Co znajdziesz w artykule?
Każdy rok w rolnictwie jest inny. Nie ma możliwości skrupulatnego zaplanowania i wykonania nawet najlepiej opracowanego scenariusza. Dlatego rolnicy muszą ciągle szukać nowych rozwiązań, by móc zarobić na prowadzonej działalności. Odwiedziliśmy jedno z gospodarstw w woj. kujawsko-pomorskim, w którym zrezygnowano z pługa na rzecz uprawy bezorkowej.
Ten rok jest wyjątkowy pod wieloma względami. Mieliśmy w wielu regionach dość dobry przebieg pogody, który umożliwił rolnikom zebranie wysokich i stabilnych plonów. Niestety „klęska” urodzaju i masowy import różnych towarów rolnych z wielu zakątków świata, nie tylko Europy, spowodował załamanie cen na rynkach rolnych. Rolnicy wobec zaistniałej sytuacji zmuszeni są szukać oszczędności na każdym etapie produkcji.
Jednym z rozwiązań może być zrezygnowanie z pługa na rzecz uprawy bezorkowej. Od kilku lat widać wzrost liczby gospodarstw, które w tej technologii widzą wiele pozytywów. Nieważne w jaki sposób i jakimi maszynami jest ona realizowana, liczy się finalny zysk z produkcji, który pozwoli przeżyć na tym coraz trudniejszym ryku i dalej rozwijać gospodarstwo.
Bogusław Lupa prowadzi gospodarstwo rolne w miejscowości Włoszanowo w woj. kujawsko-pomorskim. Z dzierżawami liczy ono 62 ha. Są to gleby od klasy bonitacyjnej III a do V. Przeważają jednak grunty IV klasy. Oprócz tego jest prowadzona hodowla trzody chlewnej w cyklu otwartym. Rocznie sprzedaje się ok. 1750 tuczników.
Jakie rośliny są w płodozmianie?
Dominują zboża – w tym pszenica ozima, pszenżyto ozime, jęczmień ozimy. Kukurydza na ziarno zajmuje ok. 22 ha, a buraki cukrowe są uprawiane na areale 5 ha. Oprócz tego posiadamy 2 ha łąk.
Jakie plony uzyskuje się w gospodarstwie?
Ten rok był wyjątkowy pod względem plonowania. Wielu rolników w naszym regionie biło swoje rekordy. Dobry przebieg pogody pozwolił na osiągnięcie bardzo satysfakcjonujących plonów. Jęczmienia ozimego zebraliśmy ok. 8,5 t/ha, pszenżyta ok. 8 t/ha, a pszenicy ok. 7,5 t/ha. Plony buraka cukrowego są u nas na poziomie 60–70 t/ha, a kukurydzy na ziarno ok. 10–11 t/ha. Dzięki przede wszystkim większej sumarycznej ilości wody oraz mniejszej liczbie upalnych dni latem rośliny dużo lepiej się rozwijały i w efekcie dały rewelacyjne plony.
Kiedy zaczęła się przygoda z uprawą bezorkową i co było tego powodem?
Jesienią 2023 roku zakupiliśmy agregat bezorkowy z firmy Grano System. Od tego czasu wszystkie pola są uprawiane tym narzędziem. Jeszcze kilka lat temu prowadziłem gospodarstwo wspólnie z teściem. Był on zwolennikiem orki, ale gdy zobaczył, jak wygląda gleba po uprawie kultywatorem do uprawy bezorkowej, to zmienił zdanie. Przygotowywaliśmy wtedy pole pod buraka cukrowego. Najpierw po żniwach został wywieziony obornik, wymieszany z glebą broną talerzową, następnie zastosowaliśmy agregat do uprawy bezorkowej i wysialiśmy poplony. Tak przygotowane stanowisko spodobało się teściowi i od tego momentu wszystkie pola były uprawiane bez udziału pługa.
Jakie są korzyści z pracy agregatem do uprawy bezorkowej?
W dzisiejszych czasach trzeba liczyć koszty na każdym etapie produkcji. Co do agregatu do uprawy bezorkowej powiem, że praca nim generuje niższe koszty uprawy przy zachowaniu bardzo dobrego efektu mieszania gleby i jej spulchnienia. Oprócz tego dochodzi mniejsze zużycie paliwa, a pracę w polu wykonujemy szybciej. Zużycie oleju napędowego na 1 ha zależy od wielu czynników i warunków pracy. Jednak mogę powiedzieć, że zużywamy ok. 13 litrów ON na średniej glebie. Kultywator Grano System pracuje z ciągnikiem New Holland TM 140, którego moc wynosi 170 KM.
Staramy się pracować na głębokości 24–25 cm z prędkością 8–10 km/h. Kultywator jest wyposażony w trzy rzędy zębów sprężystych, które wykorzystują zabezpieczenie Non-Stop sprężynowe. Na szerokości roboczej 3 m pracuje 10 zębów zakończonych wymienną redliczką. Każda słupica ma zamontowaną wyprofilowaną listwę, dzięki której osiąga się bardzo dobry efekt wymieszania gleby z resztkami pożniwnymi. W dalszej części pracuje talerzowa sekcja równająca i daszkowy wał ugniatający o średnicy 600 mm. Warto dodać, że sprzęt jest wyposażony w hydrauliczną regulację głębokości pracy. Dokonuje się tego poprzez zmianę położenia wału ugniatającego.
