Dopłaty do nawozów i CBAM: Komisja Europejska przedstawiła 19 maja 2026 roku zarys planu działań, które mają wspomóc rolników w obliczu kryzysu na rynku środków produkcji. Bruksela zapowiada uruchomienie unijnych funduszy i większą elastyczność w ramach WPR, co ma ułatwić państwom członkowskim krajowe dopłaty do nawozów. Jednocześnie komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen potwierdził, że unijne cła klimatyczne pozostają w mocy. Dla gospodarstw oznacza to, że doraźna pomoc finansowa nie zatrzyma długofalowego wzrostu kosztów.

Blokada cieśniny Ormuz winduje ceny nawozów

Presja na Brukselę gwałtownie wzrosła po wybuchu konfliktu w rejonie Bliskiego Wschodu. Przez cieśninę Ormuz transportowane jest blisko 30% światowych nawozów. Od końca lutego 2026 roku ceny w Europie skoczyły z poziomu ok. 380 euro do ok. 500 euro za tonę nawozów azotowych. Sytuację producentów zbóż pogarsza fakt, że ceny czystego bliskowschodniego i europejskiego bliskiego kontraktu na pszenicę na giełdach utrzymują się poniżej granicy 200 euro za tonę, przy jednoczesnym silnym wzroście cen oleju napędowego.

W odpowiedzi na te zjawiska, podczas wystąpienia w Parlamencie Europejskim 19 maja, KE zapowiedziała uruchomienie unijnej rezerwy kryzysowej. Unijny pakiet finansowy ma zostać szczegółowo zaprezentowany przed latem, aby zapewnić rolnikom płynność finansową przed nowym sezonem zakupowym. Z nieoficjalnych informacji wynika jednak, że w tegorocznej rezerwie rolniczej pozostało jedynie około 200 milionów euro na całą Wspólnotę. Dodatkowo państwa członkowskie otrzymają możliwość elastycznego przesunięcia niewykorzystanych środków w ramach obecnych planów strategicznych WPR na pilne wsparcie płynnościowe gospodarstw.

Podatek CBAM na nawozy zostaje

Mimo postulatów zgłaszanych przez organizacje rolnicze (w tym protestujący 19 maja w Strasburgu Copa-Cogeca) oraz rządy poszczególnych krajów, Komisja Europejska wyklucza zawieszenie mechanizmu CBAM. Jeśli chodzi o unijny podatek CBAM, nawozy pozostają trwałym elementem strategii ochrony klimatu.

Służby prasowe Komisji argumentują, że całkowite wycofanie opłat węglowych otworzyłoby niebezpieczny precedens dla innych sektorów przemysłu i uderzyło w unijnych producentów nawozów, którzy inwestują w dekarbonizację. KE przypomina jedynie o wcześniejszym, czasowym zawieszeniu standardowych ceł importowych na nawozy (z wyłączeniem Rosji i Białorusi) oraz o modyfikacjach w samym CBAM mających łagodzić jego bezpośredni wpływ na unijne rolnictwo. Unia podtrzymuje też plan całkowitego odejścia od importu z kierunku rosyjskiego i białoruskiego poprzez stopniowe podnoszenie stawek celnych.

Poluzowanie dyrektywy azotanowej jako alternatywa

W ramach działań długoterminowych Bruksela chce stawiać na dywersyfikację dostaw i rozwój wewnętrznej produkcji alternatywnych nawozów niskoemisyjnych.

Najbardziej istotną i natychmiastową zmianą regulacyjną może być zapowiadane przez KE elastyczne podejście do przepisów dyrektywy azotanowej. Unia chce formalnie zezwolić rolnikom na szersze stosowanie produktów pofermentacyjnych pochodzących z biogazowni (tzw. digestatów) jako bezpośredniego zamiennika dla drogich nawozów mineralnych. Rozwiązanie to spotyka się już jednak ze sprzeciwem europejskich organizacji prośrodowiskowych.

Więcej szczegółów dotyczących podziału środków unijnych oraz ewentualnych krajowych programów pomocowych przedstawimy, gdy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opublikuje oficjalne projekty rozporządzeń implementujących nowe unijne wytyczne.

Źródło: KE