Pierwsze dane po czterech miesiącach tymczasowego stosowania handlowej części umowy UE–Mercosur pokazują, że obawy o gwałtowny napływ wrażliwych produktów rolnych do Polski na razie się nie potwierdziły. W wielu kluczowych kategoriach odnotowano wyraźne spadki importu. Tymczasem TSUE nie uwzględnił polskiego wniosku o wstrzymanie stosowania tego porozumienia do czasu rozpatrzenia głównej skargi.
Umowa UE–Mercosur, której handlowa część zaczęła być stosowana tymczasowo od 1 maja 2026 r., budzi ogromne emocje i sprzeciw branży rolnej. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło podsumowanie obejmujące okres od maja do sierpnia 2026 r., wskazując na zaskakujące statystyki handlowe.
Czytaj również:
Sektor mięsny i zbożowy na minusie
Zgodnie z opublikowanymi danymi, w Polsce nie doszło do wzrostu importu towarów, które przed wejściem w życie porozumienia budziły największy niepokój:
- Drób: Wartość importu spadła aż o 83% (z 5,76 mln zł do 1 mln zł), a ilościowo o 80% (z 304 do 62 ton).
- Kukurydza: Spadek wartości wyniósł 23% (z 45,5 mln zł do 35,2 mln zł), a ilościowo z 34 tys. do 27,2 tys. ton.
- Wołowina: Wartość importu obniżyła się z ok. 6,1 mln zł do ok. 2,2 mln zł.
- Wieprzowina, nabiał i przetwory: W analizowanym okresie nie sprowadzono z państw Mercosuru ani wieprzowiny, ani mleka w proszku, serów czy preparatów dla niemowląt.
Co najczęściej sprowadzamy?
Struktura importu pozostaje stabilna i opiera się głównie na surowcach paszowych. Ponad połowę wartości importu stanowią makuchy sojowe wykorzystywane przez przemysł paszowy (1,221 mld zł, co oznacza spadek o 9,8% wartościowo i 20% ilościowo).
Mniej sprowadzono również kawy (o 60%), soków owocowych, głównie pomarańczowego (o 38%), oraz owoców cytrusowych (o 11%). Wzrosty odnotowano natomiast w nielicznych kategoriach – m.in. w imporcie soi (47,9 mln zł wobec poziomu marginalnego rok wcześniej), ryżu oraz miodu, które resort zapowiedział objąć osobnym monitoringiem.
Eksport w dół przez słód, ale rosną inne kategorie
Wartość polskiego eksportu rolno-spożywczego do krajów Mercosuru wyniosła w okresie maj–sierpień 2026 r. 94,8 mln zł, co oznacza spadek o 21% r/r. Głównym powodem tego stanu rzeczy był spadek sprzedaży słodu do Brazylii (z 40,1 mln zł do 2,9 mln zł), co wynika z wysokiej bazy po ubiegłorocznym rekordzie.
Po wyłączeniu słodu z bilansu, wartość pozostałego polskiego eksportu do państw Mercosuru wzrosła o ok. 15% (z 79,9 mln zł do 91,9 mln zł). Wzrosty odnotowano m.in. w segmencie wyrobów cukierniczych (+23%), ekstraktów słodowych i przetworów z mąki (+26%), pasz dla zwierząt (+116%) oraz skrobi i inuliny (+294%).
Spór w TSUE i mechanizmy ochronne
Publikacja danych zbiega się w czasie z decyzją, jaką wydał TSUE (Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej). Pod koniec września TSUE oddalił wniosek Polski o tymczasowe zawieszenie stosowania umowy z Mercosurem. Sąd w Luksemburgu uznał, że Polska nie wykazała dostatecznie, iż tymczasowe funkcjonowanie porozumienia grozi jej poważną i nieodwracalną szkodą. Odrzucenie wniosku o środek zabezpieczający nie kończy jednak sprawy – TSUE rozpozna główną polską skargę na decyzję Rady UE w późniejszym terminie.
Resort rolnictwa podkreśla, że kontyngenty taryfowe na część produktów będą zwiększane stopniowo, a sytuacja jest stale monitorowana.
Ważne: W Unii Europejskiej obowiązuje mechanizm ochronny dla produktów rolnych, pozwalający na czasowe wycofanie preferencji handlowych w przypadku zagrożenia poważną szkodą dla unijnych producentów.
Ministerstwo zapowiada pilnowanie, aby wobec produktów z państw Mercosuru egzekwowano równoważne standardy środowiskowe i produkcyjne, chroniąc europejskich rolników przed nieuczciwą konkurencją. Równolegle weszły w życie krajowe i unijne regulacje zaostrzające normy dotyczące pozostałości środków ochrony roślin w żywności.
Źródła:
- Dane resortowe: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) – podsumowanie handlu zagranicznego za okres maj–sierpień 2026 r. dotyczące stosowania handlowej części umowy UE–Mercosur.
- Orzecznictwo: Decyzja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z września 2026 r. w sprawie wniosku o zastosowanie środków tymczasowych (zawieszenie umowy).
