Rada Ministrów przyjęła rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony rolniczych funkcji produkcyjnych wsi (tzw. ustawy chroniącej produkcję rolną). Proponowane regulacje mają na celu jednoznaczne rozstrzygnięcie narastających spory między rolnikami a nowo przybyłymi mieszkańcami obszarów wiejskich. Ustawodawca stawia na ochronę bezpieczeństwa żywnościowego i gwarancję prowadzenia prac agrotechnicznych zgodnie z ich wymogami technologicznymi i pogodowymi.
Kodeks wykroczeń: Wyłączenie odpowiedzialności za pracę w porze nocnej
Wieloletnim problemem producentów rolnych były interwencje służb powoływane na podstawie art. 51 Kodeksu wykroczeń (zakłócanie spokoju lub spoczynku nocnego) podczas spiętrzenia prac sezonowych.
Projektowane przepisy wprowadzają kluczowe wyłączenie:
- Zasada prawidłowej gospodarki rolnej: Zabiegi agrotechniczne, zbiór płodów rolnych oraz obsługa zwierząt prowadzone w porze nocnej nie będą traktowane jako wykroczenie, o ile ich wykonywanie wynika z wymogów agrotechnicznych, biologicznych lub warunków pogodowych.
- Uzasadnienie produkcyjne: Prawo oficjalnie uznaje, że specyfika produkcji rolnej uniemożliwia sztywne ograniczenie czasu pracy do godzin dziennych.
Kodeks cywilny: Odwrócenie ciężaru dowodu w sporach o immisje
W zakresie Kodeksu cywilnego nowelizacja dodaje przepis szczególny w stosunku do art. 144 K.c. (dotyczącego immisji, czyli zapachów, pyłu i hałasu):
- Domniemanie legalności: Działalność rolnicza prowadzona na obszarach przeznaczonych pod ten cel w aktach planowania przestrzennego (planie ogólnym lub MPZP) i wykonywana zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej z mocy prawa uznawana jest za mieszczącą się w granicach przeciętnej miary.
- Ciężar dowodu po stronie skarżącego: To nie rolnik będzie musiał dowodzić braku uciążliwości swojego gospodarstwa. Strona skarżąca zostanie zobowiązana do bezspornego wykazania przed sądem, że działalność jest prowadzona z rażącym naruszeniem prawa lub rażąco odbiega od norm agrotechnicznych i środowiskowych.
Obowiązkowe oświadczenie u notariusza przy zakupie nieruchomości
Jednym z najważniejszych rozwiązań gwarancyjnych jest wprowadzenie wymogu składania oświadczenia notarialnego przez nabywców nieruchomości usytuowanych na terenach rolniczych.
- Zakres oświadczenia: Osoba kupująca dom, działkę budowlaną lub grunt na obszarach wiejskich przeznaczonych pod produkcję rolną podpisze w akcie notarialnym oświadczenie o pełnej świadomości specyfiki tego terenu.
- Czynniki uciążliwości: Oświadczenie obejmuje akceptację hałasu pracujących maszyn, zapachów związanych z hodowlą zwierząt, emisji pyłów podczas zbiorów oraz zwiększonego ruchu pojazdów rolniczych na drogach lokalnych.
- Skutek procesowy: Posiadanie takiego oświadczenia w dokumentacji aktu notarialnego stanowi dla sądu dowód, że nabywca miał wiedzę o uciążliwościach już w momencie zakupu, co znacząco ogranicza możliwość późniejszego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Ścieżka legislacyjna i okres przejściowy
Projekt ustawy przyjęty przez Radę Ministrów został skierowany do prac w Sejmie. Zgodnie z zapisami przejściowymi:
- Nowe regulacje mają wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
- Do spraw sądowych i postępowań mandatowych wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosowane będą przepisy w brzmieniu dotychczasowym.
źródło: Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony rolniczych funkcji produkcyjnych wsi (druk rządowy UPRO8) , propozycje nowelizacji w zakresie immisji oraz przepisów o zakłócaniu spokoju publicznego.
