Ceny paliw: Od dawna szczegółowo analizujemy rynek paliw, śledząc relacje między giełdami surowcowymi a cennikami w Płocku, jednak dzisiejsza decyzja cenowa Orlenu przestała być zrozumiała. Mimo że poniedziałkowa sesja na światowych giełdach przyniosła gwałtowny krach – notowania ropy Brent tąpnęły o ponad 8,7%, schodząc głęboko poniżej 90 USD/bbl, a europejski diesel ARA staniał o 7,7% – wtorkowa tabela hurtowa PKN Orlen (28.07) przyniosła kolejną, już 25. podwyżkę oleju napędowego z rzędu! Ekodiesel podrożał o +16 zł/m³, osiągając poziom 6 628 zł/m³, czyli 8,15 zł/l brutto w hurcie. W tym samym czasie benzyna Eurosuper 95 staniała o -23 zł/m³ do 5 781 zł/m³ (7,11 zł/l brutto).
Dla gospodarstw rolnych prowadzących w pełnym tempie prace żniwne uporczywe podnoszenie stawek za olej napędowy to cios w opłacalność produkcji. Bilans tej nieprzerwanej serii podwyżek jest porażający: od 24 czerwca Orlen podnosił cenę hurtową diesla 25 razy z rzędu, bez ani jednego dnia przestoju czy korekty w dół. Przełożyło się to na skok ceny hurtowej o 1,56 zł/l brutto (+1 270 zł/m³). Choć poniedziałkowy kontrakt na diesel ARA staniał do 1 151 USD/t, pozostaje on wciąż o 52% droższy niż na koniec lutego, co pokazuje skalę wcześniejszych wzrostów, ale nie tłumaczy braku reakcji na poniedziałkowy krach notowań giełdowych.
Przeczytaj również:
Poniedziałkowa anomalia: Ropa, gaz i gotowe paliwa głęboko pod kreską
Zamknięcie globalnych rynków w poniedziałek (27.07) przyniosło silny impuls spadkowy, który według wszelkich prawideł rynkowych powinien przełożyć się na obniżki w rafineriach:
- Ropa Brent (QAU26): tąpnęła aż o -8,70% (-8,42 USD), zamykając sesję na poziomie 88,36 USD/bbl (z dziennym dołkiem na poziomie 87,45 USD/bbl).
- Ropa WTI (CLU26): spadła o -7,50% (-6,70 USD) do 82,61 USD/bbl.
- Olej Napędowy ARA (DIESEL): odnotował mocny spadek o -7,7% do 1 151,00 USD/t. Mimo to notowania gotowego paliwa w Europie utrzymały ponad 50-procentową premię w porównaniu ze stawkami z końca lutego.
- Gaz Ziemny (NGU26): potaniał o -3,46% do 2,788 USD.
- Waluta (USD/PLN): kurs dolara pozostał stabilny na poziomie 3,8008 PLN (+0,02%).
Skala poniedziałkowej wyprzedaży na giełdach to reakcja rynków na obawy przed spowolnieniem gospodarczym oraz próby łagodzenia napięć geopolitycznych (USA od piątku wieczorem nie atakują Iranu). O ile strukturalny brak gotowego diesla w Europie – wywołany rosyjskim zakazem eksportu tego paliwa (po uszkodzeniach rafineryjnych) i utrudnieniami na Bliskim Wschodzie – tłumaczył wcześniejszy rajd cenowy, o tyle brak jakiejkolwiek korekty spadkowej na polskim rynku hurtowym budzi duże zaskoczenie.
Rząd nie wyklucza interwencji: Ceny regulowane lub niższy VAT na powroty z wakacji
W odpowiedzi na rosnącą presję cenową i zamrożenie środków na tarczę finansową w Trybunale Konstrukcyjnym, rząd zapowiedział awaryjne rozwiązania na końcówkę lata. Premier Donald Tusk ogłosił, że jeśli sytuacja na Bliskim Wschodzie znów wywoła skok cen ropy, rząd zaproponuje regulowane ceny paliw na ostatnie dwa tygodnie wakacji.
Uzupełnieniem tego planu ma być ewentualna obniżka stawki VAT na paliwa w drugiej połowie sierpnia, nad którą pracują resorty energii i finansów. Miałaby to być namiastka wygaszonego Pakietu CPN, skierowana na osłonę kierowców i rolników w okresie powrotów z urlopów i natężenia prac polowych. Przedstawiciele rządu wskazali również, że w obliczu kwestionowania ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków za 2026 rok, od stycznia 2027 roku może zostać wprowadzony stały, systemowy podatek dla firm paliwowych i gazowych (na wzór podatku bankowego), eliminujący posądzanie przepisów o działanie prawa wstecz.
