Główne gatunki roślin uprawnych są w różnym stopniu narażone na presję ze strony szkodników. Zdecydowanie najwięcej żeruje ich na rzepaku ozimym. Niezależnie od rodzaju uprawy, niezbędne jest prowadzenie ciągłego monitoringu pod kątem występowania szkodników tak, aby bezpośrednio po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości, zastosować insektycyd.
Wiosenne szkodniki rzepaku
Monitoring nalotu szkodników na plantacje rzepaku prowadzony jest zwykle przy pomocy tzw. żółtych naczyń, które już powinny być wystawione w uprawie. Ilość odłowionych sztuk przez określony okres informuje o konieczności przeprowadzenia zabiegu środkiem owadobójczym.
Jako pierwsze wiosną na plantacji rzepaku możemy zaobserwować tzw. szkodniki łodygowe:
- Chowacz brukwiaczek — pierwsze osobniki nalatują na plantację, gdy temperatura przekroczy 5 °C wraz ze wzrostem temperatury ich presja będzie większa. Ekonomiczny próg szkodliwości to 10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 2-4 chrząszcze na 25 roślin rzepaku.
- Chowacz czterozębny — z reguły pojawia się po chowaczu brukwiaczku. Dedykowane insektycydy należy zastosować, gdy zaobserwujemy 20 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 6 chrząszczy na 25 roślin rzepaku.
Ważnym gospodarczo szkodnikiem rzepaku ozimego jest także słodyszek rzepakowy. Chrząszcze w poszukiwaniu pokarmu wgryzają się do jeszcze zamkniętych pąków kwiatowych. W wyniku czego uszkodzone pąki żółkną i zamierają. Efektem tego jest zmniejszenie liczby zawiązywanych łuszczyn. Monitoring plantacji należy prowadzić w okresie poprzedzającym kwitnienie. Zwalczanie słodyszka rzepakowego trzeba wykonać, gdy w fazie zwartego kwiatostanu (BBCH 50) zaobserwujemy 1-2 chrząszcze na 1 roślinę, natomiast 3-5 chrząszczy na 1 roślinę w fazie poprzedzającej „żółty pąk” (BBCH 55-59).
Ostatnią grupą szkodników występujących wiosną w uprawie rzepaku ozimego są tzw. szkodniki łuszczynowe: chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik. Ich larwy żerują wewnątrz łuszczyny. Powoduje to zniszczenie większości nasion. Łuszczyna szybciej zasycha i osypywane są z niej nasiona. Dodatkowo żerujące w łuszczynach larwy, są pokarmem dla ptaków, wyjadanie przez nie larw potęguje osypywanie się nasion.
Zwalczanie chowacza podobnika i przyszczarka kapustnika przeprowadza się zwykle razem z ochroną fungicydową w fazie „opadania płatka”. Próg ekonomicznej szkodliwości dla pryszczarka kapustnika to 1 muchówka na 1 roślinę, w przypadku chowacza podobnika wynosi on 1 chrząszcz na 1 roślinę.
Jakie zastosować środki owadobójcze (insektycydy)?
Obecnie wiosenna ochrona insektycydowa rzepaku, po wycofaniu środków fosfoorganicznych, jest znacznie utrudniona. W sprzedaży pozostało niewiele substancji czynnych, które mogą skutecznie zwalczać licznie występujące szkodniki.
W celu zwalczenia chowacza brukwiaczka można zastosować insektycydy o działaniu kontaktowym z grupy pyretroidów np. preparat TopGun 050 CS lub ich mieszaniny z insektycydem o działaniu systemicznym, zawierającym substancję czynną — acetamipryd (Lanmos 20 SP). Z kolei do zwalczenia słodyszka rzepakowego, stosowane są najczęściej środki owadobójcze o działaniu kontaktowym. Eliminacja szkodników łuszczynowych wykonywana jest najczęściej przy użyciu insektycydów zawierających substancję czynną acetamipryd (Lanmos 20 SP).
Zmieniające się warunki pogodowe sprzyjają przedłużaniu się nalotu szkodników na uprawy rzepaku. Dlatego też, pomimo przeprowadzenia zabiegu owadobójczego należy w dalszym ciągu prowadzić monitoring. W przypadku konieczności powtórzenia zabiegu należy pamiętać o tym, żeby stosować insektycydy różniące się mechanizmem działania substancji czynnej.
Najważniejsza jest profilaktyka. Bez działań zaradczych można się pożegnać z plonami. Wielu rolników bagatelizuje obecność szkodników o znaczeniu sanitarnym, później zwiększają dawki insektycydów aby ograniczyć szkody. Żal, że przy tej okazji często obrywają pszczoły i inne zapylacze.