W przypadku inwestycji trwale związanej z gruntem, budowy płyty, fundamentu lub większego układu magazynowego warto przed rozpoczęciem prac sprawdzić wymagania w odpowiednim organie administracji architektoniczno-budowlanej. Szczególnie istotne jest rozróżnienie pomiędzy samym urządzeniem/zbiornikiem a obiektem budowlanym wraz z jego posadowieniem.
Zbiorniki na RSM można łączyć
Jedną z możliwości są zbiorniki polietylenowe. W serii AgriMaster firmy Kingspan znajdują się konstrukcje przeznaczone do nawozów płynnych, w tym RSM, zarówno jednopłaszczowe, jak i dwupłaszczowe. W polskiej sprzedaży dostępne są modele o pojemnościach 9000, 15 000, 22 000 i 28 000 litrów.
Ciekawym rozwiązaniem jest możliwość łączenia zbiorników w baterie. Gospodarstwo zwiększające areał i zużycie RSM nie musi więc od razu inwestować w bardzo duży magazyn. Może rozpocząć od jednego zbiornika, a następnie zwiększać łączną pojemność systemu.
Swimer oferuje z kolei serię Agro Tank, w której dostępne są zbiorniki o różnych pojemnościach, natomiast Fortis Farm proponuje rozwiązania o pojemności 10 i 15 tys. litrów. Alternatywą dla klasycznych konstrukcji są zbiorniki elastyczne. W przypadku rozwiązań Exflo ich pojemność może wynosić od 20 do aż 265 m³, czyli 265 tys. litrów.
Przy największych gospodarstwach zużywających bardzo duże ilości RSM takie rozwiązanie może stanowić alternatywę dla budowy systemu składającego się z kilku sztywnych zbiorników.
