Plony upraw w Europie: Najnowszy lipcowy raport Agrometeorologicznego Zespołu Monitorowania Zasobów Rolnych (JRC MARS) przynosi korekty prognoz plonów w Unii Europejskiej. Powtarzające się od końca czerwca fale upałów przyspieszyły dojrzewanie upraw ozimych, natomiast utrzymujący się deficyt wody w połączeniu z ekstremalnymi temperaturami uderza w uprawy jare i letnie (głównie kukurydzę oraz słonecznik).
1. Uprawy ozime: Przyspieszone dojrzewanie i żniwa
- Skrócenie fazy nalewania ziarna: Fale upałów w końcówce czerwca i połowie lipca zmusiły rośliny ozime do przedwczesnego dojrzewania.
- Obniżka prognoz dla UE: Szacunki plonów zbóż ozimych w UE skorygowano w dół o 1–4% w stosunku do poprzedniego miesiąca. Ogólny plon zbóż w UE prognozowany jest obecnie na poziomie 1% poniżej średniej 5-letniej.
- Różnice regionalne:
- Najsilniej ucierpiały uprawy w Europie Środkowo-Zachodniej (m.in. Francja, Niemcy, Czechy, Słowacja, Węgry), gdzie upały nałożyły się na deficyt wody w glebie.
- Z kolei w Turcji odnotowano rekordowe plony zbóż ozimych (pszenica +22%, jęczmień +39% wobec średniej 5-letniej) dzięki chłodnej i wilgotnej wiośnie.
- Świetne perspektywy i wysokie plony zbóż ozimych utrzymują się również w Bułgarii oraz Rumunii (poza regionami zachodnimi).
2. Uprawy jare i letnie: Narastający stres cieplny i wodny
- Kukurydza i słonecznik najbardziej poszkodowane: Wskutek ekstremalnych temperatur w okresie kwitnienia oraz ograniczonych zasobów wody w glebie, prognozy plonowania kukurydzy na ziarno oraz słonecznika obniżono aż o 6–7% w porównaniu z ubiegłym miesiącem.
- Prognozy poniżej średniej:
- Kukurydza na ziarno: 6,93 t/ha (-2% vs średnia 5-letnia, -6% vs poprzedni miesiąc).
- Słonecznik: 1,94 t/ha (-2% vs średnia 5-letnia, -7% vs poprzedni miesiąc).
- Rzepak: 3,14 t/ha (-2% vs średnia 5-letnia, -1% vs poprzedni miesiąc).
- Ziemniaki: 36,5 t/ha (-1% vs średnia 5-letnia, -3% vs poprzedni miesiąc).
- Buraki cukrowe: 76,0 t/ha (-2% vs poprzedni miesiąc).
3. Sytuacja w Polsce
- Opady i wilgotność: W większości regionów Polski opady w okresie od 1 czerwca do 18 lipca były nieznacznie powyżej średniej, co częściowo złagodziło deficyty wilgoci. Wyjątkiem pozostaje południowo-wschodnia Polska, gdzie susza glebowa utrzymała się.
- Północny wschód (m.in. Warmińsko-Mazurskie): Większe opady mogą lokalnie opóźniać żniwa oraz stwarzać ryzyko obniżenia jakości ziarna i rozwoju chorób grzybowych.
- Uprawy ozime: Krótka fala upałów na przełomie czerwca i lipca przyspieszyła nalewanie ziarna oraz dojrzewanie ozimin i rzepaku. Żniwa przebiegają jednak w normalnym tempie, a plony zbóż są szacowane na poziomie zbliżonym do średniej 5-letniej lub nieznacznie poniżej:
- Pszenica miękka: 5,21 t/ha (-2% vs średnia 5-letnia).
- Jęczmień ogółem: 4,50 t/ha (+1% vs średnia 5-letnia).
- Rzepak: stabilne prognozy.
- Uprawy jare/letnie: Wyczerpanie zapasów wody w glebie w połączeniu z wyższymi temperaturami stworzyło suboptymalne warunki na początku fazy rozrodczej kukurydzy. Prognoza plonu kukurydzy na ziarno wynosi 7,31 t/ha (lekka korekta w dół, na poziomie średniej 5-letniej).
4. Przegląd sytuacji w najważniejszych krajach UE i Ukrainie
- Francja: Bardzo gorący i suchy okres (dwie fal upałów). Przyspieszone dojrzewanie ozimin. Duże obawy o kukurydzę i słonecznik (szczególnie nienawadniane), których kwitnienie przypadło na szczyt upałów. Prognozy skorygowane silnie w dół.
- Niemcy: Utrzymujący się deficyt wody i fale upałów wywołały przedwczesne zasychanie zbóż ozimych (szczególnie na południowym zachodzie). Jęczmień zebrany wcześnie w dobrych warunkach, ale pszenica ucierpiała na masie i jakości ziarna.
- Węgry: Najcięższa susza od 1991 roku. Drastyczne spadki prognoz plonów zbóż ozimych (-17% vs średnia 5-letnia) oraz kukurydzy (-22% vs 2025 r.).
- Ukraina: Sytuacja ogólnie korzystna dla upraw letnich w centralnej i północnej części kraju. Deficyty wody z wiosny dają o sobie znać na zachodzie, ale na poziomie krajowym prognozy plonów kukurydzy i słonecznika zostały podniesione.
5. Prognoza pogody (koniec lipca – początek sierpnia)
- Krótkoterminowa: Gorąca aura utrzyma się na zachodzie Europy. Do Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej napłynie chłodniejsze powietrze, przynosząc lokalne opady i burze, co może przynieść ulgę uprawom letnim, ale i miejscowo zakłócać żniwa.
- Długoterminowa (Sierpień – Październik): Prawdopodobieństwo temperatur powyżej normy na przeważającym obszarze Europy oraz utrzymanie się opadów poniżej średniej w Europie Środkowej.
Źródło danych: KE