Paliwo dla Polaka po 6 zł, a dla Ukraińca za 2,94 zł? Prześwietlamy głośny mit
W sieci znów zawrzało po tym, jak jeden z posłów podzielił wartość eksportu z pism ministerstwa przez liczbę litrów i ogłosił, że Polska „oddaje paliwo Ukrainie za pół ceny”. To zwykła manipulacja. Słynne 2,94 zł/l to wyłącznie hurtowa, statystyczna wartość towaru z dokumentów celnych z 2025 roku – całkowicie pozbawiona polskich podatków. W cenie 6 zł, którą Polak widział wtedy na stacji, aż 2,82 zł stanowiły krajowe daniny: VAT, akcyza, opłata paliwowa i emisyjna, z których finansowany jest nasz budżet. Sama hurtowa cena paliwa bez podatków była w Polsce nawet niższa (2,84 zł/l) niż to, co płacono w eksporce. Ukraina kupowała paliwo na rynkowych warunkach, Orlen na tym zarabiał, a różnica na dystrybutorze wynika wyłącznie z tego, ile z każdego litra zabiera polska skarbówka.
Promocje wakacyjne na stacjach – skąd 30–40 gr rabatu przy tak drogim hurcie?
Większość kierowców korzysta obecnie z wakacyjnych akcji promocyjnych na stacjach paliw (Orlen, BP, Moya), kupując paliwo o 30–40 groszy na litrze taniej z aplikacjami mobilnymi. Ten wyraźny kontrast pomiędzy oficjalnymi tabelami hurtowymi a cenami na pylonach ujawnia realny mechanizm funkcjonowania rynku:
- Oficjalny cennik Orlenu to stawka bazowa: Duże sieci oraz niezależni dystrybutorzy kupują paliwo w oparciu o długoterminowe umowy hurtowe z uwzględnieniem znaczących upustów wolumenowych, sięgających kilkucziesięciu groszy na litrze poniżej cennika spot.
- Szeroka marża detaliczna: Oferowanie tak wysokich dyskontów w aplikacjach dowodzi istnienia bufora marżowego w handlu detalicznym oraz kompensowania marży paliwowej sprzedażą pozapaliwową (sklep, gastronomia).
Wskazówka dla rolników zamawiających hurt: Dzisiejsza baza cennikowa Orlenu dla Ekodiesla (8,15 zł/l brutto) nie powinna być traktowana jako cena ostateczna. Skoro stacje detaliczne są w stanie sprzedawać paliwo ze znacznym rabatem, dostawcy hurtowi do gospodarstw również posiadają przestrzeń do negocjacji cenowych. Przeglądając oferty na dostawę paliwa na żniwa, rolnicy powinni ubiegać się o opusty od stawki bazowej.
Polityczny klincz wokół CPN i sprawa w TK
Rynkowym zawirowaniom towarzyszy spór legislacyjny. Prezydent Karol Nawrocki skierował do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych.
Planowany podatek miał zasilić budżet państwa kwotą ok. 4 mld zł (z czego 3,8 mld zł w tym roku), z przeznaczeniem na sfinansowanie tarczy Pakiet CPN („Ceny Paliw Niżej”), która wygasła z końcem czerwca. Podstawą skierowania ustawy do TK są zastrzeżenia dotyczące łamania zasady ochrony praw nabytych i niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) – ustawa miała obciążać zyski wygenerowane od 1 marca 2026 r. Decyzja ta zamroziła wdrożenie tych środków na bieżące rekompensaty.
Akcyza czy VAT – mechanizm podatkowy w szczycie prac polowych
Wobec zablokowania windfall tax i zapowiedzi ewentualnego cięcia VAT na koniec wakacji, warto pamiętać o funkcjonalnych różnicach obu podatków z punktu widzenia rolnictwa:
- Obniżka AKCYZY (kluczowa dla wszystkich): Akcyza jest elementem hurtowej ceny netto. Jej zmniejszenie obniża kwotę bazową paliwa, przynosząc natychmiastowe korzyści gospodarstwom rolnym (zarówno płatnikom VAT, jak i ryczałtowym) oraz firmom transportowym.
- Obniżka VAT (wsparcie dla ryczałtowców): Ewentualna obniżka VAT, zapowiadana na drugą połowę sierpnia, zmniejszy cenę brutto na dystrybutorze. Zmiana ta ucieszy rolników ryczałtowych oraz kierowców indywidualnych. Dla płatników VAT zmiana ta pozostanie neutralna kosztowo, gdyż podatek ten podlega odliczeniu w deklaracjach.
Źródło cen: PKN Orlen, Giełdy Towarowe
