W debacie publicznej regularnie powraca temat wprowadzenia minimalnych cen gwarantowanych, które miałyby chronić rolników przed drastycznymi wahaniami na rynkach skupu. Krajowa Rada Izb Rolniczych zwróciła się w tej sprawie do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odpowiedź resortu nie pozostawia jednak złudzeń co do unijnych realiów prawnych.
Unijny bat na odgórne regulacje cen
Wielu gospodarzy upatruje w cenach gwarantowanych jedynej skutecznej tarczy przed dyktatem wielkich koncernów przetwórczych i pośredników. Ministerstwo Rolnictwa w swojej oficjalnej odpowiedzi ucina jednak te nadzieje, powołując się na fundamentalne zasady Wspólnej Polityki Rolnej. Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, nie ma prawnej możliwości samodzielnego, odgórnego ustalania minimalnych stawek za płody rolne czy żywiec. Wszelkie próby sztywnego regulowania cen przez państwo są przez Brukselę traktowane jako niedozwolone zakłócanie wolnej konkurencji i wspólnego rynku.
Wolny rynek jako unijny fundament
Urzędnicy z ministerstwa przypominają, że unijne prawo opiera się na mechanizmach wolnorynkowych, gdzie ceny kształtowane są przez relację popytu i podaży. Państwa członkowskie mają związane ręce w kwestii bezpośredniej ingerencji w cenniki punktów skupu. Zamiast sztywnych cen gwarantowanych, Unia Europejska stawia na inne formy stabilizacji dochodów rolniczych, takie jak:
- Interwencja rynkowa: Oficjalne mechanizmy skupu interwencyjnego lub dopłat do prywatnego przechowywania, ale uruchamiane tylko w sytuacjach głębokiego, systemowego kryzysu na poziomie całej UE.
- Wzmocnienie pozycji rolnika: Zachęcanie do zrzeszania się w grupy producenckie i spółdzielnie, co ma dać gospodarzom silniejszą pozycję negocjacyjną w rozmowach z odbiorcami towaru.
Co zamiast sztywnych stawek? Resort wskazuje alternatywy
Choć wprowadzenie cen gwarantowanych jest nierealne, ministerstwo podkreśla, że szuka innych legalnych dróg wsparcia dla producentów żywności. Kluczowe ma być rygorystyczne egzekwowanie przepisów o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej. Chodzi o sytuacje, w których przetwórcy narzucają rolnikom rażąco niskie stawki, wykorzystując ich trudną sytuację. Ponadto resort wskazuje na programy dopłat bezpośrednich, systemy ubezpieczeń upraw i zwierząt oraz uruchamianą doraźnie pomoc krajową (za zgodą Komisji Europejskiej) jako jedyne dostępne instrumenty łagodzenia skutków rynkowych zawirowań.
źródło: KRIR
