Fordson N pracował na nafcie i miał zaledwie trzy biegi. Tak wyglądał ciągnik sprzed wojny

spot_imgspot_img
spot_imgspot_img
Wczesne zamówienie KWS mobile

Fordson N należał do ciągników, które w pierwszej połowie XX wieku uczestniczyły w mechanizacji europejskiego rolnictwa. Maszyna produkowana w Irlandii i Wielkiej Brytanii wyróżniała się prostą konstrukcją, czterocylindrowym silnikiem o pojemności 4,4 litra oraz możliwością pracy na nafcie. Choć jej moc była niewielka w porównaniu ze współczesnymi traktorami, pozwalała wykonywać wiele prac polowych, które wcześniej wymagały wykorzystania koni.

Fordson N. Historia ciągnika produkowanego w latach 1929-1945

Historia modelu N jest ściśle związana z rozwojem marki Fordson, należącej do amerykańskiego koncernu Ford Motor Company. Już w 1917 roku przedsiębiorstwo Henry’ego Forda rozpoczęło produkcję ciągnika Fordson F, który zdobył popularność dzięki stosunkowo prostej konstrukcji i możliwości masowego wytwarzania. Jego następcą został Fordson N, wprowadzony do produkcji pod koniec lat 20. XX wieku. Początkowo ciągniki montowano w irlandzkiej fabryce w Cork, a następnie produkcję przeniesiono do zakładów Forda w Dagenham, niedaleko Londynu.

Model N powstawał w Cork w latach 1929-1932, a następnie w Dagenham aż do 1945 roku, a w źródłach początki produkcji datowane są nieco wcześniej. Nowy model zachował wiele rozwiązań konstrukcyjnych poprzednika, ale wprowadzono również zmiany poprawiające funkcjonowanie silnika i układu chłodzenia, a w kolejnych latach rozwijano także wyposażenie oraz dostępne warianty kół.

Fordson N był wykorzystywany głównie w gospodarstwach rolnych Wielkiej Brytanii, ale trafiał również na rynki zagraniczne. W okresie międzywojennym ciągniki tej marki odegrały istotną rolę w stopniowym zastępowaniu koni mechanicznie napędzanymi maszynami rolniczymi.

Fordson N. Dane techniczne i podstawowe parametry

Konstrukcja ciągnika opierała się na czterocylindrowym silniku spalinowym, mechanicznej skrzyni biegów i napędzie na tylne koła. Maszyna miała otwarte stanowisko operatora, bez kabiny zapewniającej ochronę przed warunkami atmosferycznymi.

Podstawowe dane techniczne Fordsona N:

  • Lata produkcji: 1929-1945
  • Producent: Ford Motor Company, marka Fordson
  • Miejsca produkcji: Cork w Irlandii oraz Dagenham w Anglii
  • Silnik: czterocylindrowy, czterosuwowy, dolnozaworowy
  • Pojemność silnika: 4380 cm³
  • Moc silnika: około 21-27 KM, zależnie od wersji i źródła danych
  • Prędkość obrotowa znamionowa: 1100 obr./min
  • Układ chłodzenia: cieczą
  • Paliwo: nafta lub benzyna, zależnie od wersji
  • Skrzynia biegów: 3 przełożenia do przodu i 1 wsteczne
  • Napęd: na tylne koła
  • Rozstaw osi: około 160 cm
  • Masa własna: około 1,5-1,6 t, zależnie od wyposażenia
  • Rozruch: ręczny, za pomocą korby

Ciągnik miał około 2,6 metra długości, co w połączeniu ze stosunkowo krótkim rozstawem osi zapewniało zwartą konstrukcję. Warto jednak zaznaczyć, że poszczególne egzemplarze różniły się wyposażeniem, ogumieniem i rozwiązaniami technicznymi.

Silnik Fordsona N. Dlaczego ciągnik uruchamiano na benzynie?

Jednym z najbardziej charakterystycznych rozwiązań stosowanych w Fordsonie N był układ paliwowy umożliwiający wykorzystanie dwóch rodzajów paliwa. W popularnych odmianach naftowych silnik uruchamiano na benzynie, a po osiągnięciu odpowiedniej temperatury przełączano zasilanie na naftę, co wynikało to z właściwości obu paliw. Benzyna łatwiej odparowuje, dlatego umożliwiała rozruch zimnej jednostki napędowej. Nafta wymagała natomiast odpowiedniego podgrzania, aby mogła prawidłowo odparować i utworzyć mieszankę palną.

Z tego powodu stosowano specjalny układ przygotowania mieszanki paliwowo-powietrznej. Ciągnik wyposażono w dwa zbiorniki paliwa, a operator najpierw uruchamiał silnik na benzynie, następnie czekał na jego rozgrzanie i przełączał zasilanie. Rozruch odbywał się ręcznie, przy użyciu korby umieszczonej z przodu ciągnika, dlatego Fordson N nie miał wygody uruchamiania charakterystycznej dla współczesnych maszyn wyposażonych w rozrusznik elektryczny.

Ile koni mechanicznych miał Fordson N?

W dostępnych opracowaniach można spotkać różne wartości mocy silnika. Baza TractorData podaje około 21 KM dla wersji naftowej oraz 26 KM dla odmiany benzynowej, z kolei University of Reading opisuje jednostkę rozwijającą 27 KM przy pojemności 4380 cm³. Różnice wynikają między innymi z odmiany silnika i sposobu określania parametrów

Historyczne testy przeprowadzone w Nebrasce w 1930 roku wykazały, że wersja naftowa osiągała maksymalnie 13,60 KM na zaczepie, natomiast benzynowa 18,30 KM.

