Ceny paliw od 1 września stoją przed potężną próbą: brak nowej publikacji hurtowej przez Orlen po północy oznacza zamrożenie stawek na poziomie z soboty, co zbiega się w czasie ze szturmem kierowców na stacje, brakiem paliwa na części obiektów oraz eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie. Niestety, zgodnie z naszymi przewidywaniami, ceny na większości stacji skoczyły dzisiaj o ok. 1 zł/l.
Polscy kierowcy i rolnicy mierzą się z wygaśnięciem pakietu Ceny Paliwa Niżej (CPN 2.0) i powrotem standardowej, 23-procentowej stawki VAT. Wygaśnięcie obniżonego VAT-u oraz limitów cenowych sprowokowało masowe zatory przy dystrybutorach – kierowcy ruszyli tankować do pełna, w efekcie czego na niektórych obiektach w kraju chwilowo zabrakło benzyny i diesla. Sytuację rynkową drastycznie skomplikował poniedziałkowy (31.08) rajd cen ropy i paliw gotowych na światowych giełdach.
Mimo podwyżek na rynkach światowych, PKN Orlen do godziny 00:55 we wtorek 1 września nie opublikował nowego cennika hurtowego netto (choć zazwyczaj publikuje go zaledwie kilka minut po północy). Ten brak publikacji jest równoznaczny z utrzymaniem dotychczasowego cennika z soboty 29 sierpnia. Co to oznacza dla stacji paliw i budżetów gospodarstw rolnych?
1. Ceny paliw na stacjach: Rzeczywiste stawki od 1 września vs teoretyczny limit CPN
W poniedziałek 31 sierpnia na stacjach obowiązywały ostatnie urzędowe ceny maksymalne CPN:
- Benzyna Eurosuper 95: 6,64 zł/l
- Benzyna Super Plus 98: 7,46 zł/l
- Olej napędowy Ekodiesel: 7,31 zł/l
Teoretyczna cena maksymalna od wtorku (Gdyby kontynuowano wzór CPN z VAT 23%)
Gdyby Minister Energii kontynuował ustalanie urzędowych cen maksymalnych według dotychczasowej formuły ([Hurt Orlenu netto/l + 0,30 zł marży] × 1,23 VAT), od wtorku – przy utrzymaniu sobotniego hurtu Orlenu – teoretyczne limity wynosiłyby:
- Benzyna Eurosuper 95: 7,62 zł/l brutto (wzrost o +0,98 zł/l względem limitu z 31.08)
- Benzyna Super Plus 98: 8,46 zł/l brutto (wzrost o +1,00 zł/l względem limitu z 31.08)
- Olej napędowy Ekodiesel: 8,39 zł/l brutto (wzrost o +1,08 zł/l względem limitu z 31.08)
Stan faktyczny od 1 września na pylonach:
Tuż po godzinie 00:00 ceny na stacjach gwałtownie wzrosły. Przykładowy odczyt ze stacji w Warszawie pokazuje niemal idealne pokrycie z wyliczonym teoretycznym limitem:
- Benzyna Eurosuper 95: 7,64 zł/l (realny wzrost o +1,00 zł/l)
- Benzyna Super Plus 98: 8,49 zł/l (realny wzrost o +1,03 zł/l)
- Olej napędowy Ekodiesel: 8,39 zł/l (realny wzrost o +1,08 zł/l)
Realny obraz stacyjny po wyczyszczeniu zapasów:
Poniedziałkowy szturm wyczyścił zbiorniki na wielu stacjach. Wchodząc w nowy miesiąc, rynek detaliczny wyraźnie się podzielił:
- Stacje autostradowe i sieciowe nastawione na szybkie odtworzenie marż: Przełożyły powrót 23% VAT w całości, ustalając stawki wokół poziomu ~7,64 zł/l (Pb95) oraz ~8,39 zł/l (ON).
- Stacje dyskontowe i przysklepowe (marketowe): Zastosowały matematyczne przełożenie +15% VAT od własnej, niższej bazy wyjściowej. Dzięki brakowi nowej publikacji hurtowej Orlenu po północy, część stacji operujących na minimalnej marży oferuje paliwo w granicach ok. 7,35–7,40 zł/l (Pb95) oraz 8,10–8,15 zł/l (ON). Wpisuje się to w dolne widełki prognoz e-petrol.pl (7,38–7,51 zł/l dla Pb95 oraz 8,19–8,33 zł/l dla ON).
