Ropa naftowa na giełdach terminowych (Brent) przekracza 100 dolarów za baryłkę, jednak fizyczne dostawy ropy w Europie osiągają już 134 dolary, a hurtowe ceny diesla na rynkach światowych przeskoczyły poziom 220 dolarów za baryłkę. Z opublikowanego w tym tygodniu raportu Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) wynika jednoznaczny wniosek: wysokie ceny diesla nie są chwilowym skokiem, ale efektem strukturalnego niedoboru paliw na świecie. Co to oznacza dla budżetów polskich gospodarstw rolnych?
Dlaczego ceny diesla rosną szybciej niż ceny samej ropy naftowej?
Większość wiadomości finansowych podaje notowania kontraktów terminowych na ropę Brent (ok. 100–107 USD/bbl). Jednak na rynku ropy i paliw kluczowe są dwa pojęcia, które wyjaśniają dzisiejszą presję cenową na stacjach:
- Fizyczna ropa naftowa (North Sea Dated) = $134 / bbl (ok. 3,29 zł / litr czystej ropy)
O ile kontrakty giełdowe rynkowe wskazują nieco niższe poziomy, o tyle ropa z natychmiastowym odbiorem fizycznym w Europie drastycznie podrożała ze względu na zagrożenia szlaków morskich i koszty frachtu. - Gotowy diesel w hurcie giełdowym = $220 / bbl (ok. 5,40 zł / litr netto)
To cena gotowego, przetworzonego oleju napędowego na międzynarodowych giełdach (np. w Rotterdamie), przeliczona przy kursie USD/PLN = 3,90 zł.
Różnica między fizycznym surowcem a przetworzonym paliwem sięga aż $86 na baryłce (czyli ponad 2,10 zł na litrze netto). Ta rekordowa marża rafineryjna wynika z dwóch głównych przyczyn:
- Gwałtowny wzrost kosztów transportu morskiego: Napięcia na Bliskim Wschodzie i ryzyko na szlakach wywindowały stawki czarteru tankowców dostarczających paliwa do Europy.
- Fizyczny brak paliwa w rafineriach: Wyłączenia mocy rafineryjnych na Bliskim Wschodzie oraz w Rosji (skutek ataków dronów na infrastrukturę rafineryjną) drastycznie ograniczyły podaż. Gdy na rynku brakuje gotowego przetworzonego paliwa, ceny diesla rosną znacznie szybciej niż notowania samej ropy naftowej.
Dlaczego sytuacja paliwowa uderza głównie w rolnictwo?
Jak zauważa IEA, przy tak wysokich notowaniach część konsumentów prywatnych w Europie ogranicza zużycie, przekładając np. zakupy oleju opałowego do ogrzewania domów.
W gospodarstwach rolnych taka elastyczność nie występuje. Zbiory kukurydzy, buraków cukrowych, jesienne orki i siewy ozimin muszą zostać wykonane w terminie agrotechnicznym. Ciągniki i kombajny muszą pracować bez względu na to, czy stawka na stacji wynosi 6 zł, czy zbliża się do 8 zł/l. Sztywny popyt ze strony rolnictwa i transportu sprawia, że to nasz sektor najmocniej odczuwa skokowe wzrosty kosztów paliwa.
Jaka jest perspektywa i jak wpłynie ona na ceny diesla w kolejnych miesiącach?
Z analizy IEA płyną trzy kluczowe wnioski dla planowania kosztów w gospodarstwie:
- Brak widoków na szybkie obniżki (perspektywa do II połowy 2027 r.): IEA podkreśla, że światowe zapasy oleju napędowego na lądzie spadły do najniższych poziomów od ponad dekady. Ich trwała odbudowa potrwa aż do drugiej połowy 2027 roku, co oznacza, że wysokie ceny diesla utrzymają się z nami na dłużej.
- Wykorzystywanie lokalnych korekt: Ze względu na minimalne zapasy, hurtowe ceny diesla będą reagować bardzo gwałtownie na każde doniesienie geopolityczne. Okresy uspokojenia na rynku surowcowym warto wykorzystywać do sukcesywnego tankowania zbiorników w gospodarstwach.
- Presja na ograniczenie zużycia: Utrzymujące się wysokie koszty napędu zmuszają do dokładnego przeliczenia kosztu każdej maszynogodziny. Daje to dalszy impuls do rozwoju upraw bezorkowych, technologii strip-till (uprawy pasowej) oraz optymalizacji przejazdów w polu.
Źródło danych: Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA, Oil Market Report – 14 października 2026), wyliczenia własne AgroProfil
