Coraz częstsze fale upałów i długotrwałe okresy suszy zmieniają warunki prowadzenia produkcji rolniczej. Naukowcy zwracają uwagę, że wysokie temperatury nie tylko osłabiają rośliny, ale także tworzą idealne środowisko do rozwoju niebezpiecznych pleśni wytwarzających aflatoksyny. To problem, który może mieć poważne konsekwencje zarówno dla jakości plonów, jak i bezpieczeństwa żywności oraz pasz.
Czym jest aflatoksyna B1?
Aflatoksyna B1 należy do najbardziej niebezpiecznych mykotoksyn występujących w środowisku. Jest produkowana przez pleśnie z rodzaju Aspergillus, które najlepiej rozwijają się podczas ciepłej i suchej pogody.
Substancja ta jest uznawana za silnie toksyczną nawet w niewielkich ilościach. Badania wskazują, że może działać szkodliwie na wątrobę, wykazuje właściwości rakotwórcze oraz mutagenne, dlatego jej obecność w żywności i paszach jest ściśle kontrolowana w krajach Unii Europejskiej.
Wysokie temperatury zwiększają ryzyko skażenia
Najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Zasobów Naturalnych i Nauk Przyrodniczych w Wiedniu pokazują, że zmieniające się warunki klimatyczne mogą sprzyjać coraz częstszemu występowaniu aflatoksyny B1 również w klimacie umiarkowanym.
Podczas analiz próbek kukurydzy z regionu Tullnerfeld w Austrii potwierdzono obecność tej toksyny. Zdaniem badaczy fale upałów oraz niedobory wody osłabiają rośliny, przez co stają się one bardziej podatne na infekcje grzybowe.
Zagrożenie dotyczy nie tylko kukurydzy
Choć badania koncentrowały się głównie na kukurydzy, problem może obejmować również inne produkty rolne. Szczególnie podatne na skażenie aflatoksynami są między innymi orzeszki ziemne, pistacje oraz orzechy laskowe.
Niebezpieczeństwo polega również na tym, że toksyny mogą przedostawać się do produktów pochodzenia zwierzęcego. Zwierzęta pobierające skażoną paszę mogą wydalać metabolity aflatoksyn wraz z mlekiem lub jajami, co stanowi zagrożenie także dla konsumentów.
Gotowanie nie usuwa toksyn
Jednym z największych problemów związanych z aflatoksynami jest ich wysoka odporność na temperaturę. Obróbka termiczna nie pozwala skutecznie zniszczyć tych związków.
Oznacza to, że gotowanie, pieczenie czy inne procesy technologiczne nie eliminują zagrożenia, dlatego tak duże znaczenie ma kontrolowanie jakości surowców już na etapie produkcji i magazynowania.
Rolnicy będą musieli zwrócić większą uwagę na monitoring
Zdaniem naukowców zmiany klimatu mogą sprawić, że aflatoksyna B1 będzie coraz częściej pojawiać się również w regionach, gdzie dotychczas występowała sporadycznie.
Oznacza to konieczność intensywniejszego monitorowania upraw, regularnego badania jakości ziarna oraz wdrażania działań ograniczających rozwój pleśni. Coraz większego znaczenia nabierają także prace hodowlane nad odmianami bardziej odpornymi na stres cieplny i infekcje grzybowe. Wczesne wykrywanie zagrożenia może ograniczyć straty w gospodarstwach oraz poprawić bezpieczeństwo żywności i pasz trafiających na rynek.
