Intensywnie żółte lub pomarańczowe żółtko często kojarzy się z jajkiem pochodzącym od dobrze żywionej kury. Sam kolor nie jest jednak prostym miernikiem jakości jaj. W dużej mierze zależy od tego, jakie naturalne barwniki znajdują się w dawce pokarmowej niosek. Hodowca może więc stosunkowo łatwo wpływać na jego odcień, zmieniając skład paszy.
Od czego zależy kolor żółtka?
Za barwę żółtka odpowiadają przede wszystkim karotenoidy, czyli naturalne pigmenty występujące w roślinach. Należą do nich między innymi luteina i zeaksantyna. Kura nie produkuje tych barwników samodzielnie w ilościach pozwalających mocno zabarwić żółtko. Musi pobrać je razem z paszą.
Jeżeli dieta zawiera niewiele karotenoidów, żółtko będzie stosunkowo jasne. Większa ilość odpowiednich pigmentów może sprawić, że stanie się intensywnie żółte, złociste, a nawet pomarańczowe.
Znaczenie ma przy tym nie tylko ilość barwników, ale również ich rodzaj. Niektóre składniki nadają głównie żółty odcień, inne przesuwają kolor bardziej w stronę pomarańczową lub czerwonawą.
Kukurydza może wyraźnie poprawić barwę żółtka
Jednym z najpopularniejszych surowców wpływających na kolor żółtka jest żółta kukurydza. Zawiera naturalne ksantofile, w tym luteinę i zeaksantynę. Z tego powodu dawki pokarmowe zawierające znaczną ilość kukurydzy często dają bardziej intensywne żółtka niż żywienie oparte głównie na pszenicy.
Nie oznacza to jednak, że należy zastępować kukurydzą większość paszy. Dawka dla kury nioski musi być zbilansowana pod względem energii, białka, aminokwasów, wapnia, fosforu oraz witamin i składników mineralnych.
Samo dosypywanie dużych ilości ziarna do pełnoporcjowej mieszanki może wręcz pogorszyć bilans żywieniowy. Kukurydzę warto więc traktować jako jeden z elementów prawidłowo ułożonej dawki.
Zielonki są naturalnym źródłem karotenoidów
Na barwę żółtka dobrze wpływają także zielone części roślin. Kury korzystające z wybiegu mogą pobierać trawę, koniczynę i inne rośliny zawierające karotenoidy. Właśnie z tego powodu w okresie intensywnej wegetacji roślin jaja od kur wybiegowych mogą mieć wyraźniej zabarwione żółtka.
W przydomowym chowie można wykorzystywać również odpowiednio przygotowane zielonki. Trzeba jednak pamiętać, że nie powinny zastępować pełnowartościowej paszy dla niosek.
Barwniki roślinne są wrażliwe na jakość surowca oraz sposób przechowywania. Stara, długo magazynowana lub niewłaściwie przechowywana pasza może zawierać mniej aktywnych karotenoidów niż świeży materiał.
Lucerna może wzmacniać żółty kolor
Cennym źródłem naturalnych pigmentów jest lucerna. Jej susz oraz mączka z lucerny bywają wykorzystywane w żywieniu drobiu między innymi ze względu na obecność ksantofili.
Dodatek lucerny może pomagać uzyskać bardziej nasycony, żółty odcień. Jednocześnie jej udział w dawce powinien być dostosowany do potrzeb ptaków. Lucerna zawiera sporo włókna, dlatego jej nadmiar nie zawsze jest korzystny w żywieniu wysoko produkcyjnych niosek.
W gospodarstwie najlepiej patrzeć na cały skład mieszanki, a nie na pojedynczy dodatek mający zmienić wygląd jaj.
Papryka i nagietek mogą jeszcze mocniej zmieniać odcień
Do naturalnych składników wykorzystywanych do poprawy pigmentacji należą również nagietek oraz produkty pochodzące z papryki. Zawierają związki barwiące, które mogą wpływać na intensywność żółtka.
