Klimat, rynek, Brexit i finansowanie gospodarstw

5 września 2019 roku, podczas 17. Międzynarodowego Forum Mleczarskiego w Serocku. ministrowie rolnictwa Estonii, Łotwy, Litwy i Polski, podpisali wspólną deklarację określającą stanowisko ww. państw w kwestiach: zapewnienia odpowiedniego budżetu na wdrożenie nowych celów i wyzwań Wspólnej Polityki Rolnej, zapewnienia równych warunków konkurencji przez wyrównanie płatności bezpośrednich, zapewnienia przez Komisję Europejską nadzwyczajnych środków na rzecz zarządzania kryzysowego, uwzględniającego ryzyko związane z bezumownym Brexitem. Omawiając powyższe kwestie, szefowie resortów rolnictwa, zwrócili uwagę na to, że Komisja Europejska przedstawiła trzy wnioski ustawodawcze w sprawie wspólnej polityki rolnej (WPR) na lata 2021–2027. Celem reformy jest usprawnienie reakcji na obecne i przyszłe wyzwania, do których zaliczono m. in.: zmiany klimatyczne i kwestię odnowy pokoleniowej z jednoczesnym zapewnieniem odpowiedniego wsparcia dla europejskich rolników, z gwarancją zrównoważonego i konkurencyjnego rozwoju sektora rolnego.

9 fundamentalnych celów

Dodajmy, że przyszła Wspólna Polityka Rolna charakteryzuje się 9. fundamentalnymi celami, do których zalicza się: zapewnienie rolnikom godziwego dochodu, zwiększenie konkurencyjności, przywrócenie równowagi w łańcuchu żywnościowym, przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, a także dostosowanie się do zmian, zapewnienie ochrony środowiska, zachowanie krajobrazów i różnorodności biologicznej, wspieranie odnowy pokoleniowej w celu zapewnienia żywotności i rozwoju obszarów wiejskich oraz ochrony jakości żywności i zdrowia. Ważnym problemem jest też kwestia analizy i prognozy negatywnych następstw bezumownego Brexitu i jego wpływu na wewnątrz europejski rynek rolny. W związku z tym ministrowie rolnictwa Estonii, Łotwy, Litwy i Polski, w swojej wspólnej deklaracji, wskazali na potrzebę zapewnienia odpowiedniego budżetu na wdrożenie nowych celów i wyzwań w ramach WPR, a także czasowych Wieloletnich Ram Finansowych. Zaapelowano też o utrzymanie obecnego poziomu finansowania dla rolnictwa i obszarów wiejskich. W tekście deklaracji zaakcentowano również, że WPR wdrażana będzie w warunkach coraz bardziej otwartego rynku Unii Europejskiej. Natomiast Rolnicy będą musieli stawić czoła rosnącym wymaganiom w zakresie zmian klimatycznych, środowiskowych, dobrostanu zwierząt i różnorodności biologicznej, co będzie generować dodatkowe koszty oraz utratę dochodów, łącznie z zagrożeniem dla ich rynkowej konkurencyjności.

Silny drugi filar WPR

Ministrowie wezwali również Komisję Europejską i inne władne instytucje Wspólnoty, do zachowania znaczenia silnego drugiego filaru WPR, jako głównego narzędzia realizacji zadań związanych z rozwojem społecznym i gospodarczym obszarów wiejskich, modernizacją sektora rolno-spożywczego, sprostaniem wyzwaniom związanym ze zmianami środowiska i klimatu, finansowaniem innowacji technicznych i nowych metod gospodarowania, wspieraniem obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz zmianą pokoleniową. Zaapelowano też o utrzymanie budżetu Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), na co najmniej tym samym poziomie, jak w bieżącym okresie programowania.

Wyludnienie i konkurencyjność

Przy okazji ministrowie podkreślali, że wyludnianie się obszarów wiejskich i starzenie się sił w strukturze gospodarstw, zmusza do finansowania ulepszonych programów dedykowanych przejmowaniu gospodarstw i odnowieniu pokoleń, w tym zapewnieniu wsparcia dla młodych rolników i rozwoju lokalnych terytoriów. Kolejnym postulatem szefów resortów rolnictwa jest zapewnienie równych warunków konkurencji przez wyrównanie płatności bezpośrednich między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, co zdaniem ministrów sygnatariuszy deklaracji, jest konieczne, ponieważ wszystkie gospodarstwa funkcjonują na jednolitym rynku, który powinien opierać się na uczciwej konkurencji i spełniać analogiczne, dodatkowe i obowiązkowe wymogi nałożone na wszystkich rolników na obszarze Europejskiej Wspólnoty. Zdaniem ministrów, niedopuszczalna jest sytuacja, w której płatności bezpośrednie w Unii Europejskiej różnią się nawet trzykrotnie, a ciężar spełniania ambicji społecznych i politycznych jest dla wszystkich rolników jednakowy. Szefowie resortów rolnictwa Estonii, Łotwy, Litwy i Polski, wnioskują też o zakończenie procesu wyrównania płatności bezpośrednich w perspektywie 2021–2027.

Kwestia Brexitu

Ponadto, ministrowie wezwali Komisję Europejską do zapewnienia nadzwyczajnych środków na zarządzanie kryzysowe w obliczu twardego Brexitu. Wezwano KE do monitorowania sytuacji rynkowej i opracowania skutecznych środków zapobiegających załamaniu rynku i kryzysom finansowym w rolnictwie. Ministrowie uznali, że rolnicy i producenci rolni nie mogą ponosić konsekwencji decyzji politycznych.

Sygnatariusze wspólnej deklaracji

Wspólną deklarację podpisali: Mart Järvik Minister ds. Obszarów Wiejskich Republiki Estońskiej, Kaspars Gerhards Minister Rolnictwa Republiki Łotewskiej, Andrius Palionis Minister Rolnictwa Republiki Litewskiej, a także Jan Krzysztof Ardanowski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rzeczypospolitej Polskiej.

Tekst przygotował: Robert Gorczyński
Źródło: www.gov.pl www.ec.europa.eu