2. Poniedziałkowy szok na giełdach: Geopolityka i rekord Diesla w ARA
Brak publikacji nowego cennika hurtowego przez Orlen do godziny 00:55 to jedynie odroczenie wyroku. Przesłanką do nieuchronnych podwyżek w kolejnych godzinach jest ponowna eskalacja na Bliskim Wschodzie oraz zamknięcie giełd surowcowych z 31 sierpnia:
- Eskalacja militarna i Ropa Brent powyżej 90 USD: Niedzielny atak USA na irańskie wyrzutnie rakietowe na wyspie Larak w cieśninie Ormuz oraz odpowiedź Teheranu uderzeniem w amerykańskie bazy w Jordanii natychmiast wywołały popłoch rynkowy. W efekcie cena kontraktów na ropę Brent przekroczyła barierę 90 USD/bbl (skok o +2,80% do 88,53-90,31 USD/bbl), a ropa WTI wzrosła do 86,31 USD/bbl (+3,49%).
- Olej napędowy w Europie (Giełda ARA): Notowania diesla w poniedziałek wystrzeliły o +10,11% (+123,50 USD/t) do poziomu 1 345,00 USD/t. To najwyższy poziom cen oleju napędowego w Europie od początku kwietnia, który całkowicie skasował marżowy bufor spadkowy polskich rafinerii.
- Waluta (USD/PLN): Umocnienie złotego (USD/PLN spadł do 3,7272 PLN, -0,58%) nieznacznie amortyzuje podwyżki surowca, lecz nie jest w stanie zniwelować dwucyfrowego skoku cen samego diesla.
3. Przyczyny decyzji rządu: Polityczny spór o finansowanie CPN 2.0
Rząd wygasił pakiet CPN 2.0 nie ze względu na uspokojenie sytuacji międzynarodowej, ale z powodu wyczerpania środków budżetowych. Minister energii Miłosz Motyka poinformował, że program działałby dalej, gdyby nie zablokowanie przez Prezydenta ustawy o ponadnormatywnych zyskach koncernów naftowych (skierowanej w trybie kontroli prewencyjnej do Trybunału Konstytucyjnego). Brak wpłat z podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych uniemożliwił dalsze budżetowe dopłacanie do obniżki VAT i limitów cenowych.
4. Dwie fale podwyżek: Uwaga na środę!
Ze względu na sytuację w cieśninie Ormuz i giełdowe rekordy, PKN Orlen będzie musiał wreszcie zaktualizować swój cennik i uwzględnić poniedziałkowe notowania ARA. Oznacza to dwuetapowy mechanizm podwyżek:
| Grupa odbiorców | Kiedy odczuje podwyżki? | Mechanizm |
| Rolnicy i hurt (dostawy do gospodarstw) | FAZA 1: Natychmiast (od środy 2.09) | Opóźniona podwyżka hurtowa Orlenu bezpośrednio podniesie stawki netto w cennikach dostawców paliwa rolniczego. |
| Kierowcy (detal na stacjach) | FAZA 2: Z opóźnieniem (koniec tygodnia) | Nowe cenniki z hurtu zostaną przełożone na pylony w momencie przyjazdu nowych cystern, co ze względu na wyczyszczone po szturmie zapasy nastąpi szybciej niż zwykle. |
5. Sytuacja rolników: Ryczałtowcy vs VAT-owcy
- Rolnicy ryczałtowi: Bezpośredni cios w opłacalność jesiennych prac. Brak możliwości odliczenia VAT sprawia, że od 1 września płacą pełną cenę brutto – wyższą o ponad 1,00 zł/l. Od środy dotknie ich dodatkowo druga fala podwyżek wynikająca z ropy Brent po 90 USD i ponad 10% podwyżki gotowego diesla.
- Rolnicy VAT-owcy: Podwyżka podatku jest dla nich neutralna (odliczają 100% VAT). Prawdziwym zagrożeniem jest skok cen netto wywołany rekordem na giełdzie ARA (1 345 USD/t), który w cennikach hurtowych ujawni się po opublikowaniu nowej tabeli przez Orlen.
Podsumowanie
Ceny paliw od wtorku 1 września dają złudne poczucie stabilizacji cen netto ze względu na brak publikacji nowego cennika hurtowego przez Orlen po północy. Jest to jednak cisza przed burzą – wyczyszczone zapasy na stacjach, powrót 23% VAT, brak środków na kontynuację CPN 2.0 oraz ropa Brent przekraczająca 90 USD za sprawą starć USA-Iran w cieśninie Ormuz wymuszą znaczny wzrost cen hurtowych w kolejnych wydaniach cennika płockiego koncernu.
Źródło cen: PKN Orlen, giełdy Towarowe
