Priorytetem producentów zbóż jest utrzymanie plantacji wolnych od chorób. Takie postępowanie daje nadzieję na uzyskanie nie tylko wysokich plonów, ale także i zadowolenia z wysokiej jakości uzyskiwanego ziarna. To z kolei jest gwarancją otrzymania satysfakcjonującej ceny za oferowany surowiec. Standarem w diagnostyce chorób jest częsty monitoring upraw. 

Po jesiennych lustracjach niektórzy już wiedzą, z jakimi wyzwaniami będą musieli zmierzyć się wczesną wiosną. Jaki zabieg, przeciwko którym chorobom zastosować. Jednak nie na wszystkich plantacjach udało się zidentyfikować czyhające zagrożenia. Dopiero po ruszeniu wegetacji, restarcie roślin będzie można rozpoznać jednostki chorobowe, którym trzeba będzie stawić czoła. Jeśli na stanowisku pojawią się chorobotwórcze patogeny, niezbędna będzie bezzwłoczna interwencja. Aby ta walka była efektywna należy chorobę szybko i precyzyjnie rozpoznać. Trzeba także mieć wiedzę dotyczącą metod jej zwalczania. Wiosenna walka ogranicza się w zasadzie do jednego narzędzia. Zastosowania odpowiedniego fungicydu.

Wśród patogenów, które bardzo często atakują plantacje zbóż ozimych, wymienić należy mączniaka prawdziwego. Może on zimować w postaci grzybni na oziminach i trawach wieloletnich. Wiosną przenosi się na plantacje. Nawet krótkie okresy zwilżenia roślin (rosa, deszcz) są impulsem rozwoju i rozprzestrzeniania się choroby. W zależności od aury, nawet w trzy dni po infekcji pojawiają się na roślinach pierwsze objawy choroby. Oczywiście pierwsze, na roślinach zainfekowanych jesienią, można było rozpoznać dobrze przed nastaniem zimowego spoczynku. Walka z tym patogenem najskuteczniejsza jest właśnie w tym okresie. Jednak nie na wszystkich plantacjach objawy choroby zostały zidentyfikowane, a na niektórych jesienne jej zwalczanie nie przyniosło oczekiwanego skutku. 

Ekspansywny rozwój choroby następuje późną wiosną i latem. Na liściach, pochwach liściowych, źdźbłach, przeważnie po wykłoszeniu, a niekiedy nawet na kłosach występuje początkowo biały lub szarobiały nalot złożony z grzybni i zarodników konidialnych grzyba. Później nalot ten grubieje i przybiera barwę brunatno szarą z licznymi czarnymi punktami. To owocniki grzyba. Patogen opanowuje najpierw liście dolne, następnie górne. W komfortowych dla niego warunkach może opanować całą roślinę, łącznie z kłosem. Porażone liście przedwcześnie zasychają, mogą też zamierać całe rośliny. Do charakterystycznych objawów towarzyszących infekcji zbóż należy między innymi powstawanie brunatnego przebarwienia tkanek w miejscu ich zakażenia. To przejaw reakcji obronnej rośliny.

Silnie porażana jest pszenica, szczególnie w okresie od końca krzewienia do początku strzelania w źdźbło. Należy pamiętać, iż rozwojowi choroby sprzyja wczesny i zbyt gęsty siew, intensywne nawożenie oraz dodatnia temperatura podczas jesieni. Patogen wywołujący chorobę jest pasożytem bezwzględnym, rozwijającym się jedynie na żywych roślinach. Zwalczanie mączniaka, podobnie zresztą, jak tak jak i innych chorób grzybowych atakujących zboża, powinno mieć charakter systemowy. Rolnik już przy wyborze odmiany powinien zwrócić uwagę na stopień jej odporności na tę chorobę. Istotne jest także niszczenie samosiewów oraz przeorywanie ścierniska, tak aby wyeliminować możliwość infekcji pozostałymi na polu resztkami roślin z żerującymi na nich patogenami. Ważnym elementem jest dobranie przedplonu, który zredukuje ryzyko infekcji grzybem. W celu zapobieżenia rozprzestrzeniania się choroby zaleca się także racjonalne nawożenie azotem oraz niezbyt gęsty siew zbóż, gdyż mączniak najczęściej pojawia się w słabo przewiewnych, zagęszczonych łanach. Jednak, gdy już się pojawi, należy użyć skuteczny fungicyd. Warto zastosować preparat oparty o spiroksaminę i proquinazid, gdyż substancje te zwalczą mączniaka prawdziwego, zarówno interwencyjnie, jak i zapobiegawczo. Do wiosennego zwalczania chorób grzybowych na plantacjach zbóż ozimych, przede wszystkim pszenicy, należy rozważyć użycie innowacyjnego produktu Input Triple. Nie tylko skutecznie redukuje mączniaka, ale i chroni zboża przed łamliwością podstawy źdźbła. To wszechstronnie działający fungicyd rekomendowany dozabiegu T1. 

