Wprowadzenie w życie Przejściowej Umowy Handlowej między Unią Europejską a blokiem Mercosur wywołało falę niepokoju w polskim środowisku rolniczym. Główną obawą producentów stało się zalanie krajowego rynku tanią żywnością z Ameryki Południowej. Najnowsze dane analityczne opublikowane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (IERiGŻ) przynoszą jednak zaskakujące zwroty akcji: bezpośrednia fala towarów nie uderzyła w polskie magazyny tak mocno, jak obawiano się na wsi. Prawdziwe wyzwanie kryje się gdzie indziej – w cichym wypieraniu polskiej żywności z rynków Europy Zachodniej.
Co mówią liczby? Bilans importu i eksportu z Mercosurem
Zgodnie z czerwcowym podsumowaniem przygotowanym przez prof. Łukasza Ambroziaka z IERiGŻ, czarny scenariusz nagłego paraliżu rodzimego rolnictwa przez południowoamerykańską konkurencję nie znajduje potwierdzenia w oficjalnych statystykach.
- Spadek bezpośredniego wwozu: Łączna wartość importu z państw Mercosur do Polski w czerwcu zamknęła się kwotą 124,7 mln euro. Oznacza to spadek o 11,3% w ujęciu miesięcznym oraz o 12,4% w porównaniu do średniej z całego 2025 roku.
- Skromny eksport zwrotny: Nasz wywóz w tamtym kierunku utrzymał się na niskim poziomie 5,1 mln euro (spadek o 12% m/m, choć w skali roku to wzrost o 9,5%).
Bezpośredni „potop” taniej żywności w polskich skupach na razie nie nastąpił, co daje rodzimemu sektorowi chwilę oddechu.
Gdzie leży haczyk? Presja na rynkach unijnych
Eksperti rynkowi ostrzegają przed huraoptymizmem. Nawet jeśli towar z Ameryki Południowej nie trafia masowo do Polski, to z powodzeniem może zalewać rynki naszych zachodnich sąsiadów. Jeśli tańsza wołowina, drób czy cukier z krajów Mercosur zajmą miejsca na półkach w Niemczech czy we Francji, polscy producenci zostaną wypchnięci ze swoich najbardziej zyskownych dotychczasowych przyczółków eksportowych. Nadwyżka surowca, która nie znajdzie odbiorcy za granicą, wróci na rynek krajowy, uderzając bezpośrednio w cenniki lokalnych skupów.
Przepływy handlowe: Spadki na Zachodzie i niespodziewani liderzy wzrostu
Pierwsze półrocze zamknęło się wprawdzie dodatnim saldem wymiany handlowej na poziomie 9,6 mld euro (przy łącznym eksporcie żywności o wartości 29 mld euro, co daje wzrost o 1,7% r/r), jednak szczegółowe dane ujawniają wyraźne pęknięcia na kluczowych kierunkach unijnych:
| Kierunek eksportowy | Skala zmian (r/r) | Główne przyczyny spadku |
| Niemcy | -168 mln euro | Spadek wywozu mleka w płynie, zbóż oraz pieczywa |
| Wielka Brytania | -93 mln euro | Spadek sprzedaży kukurydzy, wołowiny i pieczywa (utrata pozycji wicelidera) |
| Inne rynki UE | Zniżkowe trendy | Mniejszy strumień towarów do Holandii, Słowacji, Danii i Rumunii |
Jednocześnie polscy eksporterzy wykazują dużą elastyczność, przekierowując nadwyżki na rynki alternatywne. Absolutnym liderem wzrostu w pierwszym półroczu została Turcja, gdzie sprzedaż skoczyła aż o 167 mln euro (o blisko dwie trzecie) dzięki potężnemu zapotrzebowaniu na polską świeżą i schłodzoną wołowinę. Wzrosty odnotowano także we Francji (+131 mln euro), Szwecji (+82 mln euro), Włoszech (+40 mln euro) oraz na rynkach pozaunijnych (m.in. w Nigerii, RPA czy na Filipinach).
Rozpatrując relacje handlowe z blokiem Mercosur oraz unijną politykę otwartych drzwi, warto spojrzeć na problem przez pryzmat globalnych standardów produkcji. Unia Europejska stawia przed własnymi rolnikami wyśrubowane wymogi środowiskowe, weterynaryjne i dobrostanowe (Zielony Ład, restrykcyjne normy stosowania środków ochrony roślin), które generują wysokie koszty stałe. Tymczasem import z Ameryki Południowej opiera się na wielkoskalowej produkcji o niższych kosztach operacyjnych.
Długofalowym zagrożeniem dla Polski nie jest jednorazowy rzut towaru, lecz strukturalna nierównowaga konkurencyjna. Jeśli europejskie sieci handlowe – pod presją inflacyjną i oczekiwań konsumentów szukających tańszych produktów – zaczną masowo akceptować surowce o niższym standardzie ekologicznym z zagranicy, unijne rolnictwo może wejść w fazę głębokiej zapaści inwestycyjnej. Obroną przed tym trendem staje się nie tylko szukanie rynków zbytu w Azji czy Afryce (jak dynamiczny eksport do Turcji), ale przede wszystkim bezkompromisowa obrona unijnych norm fitosanitarnych dla wszystkich towarów wwożonych do Wspólnoty.
źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej







