Kleszcz znaleziony na skórze, psie, kocie, a nawet zwierzęciu gospodarskim może pomóc naukowcom w ważnych badaniach. W Polsce dostępna jest już bezpłatna aplikacja, dzięki której można zgłaszać znalezione okazy i sprawdzać mapę ich występowania. Badacze chcą w ten sposób monitorować nie tylko pospolite gatunki, ale również kleszcze wędrowne, określane często jako afrykańskie. Jak działa aplikacja i co zrobić ze znalezionym kleszczem?
Znalazłeś kleszcza? Teraz możesz zgłosić go przez telefon
W Polsce udostępniono aplikację mobilną Pragmatick, która umożliwia zgłaszanie znalezionych kleszczy. Narzędzie powstało dzięki współpracy naukowców z całej Europy w ramach projektu COST Action Pragmatick.
Aplikacja jest bezpłatna i dostępna w 22 językach, w tym po polsku. Jej głównym zadaniem jest gromadzenie informacji o występowaniu i rozprzestrzenianiu się różnych gatunków kleszczy w Europie.
W zbieraniu danych mogą uczestniczyć nie tylko naukowcy, ale również osoby, które znalazły kleszcza na sobie, zwierzęciu domowym lub gospodarskim. To przykład tzw. nauki obywatelskiej, w której obserwacje zgłaszane przez mieszkańców pomagają prowadzić badania na większą skalę.
Kleszcze afrykańskie w Polsce? Naukowcy chcą sprawdzić, gdzie występują
Jednym z ważniejszych celów projektu jest monitorowanie kleszczy wędrownych z rodzaju Hyalomma, określanych często w mediach jako kleszcze afrykańskie.
Badacze chcą ustalić, gdzie pojawiają się poszczególne gatunki i jak zmienia się ich rozmieszczenie.
Zebrane dane mają pomóc również w opracowywaniu prognoz dotyczących zagrożeń związanych z chorobami odkleszczowymi.
Wśród chorób, które interesują naukowców, znajduje się gorączka krymsko-kongijska.
Chcemy też użyć zebranych danych do prognozowania występowania chorób odkleszczowych i wprowadzania zaleceń profilaktycznych szczególnie przy chorobach tak groźnych jak gorączka krymsko-kongijska
– wyjaśnia dr inż. Anna Wierzbicka z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, odpowiedzialna za funkcjonowanie aplikacji w Polsce.
Samo zgłoszenie kleszcza nie oznacza jednak, że był on zakażony lub stanowił zagrożenie dla zdrowia.
Jak zgłosić kleszcza w aplikacji Pragmatick?
Korzystanie z aplikacji jest proste. Wystarczy pobrać ją ze sklepu z aplikacjami na telefon, wybrać język i założyć konto. Następnie można przesłać zgłoszenie znalezionego okazu.
Każde zgłoszenie otrzymuje indywidualny numer, dzięki czemu naukowcy mogą wrócić do osoby zgłaszającej z informacją dotyczącą przesłanej obserwacji.
Możliwe jest między innymi potwierdzenie, czy zgłoszone zwierzę rzeczywiście było kleszczem. Aplikacja zawiera również mapę zgłoszeń oraz informacje dotyczące profilaktyki chorób odkleszczowych.
Co istotne, narzędzie działa na terenie całej Europy. Można więc zgłaszać także kleszcze znalezione podczas zagranicznych wyjazdów.
Kleszcza można również wysłać do badań. Gdzie trafiają okazy?
Osoby, które chcą pomóc naukowcom w dokładniejszym rozpoznaniu gatunku, mogą przesłać znalezionego kleszcza do wskazanego ośrodka badawczego. W Polsce takim miejscem jest Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
Przesłanie okazu pozwala na potwierdzenie jego przynależności gatunkowej oraz wykorzystanie go do dalszych badań. Szczegółowe informacje dotyczące przekazywania okazów można znaleźć w aplikacji.
Dane zgromadzone w ramach projektu będą udostępniane również innym jednostkom naukowym, w tym Uniwersytetowi Warszawskiemu, Śląskiemu Uniwersytetowi Medycznemu i Uniwersytetowi Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, a także zagranicznym partnerom.
Kleszcze na psach, kotach i zwierzętach gospodarskich też można zgłaszać
Twórcy aplikacji zachęcają do przekazywania informacji nie tylko o kleszczach znalezionych na ludziach. Równie istotne są obserwacje dotyczące zwierząt domowych i gospodarskich.
Ma to znaczenie szczególnie na terenach wiejskich, gdzie kontakt ze środowiskiem naturalnym jest częsty, a kleszcze mogą pojawiać się zarówno na pastwiskach, jak i w otoczeniu zabudowań gospodarczych.
Mam nadzieję, że łatwość korzystania z aplikacji zachęci wiele osób do zgłaszania kleszczy znalezionych na sobie oraz na zwierzętach domowych i gospodarskich
– podkreśla dr inż. Anna Wierzbicka.
Dzięki zgłoszeniom naukowcy chcą opracować dokładniejszą mapę występowania kleszcza pospolitego, kleszcza łąkowego oraz rzadziej spotykanych gatunków, w tym kleszcza wędrownego.
Do kiedy będzie działać aplikacja?
Pragmatick ma funkcjonować co najmniej do końca 2029 roku. Projekt koordynowany jest przez Węgry, które przeznaczyły środki na opracowanie aplikacji. Naukowcy z poszczególnych krajów przygotowali jej treści, tłumaczenia oraz materiały fotograficzne.
Długoterminowe zbieranie zgłoszeń ma umożliwić obserwowanie zmian w rozmieszczeniu kleszczy i dostarczyć danych przydatnych w badaniach nad chorobami odkleszczowymi.
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu – komunikat prasowy dotyczący aplikacji Pragmatick.
