Jesienią w ogrodach gromadzą się ogromne ilości opadłych liści, które często trafiają do worków na odpady zielone. Tymczasem można wykorzystać je do przygotowania ziemi liściowej, czyli naturalnego materiału poprawiającego strukturę podłoża. Wystarczy odpowiednio zgromadzić liście i pozwolić im się rozłożyć. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie gatunki drzew nadają się do tego w równym stopniu, a niektóre wymagają wcześniejszego rozdrobnienia.
Czy liście nadają się na kompost?
Opadłe liście stanowią cenny materiał organiczny, który można wykorzystać zarówno do kompostowania, jak i produkcji ziemi liściowej. Choć oba procesy polegają na rozkładzie materii organicznej, ich efekty nie są identyczne. Tradycyjny kompost powstaje z różnych resztek roślinnych, natomiast ziemię liściową przygotowuje się przede wszystkim z liści drzew i krzewów.
Ziemia liściowa jest szczególnie przydatna do poprawiania struktury gleby, zwiększania jej zdolności do zatrzymywania wilgoci oraz ściółkowania rabat. Nie należy jednak traktować jej jako pełnowartościowego zamiennika nawozów, ponieważ zawiera stosunkowo niewiele składników pokarmowych.
Do przygotowania ziemi liściowej można wykorzystać praktycznie wszystkie opadłe liście. Trzeba jednak pamiętać, że tempo ich rozkładu zależy od gatunku drzewa, grubości blaszki liściowej oraz warunków panujących w zgromadzonym materiale.
Jakie liście najlepiej nadają się do kompostowania?
Do produkcji dobrej jakości ziemi liściowej szczególnie polecane są liście dębu, buka i grabu, które z czasem tworzą wartościowy materiał organiczny, który można wykorzystać w różnych częściach ogrodu. Nie oznacza to jednak, że wszystkie rozkładają się równie szybko – zwłaszcza liście dębowe mogą potrzebować więcej czasu.
Więcej przygotowań wymagają grube, skórzaste liście, między innymi klonu jaworu, orzecha włoskiego, kasztanowca zwyczajnego oraz kasztana jadalnego. Ich rozdrobnienie przed umieszczeniem w pryzmie zwiększa powierzchnię dostępną dla organizmów odpowiedzialnych za rozkład. Do rozdrabniania można wykorzystać kosiarkę, najlepiej przejeżdżając nią po warstwie liści rozłożonych na trawniku, dzięki czemu ogranicza się ich objętość i ułatwia dalszy rozkład.
Osobnego potraktowania wymagają liście roślin zimozielonych, takich jak ostrokrzew, aukuba czy laurowiśnia, które ze względu na swoją budowę rozkładają się wolniej, dlatego najlepiej je rozdrobnić i umieścić w tradycyjnym kompostowniku, razem z innymi odpadami organicznymi.
Czy igły sosnowe i inne igliwie można kompostować?
Igły drzew iglastych również ulegają rozkładowi, choć proces ten trwa znacznie dłużej niż w przypadku wielu liści drzew liściastych, a uyskanie odpowiednio rozłożonego materiału może wymagać nawet dwóch lub trzech lat.
Igliwie sosnowe warto gromadzić oddzielnie, ponieważ powstająca z niego ziemia liściowa ma zazwyczaj kwaśny odczyn, dzięki czemu może być wykorzystywana jako ściółka wokół roślin kwasolubnych takich jak różaneczniki, azalie, kamelie, pierisy i borówki. Sosny gubią igły przez cały rok, dlatego materiał można zbierać stopniowo, nie tylko jesienią, podczas gdy rozdrobnione pozostałości po przycinaniu żywopłotów iglastych lepiej dodawać do zwykłego kompostownika.
Kiedy najlepiej przygotować ziemię liściową?
Najdogodniejszym terminem jest jesień, kiedy drzewa liściaste tracą większość ulistnienia. To właśnie wtedy można zgromadzić dużą ilość materiału w stosunkowo krótkim czasie.
Liście najlepiej zbierać podczas suchej i bezwietrznej pogody, ponieważ suche liście są lżejsze, łatwiej je zgrabić oraz przenieść do wybranego miejsca. Nie muszą jednak pozostać suche podczas rozkładu – wręcz przeciwnie, odpowiednia wilgotność jest jednym z warunków prawidłowego przebiegu tego procesu. Warto też zwrócić uwagę na miejsce zbioru, ponieważ liście pochodzące z poboczy ruchliwych dróg mogą być zanieczyszczone pyłami, śmieciami oraz innymi substancjami. Bezpieczniej wykorzystywać materiał z własnego ogrodu lub terenów oddalonych od intensywnego ruchu samochodowego, na których zbieranie liści jest dozwolone.
