UOKiK wygrywa w sądzie z Biedronką. Prawomocne 170 mln zł kary za nieuczciwe rabaty

spot_imgspot_img
spot_imgspot_img
Wczesne zamówienie KWS mobile

UOKiK doprowadził do prawomocnego skazania właściciela sieci Biedronka za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej wobec dostawców żywności – głównie producentów owoców i warzyw. Choć Sąd Apelacyjny utrzymał winę Jeronimo Martins Polska, drastycznie obniżył sankcję finansową, dlatego Urząd zapowiada skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego.

To przełomowe, choć budzące kontrowersje rozstrzygnięcie dla całego sektora rolno-spożywczego. Spółka Jeronimo Martins Polska (JMP) ma teraz 14 dni na zapłatę 170 mln zł kary. Mimo obniżki względem pierwotnej decyzji, którą wydał UOKiK, jest to najwyższa w Europie sankcja za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej w branży spożywczej.

Jak UOKiK rozpracował mechanizm „wstecznych rabatów”?

Postępowanie, które prowadził UOKiK, obejmowało praktyki z lat 2018–2020. Dotknęły one ponad 200 kontrahentów sieci, z czego aż 80 proc. stanowili dostawcy owoców i warzyw.

Mechanizm był prosty, ale niezwykle dotkliwy dla producentów:

  • Dostawcy realizowali dostawy towaru do sklepów po ustalonych wcześniej cenach.
  • Już po fakcie Biedronka żądała dodatkowych, nieprzewidzianych w umowach rabatów i wymuszała korekty faktur.
  • Odmowa oznaczała groźbę gigantycznych kar umownych (nawet do 110 proc. wartości żądanego rabatu) lub zerwanie współpracy z największym graczem na rynku.

Według wyliczeń, które przedstawił UOKiK, sieć wzbogaciła się na tym procederze o ponad 600 mln zł. Co istotne, Urząd wykazał, że pieniądze zabrane rolnikom i przetwórcom nie przełożyły się w żaden sposób na niższe ceny dla klientów przy kasach.

Absurdalne tłumaczenia świadków przed sądem

Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia faktyczne, jakich dokonał UOKiK, potwierdzając, że działanie sieci było umyślne i wysoce szkodliwe. W ustnych motywach wyroku sędziowie wytknęli wręcz niewiarygodność zeznań części świadków zgłoszonych przez Biedronkę. Niektórzy dostawcy – wciąż współpracujący z siecią – przekonywali przed sądem, że… odczuwali radość i wdzięczność, mogąc zapłacić sieci nieuzgodnione wcześniej rabaty. Nie potrafili jednak wyjaśnić, jaką mieli z tego korzyść.

Dlaczego kara spadła z 723 mln zł do 170 mln zł? UOKiK idzie do Sądu Najwyższego

Historia kar w tej sprawie pokazuje, jak długa była batalia prawna:

  • 2020 r. – Prezes UOKiK nakłada karę ponad 723 mln zł.
  • 2024 r. – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) obniża ją do ponad 506 mln zł.
  • 20.11.2026 r. – Sąd Apelacyjny prawomocnie ustala karę na 170 mln zł.

Skąd tak duża redukcja? Sąd Apelacyjny zastosował pozaustawowe kryterium – uznał, że o naruszeniu istotnego interesu dostawcy można mówić dopiero wtedy, gdy wymuszony rabat przekraczał 10 proc. rocznej wartości dostaw danego producenta do Biedronki. Tym samym z oceny wyłączono mniejsze, choć równie bezprawne potrącenia.

Z taką interpretacją ostro nie zgadza się Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, zapowiadając wniosek o pisemne uzasadnienie i skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego.

– Trudno przyjąć tę logikę sądu, stojącą u podstaw obniżenia wysokości kary (…). Kara powinna realnie odstraszać od podobnych zachowań, nie zaś stanowić element rutyny działalności biznesowej. Z pewnością nie tylko dla nas, ale również dla wielu rolników i dostawców decyzja sądu o obniżeniu sankcji jest przykra i niezrozumiała – komentuje Tomasz Chróstny.

Co wygrana, którą odniósł UOKiK, oznacza dzisiaj dla rolników?

Warto pamiętać, że sprawa Biedronki była sądzona na podstawie starych przepisów z 2016 roku. Od grudnia 2021 r. obowiązuje już znowelizowana ustawa o przewadze kontraktowej, o którą zabiegał UOKiK.

Obecnie wymuszanie jakichkolwiek nieumówionych wcześniej rabatów po dostawie jest bezwzględnie zakazane w każdych okolicznościach – niezależnie od tego, czy stanowi 1 proc., czy 15 proc. wartości dostaw. Sieciom handlowym grozi za to kara do 3 proc. rocznego obrotu.

Masz problem z dużym odbiorcą? UOKiK przypomina, że producenci rolni i dostawcy, którym narzuca się niekorzystne warunki po fakcie, mogą zgłaszać nieprawidłowości przez specjalny formularz na stronie Urzędu (ankieta.uokik.gov.pl/formularz-zgloszenie-przewaga/).

Opracowanie Agro Profil na podstawie komunikatu UOKIK

Wczesne zamówienie KWS mobile
Nasiona buraka cukrowego KWS
Andrzej Bąk
Andrzej Bąk
Pochodzi z Lubelszczyzny i od lat związany jest z rolnictwem oraz analizą rynków rolnych. Wykształcenie w zakresie ekonomiki rolnictwa zdobywał na uczelniach w Olsztynie i Lublinie, a kompetencje analityczne poszerzał w Wyższej Szkole Menedżerskiej na kierunku doradztwa inwestycyjnego i analizy finansowej. Uczestniczył w tworzeniu Warszawskiej Giełdy Towarowej (WGT S.A.), współpracując z ekspertami z giełdy w Chicago. Obecnie prowadzi portal e-WGT – Internetowa Giełda Rolna, dostarczający kluczowe dane i notowania dla sektora agro. Swoją wiedzą dzieli się także jako ekspert w mediach – jego komentarze rynkowe pojawiają się cyklicznie w programie Agrobiznes w TVP i na wielu Portalach Rolniczych. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat pracy zawodowej przeprowadził również liczne szkolenia z zakresu rynków rolnych dla rolników i przedsiębiorców w całym kraju. Na łamach Agro Profil specjalizuje się w szczegółowej analizie rynków rolnych – w tym cen zbóż, nasion rzepaku oraz rynku paliw. W swoich publikacjach łączy wiedzę finansową z wieloletnim doświadczeniem w monitorowaniu i interpretacji dynamicznych zmian na giełdach krajowych i światowych.

Napisz komentarz

0 0 głosy
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Podobne artykuły

Bieżący Agro Profil

spot_img
spot_img

Śledź nas

Ostatnie artykuły

Strefa wiedzy

Pogoda dla rolników