Ponad 14 tys. kg mleka od krowy, 1200 krów dojnych i 16 robotów udojowych. Takie wyniki osiąga Przedsiębiorstwo Rolne Długie Stare w Wielkopolsce, które gospodaruje na około 3,5 tys. hektarów. Za wysoką wydajnością stoi jednak nie tylko automatyzacja doju i odpowiednia genetyka zwierząt. Równie ważna jest jakość paszy, o którą trzeba zadbać już podczas uprawy, zbioru i przygotowywania kiszonki. Jak wygląda organizacja produkcji w jednym z czołowych gospodarstw mlecznych w Polsce?
Przedsiębiorstwo Rolne Długie Stare – jedna z 31 strategicznych spółek Skarbu Państwa
Przedsiębiorstwo Rolne Długie Stare znajduje się w powiecie leszczyńskim, w południowo-zachodniej części Wielkopolski. Spółka rozpoczęła działalność w 1995 roku, ale jednym z najważniejszych momentów w jej historii był rok 2003. Wtedy nadano jej obecny charakter i od tego czasu przedsiębiorstwo funkcjonuje jako strategiczna spółka Skarbu Państwa.
– Takich spółek w kraju mamy 31. Są wśród nich spółki hodowlane oraz stadniny koni – wyjaśnia Marek Lorych, prezes Przedsiębiorstwa Rolnego Długie Stare.
Działalność prowadzona jest dziś na dużą skalę i obejmuje zarówno produkcję roślinną, jak i chów bydła mlecznego. Oba kierunki są ze sobą silnie powiązane – pola zapewniają bazę paszową dla licznego stada, natomiast nawozy organiczne powstające przy produkcji zwierzęcej wracają na grunty gospodarstwa.
3,5 tys. hektarów i trudne warunki glebowe w gospodarstwie
Przedsiębiorstwo gospodaruje na powierzchni około 3,5 tys. ha. Nie są to jednak gleby, które same w sobie gwarantują wysokie wyniki. Jak podkreśla Marek Lorych, znaczna część areału to słabsze stanowiska, a współczynnik bonitacji gruntów wynosi około 0,79.
Dodatkowym ograniczeniem są warunki pogodowe. Rejon ten charakteryzuje się stosunkowo niewielką ilością opadów, dlatego osiągane plony najczęściej pozostają na średnim poziomie. W przedsiębiorstwie dużą wagę przywiązuje się więc do utrzymywania gleby w możliwie dobrej kondycji i wykorzystania własnych nawozów organicznych.
To szczególnie istotne przy tak dużej skali produkcji zwierzęcej. Materia organiczna pozwala wspierać żyzność słabszych stanowisk, a jednocześnie zamyka część obiegu składników pokarmowych pomiędzy produkcją roślinną i zwierzęcą.
Produkcja paszy dla bydła – zboża, kukurydza i użytki zielone
Największą pozycję w strukturze zasiewów zajmują zboża, których powierzchnia przekracza 1,5 tys. ha. Ponad 700 ha przeznaczane jest pod kukurydzę, około 400 ha zajmują użytki zielone, a zbliżoną powierzchnię (około 400 ha) buraki cukrowe.
Tak duży udział kukurydzy i użytków zielonych nie jest przypadkowy. Przy stadzie liczącym kilka tysięcy sztuk bydła własna baza paszowa ma podstawowe znaczenie. Jakość zebranego materiału, termin zbioru, sposób jego przygotowania i prawidłowe zagęszczenie w silosie mają później bezpośrednie przełożenie na jakość żywienia krów.
Właśnie podczas przygotowywania kiszonki z traw odbywała się nasza wizyta w przedsiębiorstwie. Na silosie pracowała m.in. nowa ładowarka, testowana podczas formowania i zagęszczania pryzmy. Dla gospodarstwa liczy się przede wszystkim sprawność całego procesu, ale ostatecznym celem pozostaje uzyskanie paszy o możliwie najwyższej jakości.
Marek Lorych, prezes Zarządu Przedsiębiorstwa Rolnego Długie Stare Sp. z o.o.
– Jesteśmy na polu przedsiębiorstwa Długie Stary, gdzie trwa przygotowywanie kiszonki z traw. Za moimi plecami pracuje nowe urządzenie – ładowarka, którą testujemy tutaj podczas budowy silosu. Zależy nam na tym, aby cały proces przebiegał sprawnie, a przygotowana pasza dla krów była jak najlepszej jakości.
