Pomoc klęskowa pod znakiem zapytania? Do naszej redakcji napływają głosy zaniepokojonych rolników dotyczące nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W cieniu toczących się dyskusji o kształcie przyszłej pomocy klęskowej, projekt – który został już przegłosowany przez Sejm i Senat i czeka jedynie na podpis Prezydenta – budzi ogromny niepokój. Czy przejście na franszyzę redukcyjną to jedynie próba obniżenia składek, czy może realne zagrożenie, które w obliczu kryzysu wykluczy producentów z należnego wsparcia?
Franszyza, która niszczy sens ubezpieczenia
Kluczowym i najbardziej kontrowersyjnym punktem nowelizacji jest odejście od stosowanej dotychczas franszyzy integralnej na rzecz franszyzy redukcyjnej (udziału własnego). Choć dla laików może brzmieć to jak kosmetyczna zmiana w regulaminie, w praktyce oznacza fundamentalne pogorszenie sytuacji rolnika.
- Jak było dotychczas (franszyza integralna): Jeśli szkoda przekroczyła ustalony próg (np. 10%), ubezpieczyciel brał na siebie odpowiedzialność za całość szkody. Co więcej, istniała możliwość sumowania procentów szkód z różnych zdarzeń w sezonie. Rolnik był więc chroniony nawet przy kumulacji niekorzystnych zjawisk pogodowych.
- Co nas czeka (franszyza redukcyjna): To mechanizm, w którym ubezpieczyciel zawsze pomniejsza odszkodowanie o ustalony procent (od 10% do nawet 35%). Oznacza to, że każda szkoda uderzy bezpośrednio w portfel rolnika.
Matematyka, która się nie dodaje
Przyjrzyjmy się konkretom. Jeśli rolnik ubezpiecza pszenicę na poziomie 6400 zł/ha i wybierze wariant z 10% udziałem własnym, to przy każdej szkodzie „na dzień dobry” jest stratny 640 zł/ha. W obliczu walki o rentowność produkcji, jest to obciążenie nieakceptowalne.
| Rodzaj szkody | Franszyza integralna (stary system) | Franszyza redukcyjna (nowy system – 10% udziału) |
| Szkoda 8% | 0 zł (brak wypłaty) | 0 zł (udział własny pokrywa całość) |
| Szkoda 20% (jednorazowa) | Wypłata za całość (20%) | Wypłata za 10% (20% minus 10% udziału) |
| Suma dwóch szkód (6% + 6% = 12%) | Wypłata za całość (12%) | 0 zł (żadna szkoda nie przekracza 10% udziału) |
Założenie: Wartość ubezpieczonej uprawy wynosi 6400 zł/ha.
W nowym systemie rolnik staje się w praktyce współubezpieczycielem własnych strat, co przy kumulacji niekorzystnych zjawisk pogodowych może drastycznie obniżyć wypłacane odszkodowanie w porównaniu do obecnych zasad. „Może się zdarzyć, że w jednym sezonie dana uprawa zostanie dotknięta kilkoma zdarzeniami (np. przymrozek i grad), które łącznie zniszczą 40-50% plonu. Jednak jeśli żadna z tych szkód indywidualnie nie przekroczy udziału własnego, rolnik nie otrzyma ani złotówki odszkodowania” – alarmuje Roman Waszczyk, rolnik i autor analizy.
Głos w sprawie ubezpieczeń obowiązkowych
Niepokój budzi fakt, że zmiany te wprowadzane są w czasie, gdy w obozie rządzącym coraz głośniej mówi się o konieczności wprowadzenia obowiązkowych ubezpieczeń upraw. Rolnicy zadają słuszne pytanie: co to za „ochrona”, która w razie nieszczęścia pozostawia producenta z wielotysięcznymi stratami, których ubezpieczyciel nie pokryje ze względu na „udział własny”?
Dodatkowo pojawia się obawa o powiązanie ubezpieczeń z systemem pomocy klęskowej. Jeśli brak odpowiedniego ubezpieczenia będzie automatycznie wykluczał rolnika z państwowego wsparcia w sytuacji klęski żywiołowej, rolnicy zostaną zmuszeni do wykupu polisy, która w praktyce może okazać się niewydolna finansowo.
Podsumowanie: Czy to rozwiązanie, czy problem?
MRiRW argumentuje, że zmiany mają na celu obniżenie składek. Jednak w ocenie wielu rolników jest to rozwiązanie pozorne. Zaoszczędzenie kilkudziesięciu złotych na składce przy jednoczesnym braniu na siebie ryzyka strat liczonych w tysiącach złotych przy każdej szkodzie, jest interesem wybitnie niekorzystnym dla rolnika.
Czy po raz kolejny sprawdzi się powiedzenie „mądry Polak po szkodzie”? Czas na reakcję jest krótki – nowelizacja czeka już tylko na podpis Prezydenta. Redakcja AgroProfil będzie monitorować dalsze losy tej ustawy.
Jakie jest Twoje zdanie? Czy taka zmiana skłoni Cię do rezygnacji z ubezpieczeń, czy będziesz szukał wariantów bez udziału własnego, mimo wyższych składek? Daj nam znać w komentarzach.
