Ten sam sezon, dwa zupełnie różne obrazy pola. Na południu i zachodzie Polski upały przekraczające miejscami 40°C przypaliły liście i przesuszyły ziarniaki, a rolnicy walczą o uznanie strat. Tymczasem na północy i wschodzie kraju plantacje wyglądają wyjątkowo dobrze, a kolby budują masę ziarna w tempie dającym podstawy do optymizmu. Połowa sierpnia to moment, w którym obraz tegorocznego plonowania kukurydzy staje się coraz wyraźniejszy – zawiązane ziarniaki są już widoczne w kolbach i rozpoczynają intensywne nalewanie. Jak wynika z podsumowania Wielkopolskiej Izby Rolniczej, tegoroczny sezon dzieli Polskę na dwie bardzo różne rzeczywistości.
Kluczowy moment sezonu
Na większości obszaru kraju najsilniejsze fale upałów wystąpiły jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia, a sam okres pylenia i zapylania przebiegał w wielu regionach w stosunkowo korzystnych warunkach termicznych i wodnych. To kluczowa informacja dla dalszej oceny potencjału plonotwórczego – to właśnie kwitnienie w największym stopniu decyduje o końcowym poziomie plonowania kukurydzy. Odpowiednia dostępność wody w tym oknie czasowym przekłada się na sprawniejszą fotosyntezę, prawidłowe zapylenie i lepsze wypełnianie ziarniaków. Zawiązane kolby dają więc podstawy do ostrożnego optymizmu, choć potencjał plonowania nie jest jeszcze przesądzony.
40°C w polu: upały spaliły plony na południu i zachodzie
Zdecydowanie trudniejsza sytuacja panuje miejscami na południu i zachodzie Polski, gdzie lipcowe upały – miejscami przekraczające 40°C – uderzyły w rośliny najmocniej. Na części plantacji widoczne są przypalone i uszkodzone liście, a najbardziej ucierpiały odmiany późniejsze oraz plantacje siane później, które w szczycie upałów znajdowały się w newralgicznej fazie rozwoju. Wysoka temperatura w połączeniu z niedoborem wody zaburzała proces zapylania i sprzyjała zasychaniu już rozwiniętych ziarniaków, co przekłada się na słabiej wypełnione kolby i niższy potencjał plonotwórczy.
Problem pogłębia charakter tegorocznych opadów. Mimo że w wielu rejonach notowano intensywne deszcze, ich gwałtowność sprawiała, że woda na słabszych, piaszczystych stanowiskach szybko przemieszczała się w głąb profilu glebowego. W efekcie suma opadów nie zawsze przekłada się na realną dostępność wody dla roślin – decydujący jest rozkład opadów w czasie, a nie sama ich ilość.
Susza czy nie susza? Dlaczego rolnicy z Opolszczyzny nie dostaną odszkodowań
Sytuacja obserwowana m.in. w województwie opolskim pokazuje szerszy problem systemowy. Na plantacjach zlokalizowanych na lżejszych glebach rośliny tracą kondycję bardzo szybko, a miejscami zasychają całkowicie. Rolnicy oczekują możliwości szacowania strat przez komisje klęskowe, jednak obowiązujące procedury są ściśle powiązane z formalnym stwierdzeniem suszy – sama ekstremalnie wysoka temperatura nie jest traktowana jako samodzielna przyczyna szkód o charakterze klęskowym.
Tymczasem dla rośliny temperatura i dostępność wody są nierozerwalnie powiązane – w czasie upałów kukurydza potrzebuje wody nie tylko do wzrostu, ale też do chłodzenia tkanek. Gdy gleba nie dostarcza jej w wystarczającej ilości, dochodzi do przegrzania, uszkodzeń aparatu asymilacyjnego, a w skrajnych przypadkach do zamierania roślin. To zjawisko, które w kolejnych sezonach będzie prawdopodobnie zyskiwać na znaczeniu.
Tu kukurydza rośnie jak na drożdżach: północ i wschód kraju na plusie
Nie można jednak przenosić obrazu z najbardziej dotkniętych regionów na cały kraj. Na północy i wschodzie Polski większość plantacji jest w dobrej, a nawet bardzo dobrej kondycji. Rośliny prawidłowo zakończyły kwitnienie i obecnie koncentrują się na budowaniu masy ziarna.
DKC3888 i odmiany odporne na stres: co wybrać na kolejny sezon
Tegoroczne doświadczenia z południa kraju to wyraźna wskazówka przy wyborze materiału siewnego na kolejne sezony. W warunkach rosnącej zmienności pogodowej znaczenie odmian o podwyższonej tolerancji na stres systematycznie rośnie – wykazują one większą stabilność plonowania mimo wysokich temperatur i okresowych niedoborów wody. Przykładem takiej odmiany jest średnio późny mieszaniec ziarnowy DKC3888, pochodzący z programu hodowlanego Field Shield, skupiającego odmiany o podwyższonej tolerancji na warunki stresowe.
Ile w końcu zbierzemy? Prognoza plonów kukurydzy na finisz sezonu 2026
Na ostateczną ocenę tegorocznego potencjału plonowania trzeba jeszcze poczekać, a decydujące będą ostatnie tygodnie sezonu. Jeśli końcówka wegetacji przebiegnie bez kolejnych poważnych anomalii pogodowych, większość producentów kukurydzy ziarnowej powinna mieć powody do zadowolenia. Sezon 2026 po raz kolejny pokazuje, że o bezpieczeństwie produkcji decyduje dziś nie tylko teoretyczny potencjał plonowania odmiany, ale przede wszystkim jej zdolność do utrzymania tego potencjału w warunkach stresu.
źródło: Na podstawie danych i obserwacji Wielkopolskiej Izby Rolniczej.