1200 krów dojnych i 16 robotów udojowych. Tak wygląda produkcja mleka
Produkcja mleka jest drugim filarem działalności przedsiębiorstwa. Stado liczy około 2600 sztuk bydła, z czego około 1200 stanowią krowy dojne. Przy takiej skali organizacja codziennego doju wymaga rozwiązań pozwalających połączyć wysoką wydajność z możliwie sprawną obsługą zwierząt.
Długie Stare już kilkanaście lat temu zdecydowało się na szerokie wykorzystanie automatyzacji. Pierwsze roboty udojowe pojawiły się w gospodarstwie w 2014 roku, a wraz z rozwojem produkcji system był sukcesywnie rozbudowywany. W 2026 roku do użytkowania przekazano kolejną oborę.
– W przedsiębiorstwie utrzymujemy około 2600 sztuk bydła, w tym 1200 krów dojnych. W oborach pracuje obecnie 16 robotów udojowych. Pierwsze z nich zamontowaliśmy już w 2014 roku, dlatego można powiedzieć, że byliśmy pionierami takiego systemu doju. Osiągana wydajność przekracza dziś 14 tys. kg mleka od krowy – mówi Marek Lorych.
Ponad 14 tys. kg mleka od krowy. Jak osiągają tak wysoką wydajność?
Według oceny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa gospodarstwo znajduje się w czołówce pod względem produkcji mleka. Za osiąganymi wynikami stoi kilka wzajemnie powiązanych elementów.
Pierwszym jest odpowiedni dobór zwierząt i systematyczna praca nad genetyką stada. W przedsiębiorstwie wykorzystywane są m.in. rozwiązania związane z genomowaniem zarodków. Pozwala to konsekwentnie rozwijać potencjał produkcyjny kolejnych pokoleń zwierząt.
Drugim elementem pozostaje żywienie. Przy wydajności przekraczającej 14 tys. kg mleka od krowy jakość zadawanej dawki nabiera szczególnego znaczenia. Dlatego praca nad wynikiem nie zaczyna się przy robocie udojowym, ale wiele miesięcy wcześniej – na polu, podczas prowadzenia plantacji, zbioru traw i kukurydzy oraz przygotowywania kiszonek.
Celem jest uzyskanie paszy o możliwie wysokich walorach energetycznych i mlekotwórczych. W Długich Starych produkcja roślinna, przygotowanie paszy, genetyka i automatyzacja obór tworzą więc jeden system. Dopiero połączenie tych elementów pozwala wykorzystać potencjał stada i utrzymywać produkcję mleka na poziomie przekraczającym 14 tys. kg od krowy.
Bobcat TL38.70 HF w pracy przy zagęszczaniu kiszonki
Piotr Cugier, KMK Agro: – Znajdujemy się dzisiaj w sercu Wielkopolski, gdzie do klienta dostarczyliśmy maszynę o udźwigu 3,8 tony do pracy przy ubijaniu pryzmy kiszonki z trawy. Dzięki masie własnej, przekraczającej 8 ton, ładowarka bardzo dobrze sprawdza się przy zagęszczaniu kiszonki, która stanowi podstawowy składnik dawki żywieniowej dla krów w tym gospodarstwie.
– Bobcat TL38.70 HF jest wyposażony w przekładnię V-Drive. Maszyna ma cztery gwiazdki, co oznacza najwyższy poziom wyposażenia w konfiguracji o udźwigu 3,8 tony.
– Codzienna obsługa maszyny jest prosta. Wszystkie najważniejsze elementy eksploatacyjne są łatwo dostępne, podobnie jak pogrupowane punkty centralnego smarowania.
– Ogumienie 500 R24 XMCL dobrze sprawdza się zarówno przy załadunku obornika, ugniataniu pryzmy i kiszonki, jak i podczas podstawowych prac w gospodarstwie.
– Maszyna została wyposażona w hydraulikę High Flow o wydatku 190 l/min. Na gnieździe hydraulicznym na teleskopie można obsługiwać osprzęt wymagający przepływu do 150 l/min.
– Głowica Bobcata na wysięgniku ma również zestaw wolnego spływu oraz gniazdo 12 V. Dzięki temu można podłączać różnego rodzaju osprzęt, m.in. obcinacz do gałęzi, mulczarkę, pług do śniegu, zamiatarki czy ścielarki.