Skrzynia biegów, napęd i konstrukcja Fordsona N

Fordson N wykorzystywał mechaniczną przekładnię z trzema biegami do przodu i jednym biegiem wstecznym. Było to rozwiązanie odpowiadające potrzebom ówczesnego rolnictwa, w którym podstawowymi zadaniami ciągnika były orka, uprawa gleby i transport.

Napęd przenoszono na tylne koła, a początkowo stosowano przede wszystkim koła stalowe wyposażone w specjalne występy zwiększające przyczepność podczas pracy na polu. Takie rozwiązanie zapewniało odpowiedni uciąg na miękkiej glebie, ale ograniczało komfort przemieszczania się po utwardzonych drogach.

W 1934 roku dostępne stały się również koła z ogumieniem pneumatycznym, a opony gumowe poprawiały właściwości jezdne ciągnika, ograniczały drgania i umożliwiały wygodniejszą pracę na różnych nawierzchniach. Część egzemplarzy wyposażano także w koło pasowe, co pozwalało wykorzystywać silnik ciągnika do napędzania stacjonarnych maszyn rolniczych za pomocą pasa transmisyjnego.

Oprócz standardowych wersji czterokołowych produkowano również odmiany przeznaczone do upraw międzyrzędowych. Egzemplarz Fordsona N z 1940 roku, znajdujący się w zbiorach Science Museum Group, ma trzy koła, ogumienie pneumatyczne i mechaniczny podnośnik narzędzi.

Czym Fordson N różnił się od wcześniejszego Fordsona F?

Chociaż oba modele były do siebie podobne, konstruktorzy wprowadzili kilka istotnych zmian technicznych. Jedną z nich było udoskonalenie układu chłodzenia. W modelu N zastosowano pompę wody, która wspomagała obieg cieczy chłodzącej, a rozwiązanie zastąpiło wcześniejszy układ oparty na naturalnej cyrkulacji.

Zmodyfikowano również układ zapłonowy, a w miejsce wcześniejszych cewek stosowano iskrownik Bosch, zapewniający wytwarzanie impulsów zapłonowych bez konieczności korzystania z akumulatora. Kolejną zmianą było zastosowanie żeliwnych kół przednich w miejsce wcześniejszych konstrukcji wykonanych z blachy stalowej. Modyfikacje te nie zmieniały podstawowej koncepcji ciągnika, ale przyczyniały się do poprawy jego funkcjonalności i trwałości. Fordson N zachował przy tym charakterystyczną zwartą budowę, w której elementy zespołu napędowego pełniły funkcję konstrukcyjną maszyny.

Do jakich prac wykorzystywano ciągnik Fordson N?

Głównym przeznaczeniem Fordsona N były prace polowe wymagające znacznej siły uciągu. Ciągnik współpracował między innymi z pługami, bronami oraz innymi narzędziami uprawowymi, a jego możliwości odpowiadały pracy z dwuskibowym pługiem o szerokości pojedynczej skiby wynoszącej 14 cali, czyli około 35,6 cm. W rzeczywistości wydajność zależała od rodzaju gleby, głębokości orki i warunków polowych.

Fordson N mógł również wykonywać zadania transportowe, ciągnąć przyczepy i współpracować z urządzeniami napędzanymi pasem transmisyjnym. Jego zastosowanie nie ograniczało się wyłącznie do rolnictwa, a niektóre egzemplarze wykorzystywano także w pracach przemysłowych i komunalnych.

Fordson N współcześnie. Zabytkowy ciągnik w kolekcjach muzealnych

Produkcję Fordsona N zakończono w 1945 roku, kiedy jego miejsce zajął nowocześniejszy Fordson Major. Mimo upływu lat zachowało się wiele egzemplarzy wcześniejszego modelu, które można oglądać w muzeach techniki i prywatnych kolekcjach. Jedna z takich maszyn znajduje się w zbiorach brytyjskiego Science Museum Group. Jest to trzykołowy ciągnik z 1940 roku, wyprodukowany w fabryce w Dagenham.

Fordsona N można również zobaczyć w australijskim Hugh Manning Tractor & Machinery Museum. Tamtejszy egzemplarz został poddany renowacji obejmującej między innymi układ zapłonowy, gaźnik i chłodnicę.

Dla miłośników dawnej techniki rolniczej szczególnie interesujące są egzemplarze zachowane w oryginalnej konfiguracji, z kołami stalowymi, ręcznym rozruchem oraz instalacją umożliwiającą pracę na benzynie i nafcie. Takie maszyny pozwalają zobaczyć, jak wyglądała obsługa ciągnika i mechanizacja prac polowych jeszcze przed upowszechnieniem silników wysokoprężnych w rolnictwie.

Wczesne zamówienie KWS mobile
Wczesne zamówienie KWS
Agro Profil
Agro Profil
Magazyn rolniczy Agro Profil tworzony jest przez redaktorów rolników. Praktyczne podejście do problemów jest dla nas najważniejsze. Agro Wydawnictwo powstało w styczniu 2016 roku i od tego czasu regularnie przekazuje polskim rolnikom wiedzę ułatwiającą prowadzenie nowoczesnego gospodarstwa. Każdego roku Magazyn Agro Profil uczestniczy w wielu wydarzeniach branżowych - między innymi Agro Show, Agro Tech Kielce, Polagra Premiery, Agro-Park, Targi Książki i wielu innych. Wydawnictwo współpracuje z wieloma pracownikami naukowymi takich placówek jak np. Instytut Ochrony Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu czy też Politechniki Bydgoskiej.

Napisz komentarz

0 0 głosy
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Podobne artykuły

Bieżący Agro Profil

spot_img
spot_img

Śledź nas

Ostatnie artykuły

Strefa wiedzy

Pogoda dla rolników