Jak zrobić ziemię liściową krok po kroku?
Przygotowanie ziemi liściowej nie wymaga specjalistycznego sprzętu ani dużych nakładów finansowych, a najprostszym rozwiązaniem jest wykorzystanie worków lub wydzielenie niewielkiej przestrzeni w ogrodzie.
Produkcja ziemi liściowej w workach
Zebrane liście należy umieścić w mocnych workach z tworzywa sztucznego. Jeżeli są suche, trzeba je lekko zwilżyć, a następnie w workach wykonać kilka otworów zapewniających dostęp powietrza i odpływ nadmiaru wody.
Worki należy luźno zamknąć i odstawić w miejsce, w którym nie będą przeszkadzały podczas codziennych prac ogrodowych. Materiał powinien pozostawać wilgotny, ale nie całkowicie nasiąknięty wodą. Proces rozkładu może trwać około dwóch lat, chociaż jego tempo będzie zależało od rodzaju liści, stopnia rozdrobnienia i warunków przechowywania.
Produkcja ziemi liściowej w ogrodowym pojemniku
Drugą metodą jest przygotowanie specjalnego pojemnika z siatki ogrodowej. W tym celu wystarczy wykonać okrągłą lub kwadratową konstrukcję i wzmocnić ją palikami – siatka utrzymuje liście w jednym miejscu, a jednocześnie zapewnia swobodny przepływ powietrza.
Pojemnik najlepiej ustawić w osłoniętej części ogrodu, aby wiatr nie rozwiewał zgromadzonego materiału. Warto wypełnić go większą ilością liści, ponieważ odpowiednio duża masa pomaga utrzymać wilgoć sprzyjającą rozkładowi.
Podczas długotrwałej suszy należy kontrolować stan materiału i w razie potrzeby zwilżać go wodą. Można również okresowo przemieszać zawartość, szczególnie gdy rozkład przebiega bardzo powoli.
Ile czasu rozkładają się liście?
Przygotowanie w pełni dojrzałej ziemi liściowej wymaga cierpliwości, a większość liści potrzebuje około dwóch lat, aby przekształcić się w ciemny, rozdrobniony materiał o jednolitej strukturze.
Po krótszym okresie rozkładu liście mogą nadal zachowywać swój pierwotny kształt, ale nie oznacza to, że są bezużyteczne. Częściowo rozłożony materiał można wykorzystać jako ściółkę, która osłoni powierzchnię gleby przed wysychaniem i ograniczy rozwój części chwastów.
Jeśli po wielu miesiącach liście nadal pozostają niemal niezmienione, warto sprawdzić wilgotność pryzmy, ponieważ zbyt suchy materiał rozkłada się powoli. Pomocne bywa również jego przemieszanie, które poprawia dostęp powietrza.
Jak wykorzystać gotową ziemię liściową w ogrodzie?
Zastosowanie ziemi liściowej zależy przede wszystkim od stopnia jej rozkładu. Dojrzały materiał, który powstawał przez około dwa lata lub dłużej, można wykorzystać jako składnik podłoża do uprawy roślin. Dobrze rozłożoną ziemię liściową można mieszać z kompostem ogrodowym, odpowiednią ziemią oraz gruboziarnistym piaskiem, dostosowując proporcje do wymagań konkretnych roślin.
Materiał mniej rozłożony można natomiast rozłożyć na powierzchni rabat, wykorzystać do okrywania odsłoniętej gleby na zimę albo dodać do podłoża jako źródło materii organicznej. Trzeba jednak uważać na nasiona chwastów, które mogły znaleźć się w zgromadzonych liściach – ziemia liściowa powstaje w stosunkowo niskiej temperaturze, dlatego proces jej przygotowania nie gwarantuje zniszczenia niepożądanych nasion.
Warto również przed rozpoczęciem rozkładu usunąć z liści śmieci i inne zanieczyszczenia, dzięki czemu otrzymany materiał będzie nadawał się do bezpieczniejszego wykorzystania w ogrodzie.
Źródło: https://www.rhs.org.uk/soil-composts-mulches/leaf-mould