Zwalczanie mączniaka prawdziwego zbóż powinno mieć charakter kompleksowy. Poza wyborem tolerancyjnej lub odpornej na ten patogen odmiany ważny jest wybór przedplonu oraz racjonalne nawożenie azotem. Nie należy też zapominać o odpowiedniej uprawie ścierniska. 

Anna Rogowska

Wojna w basenie Morza Czarnego doprowadziła do zamknięcia ukraińskich portów i drastycznego ograniczenia eksportu z Rosji. Wymusza to znalezienie przez importerów alternatywnych źródeł dostaw. W tym miejscu trzeba dodać, że Rosja i Ukraina odpowiadają za blisko 30% światowego eksportu pszenicy, 1/5 eksportu kukurydzy i 80% eksportu oleju słonecznikowego.

Pierwszego dnia wojny (czwartek) ceny unijnej pszenicy wybiły się na historyczne szczyty, a kontrakt amerykański był najdroższy od 10 lat. Mocno drożała też kukurydza (Ukraina jest głównym dostawcą tego zboża do UE) oraz rzepak.

W piątek (drugi dzień wojny) na rynkach giełdowych widoczne było odreagowanie i wzrost optymizmu. Inwestorzy ucieszyli się z bardzo łagodnej reakcji Zachodu na rosyjską agresję i zapewne uwierzyli w szybką wygraną Rosji. Stąd na rynkach akcji odrabiane były straty, a ropa i większość surowców taniała w piątek.

Jednak mimo piątkowej przeceny unijne zboża (szczególnie kukurydza) i rzepak mocno podrożały w skali tygodnia, a pszenica zaliczyła w minionym tygodniu swój historyczny szczyt.

W weekend sytuacja się diametralnie zmieniła. Zachód nałożył skrajnie ciężkie sankcje na Rosję, w tym odcięcie tamtejszych banków od sytemu płatniczego SWIFT. Z drugiej strony bohatersko broniąca się Ukraina jest daleka od poddania się i otrzyma dodatkowe wsparcie w postaci potrzebnej broni. Oznacza to nie tylko brak podaży ukraińskich towarów, ale przede wszystkim olbrzymie problemy w handlu wszelkimi towarami pochodzącymi z Rosji z Zachodem. Stąd popyt na pszenicę i kukurydzę w pierwszym rzędzie przeniesie się do UE, a potem do Stanów Zjednoczonych.

W Paryżu cena kukurydzy przewyższa cenę pszenicy !!!

W poniedziałek kontrakty na pszenicę, ropę (za nią oleje roślinne i rzepak) wracają na swoje poziomy zaliczane w miniony czwartek (I dzień wojny). W południe skala wzrostów w Paryżu jest nawet większa niż podczas nocnej sesji w Chicago. Wyceny unijnej pszenicy odrabiają w poniedziałek piątkową przecenę, a notowania serii najbliższej oscylują w okolicy 310 eur/t.

Liderem wzrostów jest dzisiaj (poniedziałek) unijna kukurydza (+11%), po wybiciu o 14% w skali minionego tygodnia. Cena tego zboża przekracza teraz 320 eur/t, przebijając tym samym historyczne maksima z sierpnia 2021 roku.

Andrzej Bąk – eWGT
Źródło cen: Euronext-Paryż, CBoT

W zeszłym tygodniu na skutek wzmożonych zakupów paliw przez kierowców, Orlen wprowadził limity tankowania na swoich stacjach oraz ograniczenia w dostawach hurtowych. Niestety stanowi to problem dla rolników, którzy lada moment mają wyjechać na pole.

KRIR: Ustanowiony limit na paliwo wystarczy na godzinę pracy traktora

Rzeczniczka prasowa koncernu Joanna Zakrzewska poinformowała na Twitterze, że po rozładowaniu ruchu sprzedaż niezwłocznie wróci do normalnego trybu. Podkreśliła przy tym, że paliwa nie zabraknie a dostawy na stację Orlenu cały czas są realizowane.

Jak wynika z oświadczenia napisanego przez rzeczniczkę prasową na ten moment kierowcy samochodów osobowych mogą zatankować jeden bak (50 litrów), z kolei ciężarowych – 500 litrów. Pojazdy służb mogą tankować dowolną ilość paliwa. Ruch wrócił do normy jednak na niektórych stacjach nadal obowiązują ograniczenia. 

“Mając na uwadze wprowadzone limity kupna do 50 l oleju napędowego i benzyny na niektórych stacjach benzynowych (w związku z atakiem Rosji na Ukrainę), a także ograniczenia w dostawach hurtowych Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczej wniósł dziś do Wicepremiera, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zabezpieczenie paliwa dla gospodarstw rolnych i ograniczenie dla gospodarstw rolnych limitu. Nadmienić należy, że ustanowiony limit w stosunku do zużycia paliwa podczas pracy traktora wystarczy na godzinę pracę a zbliżają się prace polowe.” – czytamy w komunikacie KRIR.

Prawdopodobnie sytuacja w ciągu kilku dni ustabilizuje się, natomiast jest to dobra nauczka na przyszłość dla nas, jak i dla rządu. Biorąc pod uwagę ostatnie wydarzenia nie można zapomnieć o tych, dzięki którym mamy żywność. Zabezpieczenie paliwa dla gospodarstw rolnych to konieczność.

źródło:KRIR, twitter/RzecznikORLEN
Zdj:pixabay

Zadrzewienia śródpolne niosą za sobą szereg korzyści środowiskowych, w tym przede wszystkim związanych ze zwiększeniem retencji wodnej na obszarach wiejskich. 18 lutego 2022 r. opublikowane zostało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju określające szczegółowe warunki przyznania wsparcia na zadrzewienie w ramach PROW 2014-2020. Jak ubiegać się o wsparcie?

Dlaczego zadrzewienie śródpolne są istotne?

• Zadrzewienia śródpolne przyczyniają się między innymi do ograniczenia prędkości wiatru, zmniejszenia parowania wody z gleby, a w okresie zimowym umożliwiają korzystniejszy rozkład pokrywy śnieżnej na polach, w konsekwencji powodując lokalne łagodzenie warunków pogodowych. Odgrywają ważną rolę w ochronie jakości wód, zmniejszając ilość przedostających się zanieczyszczeń.
• Zadrzewienia stanowią element krajobrazu istotny dla zachowania bioróżnorodności obszarów rolnych. Są miejscem bytowania wielu organizmów i bazą pokarmową m.in. dla ptaków i owadów zapylających, wspomagając tym samym utrzymanie równowagi ekologicznej w systemach rolniczych.

Kto może ubiegać się o wsparcie?

Wsparcie skierowane będzie do rolników (osób fizycznych lub prawnych), którzy są właścicielami lub współwłaścicielami gruntów, na których zakładane będzie zadrzewienie śródpolne lub grunty te stanowią własność małżonka.

Beneficjentem mogą być również jednostki samorządu terytorialnego i jednostki organizacyjne gmin, powiatów oraz województw.

Warunki przyznania pomocy

Pomoc udzielana będzie na założenie zadrzewienia na gruntach ornych o powierzchni co najmniej 0,1 ha i nie więcej niż 0,5 ha oraz szerokości nie większej niż 20 m. Jednorazowe wsparcie przyznawane będzie do powierzchni objętej nasadzeniami, wykonanymi zgodnie z przepisami określającymi szczegółowe warunki przyznania pomocy.

W składzie gatunkowym nasadzeń będą mogły być wykorzystywane wyłącznie rodzime gatunki drzew lub krzewów (w tym gatunki biocenotyczne lub miododajne), wskazane w przepisach krajowych, z tym że gatunki liściaste stanowić powinny co najmniej 90% udziału. Pomoc na założenie zadrzewienia, w zależności od nachylenia terenu, wyniesie od 10 892 zł/ha do 13 664 zł/ha. Dodatkowo przyznawane będzie wsparcie na ochronę drzew i krzewów przed zniszczeniami od zwierzyny.

Stawki pomocy

Stawki na założenie zadrzewień śródpolnych zróżnicowane będą w zależności od ukształtowania terenu tj. powyżej 12 stopni i w warunkach korzystnych. Dodatkowo refundowane będą koszty zabezpieczenia sadzonek przed zwierzyną.

Dodatkowo do gruntów, na których zostało wykonane zadrzewienie śródpolne rolnikom przysługują płatności bezpośrednie, zarówno w roku ich założenia jak również w latach kolejnych.

Zadrzewienia śródpolne założone przez rolników w ramach PROW 2014-2020 w kolejnych latach po ich założeniu (już w ramach Planu Strategicznego na lata 2023-2027) będą mogły być objęte pomocą na ich pielęgnację i utrzymanie w ramach ekoschematów (I filar WPR), co zapewni realizację długotrwałych celów środowiskowych i korzyści finansowych dla rolnika tj. rekompensatę za podjęte zobowiązania.

O pomoc na tworzenie zadrzewień śródpolnych będzie można ubiegać się od 1 czerwca do 31 lipca br. w Biurach Powiatowych ARiMR.

Źródło:MRIRW
Zdj:unsplash

Zmiany klimatyczne, wzrastająca liczba ludności i narastające problemy z zapewnieniem odpowiednich zasobów żywności, skłaniają różne światowe organizacje, instytucje i przedsiębiorstwa, do poszukiwania nowych jej rodzajów. W najbliższym czasie z pewnością wpłynie to też na kształt rolnej gospodarki. W Unii Europejskiej w ramach formalno-prawnego pojęcia tzw.: „Nowej żywności” dopuszczono już do spożywczego wykorzystania 3 gatunki owadów! Na akceptację czeka kolejnych 9 wniosków.

Owady w nowym wykazie 

Zgodnie z unijną definicją, tzw. „Nowa żywność”, to żywność i jej składniki, które nie były spożywane na znaczną skalę w UE przed 15 maja 1997 r. (kiedy to weszły w życie pierwsze przepisy w sprawie nowej żywności w UE). Pojęcie to obejmuje m.in. produkty pozyskiwane z nowych źródeł czy wyprodukowane za pomocą nowych technologii i procesów produkcyjnych, a także wyroby tradycyjnie spożywane poza UE. „Nowa żywność” może być wprowadzana na rynek w Unii Europejskiej, pod warunkiem, że wydano na nią zezwolenie i została wpisana do specjalnego unijnego wykazu.

Mącznik, świerszcz i szarańcza

W unijnym Wykazie „Nowej żywności” znajdują się aktualnie 3 rodzaje owadów:
– mącznik młynarek (Tenebrio molitor) w postaci suszonych  larw,
– szarańcza wędrowna (Locusta migratoria) – w postaci mrożonej, suszonej i sproszkowanej,
– świerszcz domowy (Acheta domesticus) – mrożony, suszony i sproszkowany.

W wykazie „Nowej żywności” określono warunki jej stosowania, dodatkowe wymagania dotyczące etykietowania oraz informacje o ochronie danych. Natomiast podczas procesu legalizacji, przyszłe rodzaje nowej żywności, poddaje się rygorystycznej ocenie naukowej, a o ostatecznym wpisie decyduje Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Urząd weryfikuje, w świetle dostępnych dowodów naukowych, czy tego rodzaju żywność nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. 