Co do korzyści warto wspomnieć o cięższych glebach i nierównym terenie, gdzie w bardzo suchym roku z trudem można wbić lemiesz, a ogromnych brył nie ma jak rozbijać. Uprawa kultywatorem do uprawy bezorkowej nie stwarza takich problemów i łatwiej jest przygotować glebę pod wysiew. Tym sposobem uzyskujemy nie tylko równe pole, ale przede wszystkim zapewniamy optymalne warunki do wschodów roślin i rozwoju ich systemu korzeniowego. Mając dobrą i wyrównaną obsadę, łatwiej jest prowadzić łan, a ten się zawsze odwdzięczy wysokim i stabilnym plonem. Każdego rolnika cieszy, gdy zboże do zbiornika kombajnu wlatuje „pełną rurą”.
Jakie są mankamenty uprawy bezorkowej?
Każda uprawa ma swoje wady i zalety. Orka przykryje wszystko i mamy czarne pole pod uprawę. Natomiast uprawa bezorkowa nie wybacza błędów. Dlatego trzeba na każdym etapie produkcji mieć na względzie płodozmian. Nie będzie czystych plantacji zbóż bez mechanicznego niszczenia po żniwach samosiewów. Staramy się tak układać płodozmian, by zboża ozime nie następowały po sobie. Dlatego w gospodarstwie są uprawiane m.in buraki cukrowe i kukurydza na ziarno.
Mamy bardzo dużą ilość resztek pożniwnych, które trzeba dobrze zagospodarować. Mimo że kombajn, który zbiera ziarno, ma rozdrabniacz łodyg, nie jest w stanie dobrze wymieszać ich z glebą. Chcąc uniknąć przestojów przy siewie np. pszenżyta czy pszenicy, trzeba te resztki dodatkowo bardzo dobrze rozdrobnić. W tym celu stosujemy zabieg z wykorzystaniem mulczera. Potnie i rozdrobni on grube łodygi na krótkie odcinki. Tym sposobem będzie można je łatwiej wymieszać z glebą i dobrze ją przygotować kultywatorem pod wysiew.
Warto dodać, że krótkie odcinki resztek pożniwnych lepiej i szybciej się zmineralizują. Na polu nie ma problemów z siewem, wzrostem i rozwojem roślin następczych. Zimowe opady, mróz i aktywność słońca zrobią swoje w szybkim rozłożeniu tak dużej ilości materii organicznej. Trzeba tylko czasu. Na resztki pożniwne stosujemy też preparaty biologiczne mające na celu ułatwić ich rozkład. Przy uprawie bezorkowej nie chodzi o to, żeby na polu było ładnie. Tu ma działać przede wszystkim biologia i pogoda.
Z moich obserwacji wynika, że buraki cukrowe w okresach letnich dłużej wytrzymują okresy z wysoką temperaturą i mają lepszy wigor. Na plantacjach, które są uprawiane bezorkowo, nie widać leżących liści, w odróżnieniu od tych, gdzie stosowano orkę.
Jak jest rozwiązane nawożenie?
Wszyscy wiedzą, że nawozy do tanich nie należą. Staram się pod zboża stosować gnojowicę w ilości ok. 20–24 m3/ha. Pod zboża aplikujemy ją po żniwach, a pod kukurydzę wiosną przed siewem. Z kolei pod uprawę buraków cukrowych i kukurydzy dodatkowo są stosowane nawozy wieloskładnikowe.
Mam kolegę, który stwierdził naocznie, wykopując korzenie kukurydzy, że stosowanie nawożenia zlokalizowanego w tej uprawie w suchych latach powoduje szybsze usychanie roślin ze względu na jednostronny rozwój systemu korzeniowego. Dużo lepszym rozwiązaniem jest głębokie deponowanie nawozu lub wysiew rzutowy. W naszym gospodarstwie staramy się wysiewać nawozy granulowane wieloskładnikowe przed uprawą kultywatorem do uprawy bezorkowej.
Czy w gospodarstwie są uprawiane poplony?
Od dwóch lat do tego tematu podchodzę zupełnie inaczej. Wcześniej wysiewaliśmy poplony rozsiewaczem i potem wykonywaliśmy zabieg bronowania. Niestety nie wyglądało to najlepiej. Natomiast obecnie poplony są wysiewane zestawem uprawowo-siewnym. Dzięki temu uzyskujemy dużo więcej zielonej masy, a to lepiej wpływa na strukturę gleby. Poplony są wysiewane pod uprawę buraka cukrowego i kukurydzę. Są to rośliny wysiewane wiosną, dlatego warto okres jesieni i zimy wykorzystać na wzbogacenie gleby w cenne składniki pokarmowe. Mieszanki zawierają gorczycę i facelię i z roku na rok są wzbogacane o kolejne rośliny.
Jakie są plany na dalszy rozwój gospodarstwa?
Planujemy zakup pługa dłutowego. Tym narzędziem można będzie jeszcze głębiej spulchniać glebę bez jej odwracania. Bardzo dobrze się nim spulchni również ścieżki technologiczne.