Nagietek jest szczególnie ceniony jako źródło luteiny. Papryka zawiera natomiast między innymi kapsantynę i kapsorubinę, które mogą nadawać bardziej pomarańczowy lub czerwonawy odcień.
W profesjonalnym żywieniu drobiu stosuje się standaryzowane dodatki paszowe o określonej zawartości pigmentów. Pozwala to znacznie dokładniej kontrolować kolor jaj niż w przypadku przypadkowego podawania roślin z gospodarstwa.
Marchew sama nie zawsze daje spektakularny efekt
Marchew jest bogata w beta-karoten, dlatego często pojawia się w poradach dotyczących poprawy koloru żółtka. Może być wartościowym dodatkiem do jadłospisu kur, ale nie należy oczekiwać, że niewielka porcja marchwi natychmiast zmieni jasnożółte żółtka na ciemnopomarańczowe.
Poszczególne karotenoidy są inaczej wykorzystywane przez organizm ptaka. Skuteczność pigmentacji zależy również od całej dawki pokarmowej, zawartości tłuszczu oraz przyswajalności barwników.
Marchew może więc uzupełniać żywienie, ale bardziej przewidywalny efekt uzyskuje się dzięki składnikom bogatym w ksantofile, takim jak kukurydza, lucerna czy nagietek.
Tłuszcz w dawce wpływa na wykorzystanie barwników
Karotenoidy należą do związków rozpuszczalnych w tłuszczach. Odpowiednia zawartość tłuszczu w dobrze zbilansowanej mieszance może więc sprzyjać ich wchłanianiu z przewodu pokarmowego.
Nie oznacza to, że warto polewać paszę przypadkowym olejem, aby uzyskać ciemniejsze żółtka. Nadmiar energii w dawce może prowadzić do otłuszczenia kur i zaburzeń produkcyjnych. Skład mieszanki powinien odpowiadać wiekowi, masie ciała i poziomowi nieśności stada.
Jeżeli stosowana jest gotowa mieszanka pełnoporcjowa, jej samodzielne rozcieńczanie dużymi ilościami ziarna, zielonek czy dodatków może zmniejszyć pobranie ważnych składników odżywczych.
Jak szybko może zmienić się kolor żółtka?
Zmiana żywienia nie wpływa na wygląd jaj składanych tego samego dnia. Powstawanie żółtka jest procesem trwającym kilka dni, dlatego efekt wprowadzenia nowych źródeł pigmentów pojawia się stopniowo.
Przy dobrze dobranej dawce różnica może stać się widoczna po kilku dniach, a pełniejszy efekt zwykle wymaga dłuższego, regularnego żywienia. Jeżeli dodatek barwiący zostanie wycofany, żółtka również zaczną stopniowo jaśnieć.
Warto więc oceniać nie pojedyncze jajko, lecz serię jaj z kilku kolejnych dni.
Ciemniejsze żółtko nie musi oznaczać lepszego jajka
Kolor żółtka jest przede wszystkim wynikiem zawartości pigmentów w paszy. Bardzo ciemne żółtko nie jest automatycznie dowodem na wyższą zawartość białka, lepszą jakość skorupy czy lepszy stan zdrowia kury.
Kura żywiona prawidłowo może znosić jaja z jasnym żółtkiem, jeżeli jej pasza zawiera niewiele naturalnych pigmentów. Z kolei intensywnie pomarańczowy kolor można uzyskać przez odpowiedni dobór składników dawki.
W hodowli przydomowej najrozsądniej wykorzystać przede wszystkim dobrze zbilansowaną paszę dla niosek, dostęp do zielonek oraz umiarkowany udział kukurydzy i innych naturalnych źródeł karotenoidów. Wtedy mocniejszy kolor żółtka jest efektem prawidłowego żywienia, a nie celem osiąganym kosztem wartości całej dawki.