Wnioski z Francji i Holandii

O wprowadzenie na rynek w Unii suszonych larw mącznika młynarka (Tenebrio molitor), jako nowej żywności, w 2018 r. do Komisji Europejskiej wnioskowało pochodzące z Francji przedsiębiorstwo pn. SAS EAP Group . Przyjęty przez KE wniosek dotyczył wykorzystywania suszonych larw Tenebrio molitor jako całych suszonych owadów w postaci przekąsek oraz jako składnika żywności w szeregu produktów spożywczych, przeznaczonych dla ogółu populacji. W tym samym, 2018 roku, holenderskie przedsiębiorstwo Fair Insects BV złożyło do Komisji wniosek dotyczący wprowadzenia na rynek w Unii szarańczy wędrownej (Locusta migratoria) w postaci mrożonej, suszonej i sproszkowanej (zmielonej). W tym przypadku wnioskodawca wystąpił o dopuszczenie jej stosowania w formie przekąsek i jako składnika żywności w szeregu produktów spożywczych przeznaczonych dla ogółu populacji.

Ta sama firma – Fair Insects BV – wystąpiła też o zezwolenie na wprowadzenie na rynek w UE mrożonych, suszonych i sproszkowanych postaci Acheta domesticus (świerszcz domowy) jako nowej żywności. Wniosek dotyczył stosowania całego Acheta domesticus w postaci zamrożonej, suszonej i w proszku (w postaci zmielonej), także jako przekąski i jako składnika żywności w szeregu produktów spożywczych przeznaczonych do powszechnego użycia.  
Wszystkie trzy wnioski zatwierdzono w ubiegłym roku. 

Światowy kierunek rozwoju?

Według FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa), owady jako żywność w XXI wieku stają się szczególnie istotne ze względu na rosnące koszty białka zwierzęcego, brak bezpieczeństwa żywnościowego, presję środowiskową, wzrost populacji i rosnące zapotrzebowanie na białko. W związku z tym FAO zaleca poszukiwanie alternatywnych rozwiązań dla konwencjonalnego inwentarza żywego. Spożywanie owadów wg FAO ma skutkować pozytywnym wpływem na środowisko i zdrowie ludzi. Organizacja podkreśla też, że owady są bardzo pożywnym i zdrowym źródłem pożywienia o wysokiej zawartości tłuszczu, białka, witamin, błonnika i minerałów. Dlatego są alternatywnym źródłem białka ułatwiającym przejście na zdrową i zrównoważoną dietę.

Owady w każdym sklepie?

Zdaniem specjalistów nie oznacza to jednak, że już niedługo zamiast np. popularnych chipsów, powszechnie jeść będziemy suszone owady. Jednakże gdyby któryś z producentów podjął taką decyzję, to już ma taką możliwość. Bardziej prawdopodobne jest to, że wyżej opisane owady stanowić będą sproszkowany dodatek do innych produktów. Szczególnie, że w skali Świata za jadalne uznaje się ponad 2000 gatunków owadów, a w samej Azji są one częścią codziennej diety milionów ludzi. Co więcej, osoby które miały okazję spróbować tego typu pożywienia, twierdzą najczęściej, że smakują one lepiej niż wyglądają i cały opór przed ich spróbowaniem, to kwestia psychologiczna. Poza tym, niewiele osób zdaje sobie sprawę z faktu, że pośrednio już od dawna jemy owady, choćby w postaci barwnika spożywczego pn.: „koszenila”. Substancja ta pozyskiwana jest z wysuszonych i zmielonych czerwców kaktusowych (Dactylopius coccus), które produkują kwas karminowy. Obecnie można ją znaleźć w popularnych truskawkowych jogurtach lub w czerwonych żelkach. Na rynku coraz częściej pojawiają się także karmy dla zwierząt oparte o białko z owadów. 

Zmiany w polskim rolnictwie? 

Będąc rolnikiem warto więc już teraz zapoznać się z tą problematyką, choćby dlatego, że jak pokazuje historia np. wielu produktów rolnych pochodzących z Ameryki (vide: ziemniaki czy kukurydza), lub Azji, kulinarne gusta, szczególnie pod wpływem palących potrzeb, potrafią zmieniać się bardzo szybko. Dodajmy, że Komisja Europejska przyjęła już do rozpatrzenia następnych 9 wniosków w sprawie tzw. „Nowej żywności” 

Źródła: Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, FAO, Komisja Europejska 
Foto: Pixabay